Danıştay 8. Daire E.2022/7826 K.2025/3565

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın, güzergah izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yaptığı tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin Samsun Valiliğinin ... tarih ve ... seri no sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, davacının sahibi olduğu ... plakalı araca ait ruhsatta, aracın kullanım amacının personel servisi-ticari olarak belirtildiği ve bu araçta personel taşımacılığı yapılabilmesine yönelik olarak Samsun Büyükşehir Belediyesince 01/06/2020 tarihinde personel taşımacılığı yapılabilmesi için izin belgesinin düzenlendiği, 06/08/2021tarihinde yapılan denetimde araçta personel taşımacılığının yapıldığının tespit edildiği ve bu taşımacılığa ilişkin olarak ilgili belediyeden izin alınmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği,

bu durumda, olay tarihinde düzenlenen tutanak ve davacının beyanları dikkate alındığında, her ne kadar ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın personel taşımacılığı yapıldığı açık ise de, bahse konu araca ilişkin ruhsatta kullanım amacının personel servisi-ticari olarak belirtildiği ve 01/06/2020 tarihinde personel servis aracı izin belgesinin düzenlenmiş olduğu görüldüğünden, davacının almış olduğu ve geçerlilik tarihi sona eren izin belgesinin yenilenmemesi dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerekirken,

herhangi bir izin ve ruhsat alınmaksızın yapılan korsan taşımacılık faaliyetleri için yaptırım öngören Ek 2/3 - (a) maddesi kapsamında değerlendirilerek aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuat uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, denetim günü uygulama noktasında durdurulan davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın içerisinde araç sürücüsü ...isimli şahıs ile 8 kişinin tespit edildiği, bu durumun görüntü kayıtları ile ortaya konulduğu, araç sürücüsü tarafından herhangi bir güzergah izin belgesinin sunulmaması üzerine izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilerek temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Samsun Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne bağlı ...kod numaralı kolluk yetkililerince, davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın ... tarihinde ... Kavşağında durdurularak yapılan denetim sonucunda; aynı tarihte düzenlenen araç sürücüsü, yolcuların ve polis memurlarının imzaladığı tutanak ile kimliklerine yer verilen yolcuların farklı mahallerden alınarak anılan araçla ... Fen İşleri Şubesine güzergah izin belgesi bulunmaksızın taşındığının tespit edildiği, davalı idarece söz konusu tutanağa dayanılarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri no sayılı işleminin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın 06/08/2021 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen, araç sürücüsü, yolcular ve görevlilerin imzaladığı usulüne uygun tespit tutanağı ile kimliklerine yer verilen yolcuların anılan araçla çeşitli mahallerden alınan yolcuların, ...Fen İşleri Şubesinin olduğu yere ilgili belediyeden alınan güzergah izin belgesi bulunmaksızın taşındığının tespit edildiğinden bahisle, davalı idarece, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği,

işlemin tesis edildiği tarihte davacıya ait personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadığı, işlemden altı gün sonra 12/08/2021 tarihinde 31/12/2021 tarihine kadar geçerliliği bulunan personel servis aracı özel izin belgesinin alındığı görülmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemin tesis edildiği 06/08/2021 tarihinde; tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen personel servis taşımacılığına ilişkin güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, dosyaya sunulan personel servis aracı özel izin belgesinin ise işlemin tesis edildiği tarihten sonra 12/08/2021 tarihinde alındığı, ayrıca 01/06/2020 tarihinde verilen Bafra C Plaka Servis konulu çalışma ruhsatının ise tek başına personel servis taşımacılığı için yeterli olmadığı,

çalışma ruhsatının yanında personel servis aracı güzergah izin belgesinin de alınması gerektiği buna göre işlemin tesis edildiği tarihte geçerli personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde yapılan ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş olması gereken güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.