Danıştay 8. Daire E.2022/7259 K.2023/8063

Dava konusu istem: İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde öğrenim görmekte olan davacı tarafından; gerçeğe aykırı beyan/belgelere istinaden Milli Eğitim Müdürlüğünce mevzuata aykırı düzenlenen denklik belgesi ile "Yurt Dışı Öğrenci Kontenjanından" yapılan kayıt işleminin, iptal edilerek silinmesine ilişkin Üniversite Yönetim Kurulunun …tarih, …sayılı kararı ile İstanbul Medipol Üniversitesi Rektörlüğü'nün kaydın silinmesine ilişkin …tarih, …sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda. Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun …tarih ve …sayılı kararında yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabileceklerine karar verildiği,

davalı üniversitenin Eczacılık Fakültesine uluslararası öğrenci statüsünde kayıt yaptıran davacının, Türkiye'deki bir liseden mezun olmasına rağmen yurt dışında bulunmaksızın yurtdışından bir ortaöğretim kurumundan uzaktan öğretim yoluyla Rusya'da (Moskova) bulunan 1311 Nolu okuldan mezun olduğu,

bu haliyle, 2547 sayılı Kanun'un 45/f maddesinde öngörülen "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartını sağlamadığı anlaşıldığından ve Danıştay kararları da dikkate alındığında davacının kazanılmış hakkından ya da haklı beklentisinden de söz edilemeyeceğinden, ayrıca davacının Türkiye'de bulunan bir liseden mezun olmasına rağmen yabancı öğrenci statüsünden yararlanarak eczacılık fakültesine kayıt yaptırmasının, YKS ile yüksek öğretime geçen öğrenciler açısından Anayasal bir hak olan Eğitimde Fırsat eşitliğine de aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından,

öğrenci kaydının silinmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, bu durumun eğitim hayatı açısından telafisi mümkün olmayan zararlara sebep olacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 45. maddesinde ise; "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: ... f. Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır..." hükmüne yer verilmiştir.

İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır.

Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.

Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde idarenin hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 2019-2020 eğitim öğretim yılında Çorum Özel Değerler Anadolu Lisesi'nden mezun olduğu, 26/06/2020 tarihinde de Rusya/Moskova 1311 Nolu Ortaokulundan yurt dışında bulunmaksızın uzaktan eğitim yoluyla mezun olan davacının, davalı üniversiteye uluslararası öğrenci statüsünde kayıt yaptırdığı,

İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesinde öğrenim görmekte iken gerçeğe aykırı beyan/belgelere istinaden Milli Eğitim Müdürlüğünce mevzuata aykırı düzenlenen denklik belgesi ile "Yurt Dışı Öğrenci Kontenjanından" yapılan kayıt işleminin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar’a aykırı bulunduğundan bahisle iptal edilerek silinmesine ilişkin Üniversite Yönetim Kurulunun …tarih, …sayılı kararı ile İstanbul Medipol Üniversitesi Rektörlüğünün kaydın silinmesine ilişkin …tarih,

E…sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2547 sayılı Kanunun 45/f. maddesinde değişiklik yapan 6287 sayılı Kanun'un gerekçesi; yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurtdışında okuyan öğrencilerin yani yabancı uyruklu olmamakla birlikte T.C. vatandaşı olan ya da çifte vatandaşlığı olan bir öğrencinin de ortaöğretiminin tamamını yurtdışında okuması halinde Türkiye’de üniversite sınavına tabi tutulmaksızın üniversite eğitimi alabilmesini sağlamaktır.

Yasa koyucu yabancı uyruklu öğrencilere Türkiyede eğitim almasına imkan tanırken Türk vatandaşı olduğu için yurtdışında eğitim gören bir öğrencinin de bu haktan faydalanmasını isteyerek aslında yabancı uyruklu öğrenciye tanıdığı (yurtdışında eğitim görmesi sebebiyle) sınavsız eğitim hakkını, yurtdışında yaşayan ve yurtdışında ortaöğretimi tamamlayan Türk vatandaşına ya da çifte vatandaşlığı olanlara da sağlayarak bunlar arasında bir eşitlik; fırsat eşitliği yaratmak istemiştir.

2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinde yapılan düzenleme ile Türkiye'de yaşayarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ortaöğretim kurumlarında eğitim görmesi neticesinde lise diploması almış bir öğrenci açısından uluslararası öğrenci statüsü verilmesi gibi bir hak tanınmamıştır. Aksi yorum, Türkiye'de yaşayan bir Türk vatandaşının kendi ülkesinde ortaöğretimi tamamladıktan sonra ÖSYM'ce yapılan üniversiteye giriş sınavına girmeden ya da girip başarısız olduktan sonra başka bir ülkeden aldığı lise diplomasına üstünlük verme anlamını taşır.

Bu durumda, davacının Türkiye'de bir lise mezuniyetinin varlığı nedeniyle de, Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar çerçevesinde yurtdışı öğrenci kontenjanından bir yükseköğretim programına kabul hakkı bulunmadığı, açık hata nedeniyle tesis edilen işlemlerin idarelerce her zaman geri alınabileceğine ilişkin 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı gereği öğrenci kaydının silinmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı açıktır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek sonucu itibariyle Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, yapılan bu ek açıklama ile kararın onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.