Danıştay 8. Daire E.2023/1155 K.2025/5773

Dava konusu istem: ... Üniversitesi ... Fakültesi ... Bölümünde araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, otuz beş yaşını doldurduğundan bahisle 2547 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rektörlük işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 29/07/1985 doğumlu olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla otuz beş yaşını doldurmuş olduğu, 2547 sayılı Kanunun 33'üncü maddesinde de açıkça belirtildiği üzere araştırma görevlisi kadrosuna atanabilmek için başvuru tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmanın şart olduğu,

bu konuda idareye herhangi bir takdir yetkisi de tanınmadığı ve ayrıca sözleşme yenilenmesi hususunda da ilk atamada geçerli olan usulün uygulanacağının hüküm altına alınmış olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, davacının otuz beş yaşını doldurduğundan bahisle 2547 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı Üniversitede ilk olarak işe başladığı 2016 tarihinden sözleşmesinin feshedilmesi tarihine kadar üzerine düşen ve kendisine verilen tüm görev ve yükümlülükleri uyum, özen ve sadakat içerisinde yerine getirdiği, araştırma görevlisi olmak için aranan 35 yaş şartının araştırma görevlisi kadrosuna ilk kez başvuracak olanlar için getirildiği, kendisinin de davalı vakıf Üniversitesine ilk olarak 2016 yılında atandığı, dolayısıyla 35 yaşını doldurduğu gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı 01/09/2016 tarihinden itibaren ... Üniversitesi ... Fakültesi ... Bölümünde araştırma görevlisi olarak görev yapmaktadır. Görev süresinin dolması üzerine tekrardan atamasının 2547 sayılı Kanun'da yer alan araştırma görevlisi olmak için gerekli olan "otuz beş yaşını doldurmamış olma" şartını sağlamadığı gerekçesiyle 01/07/2021 tarihi itibarıyla yapılmamasına karar verilmiştir. Bunun üzerine, davacı tarafından sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Araştırma Görevlileri" başlıklı 33. maddesinde; "Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un Ek 5. maddesinde "Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl için seçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devlet memuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olması gerekir.

Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer. Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.

Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür. Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 inci maddesi hükmü uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, davalı vakıf Üniversitesinde araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinde yer alan "araştırma görevlisi olmak için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olmak" şartını sağlamadığı gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

2547 sayılı Kanun'un "araştırma görevlileri" başlıklı 33. maddesinde 15/04/2020 tarihinde 7243 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için otuz beş yaşının doldurmamış olması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Kanun maddesinin gerekçesinde, yükseköğretimde niteliğin ve verimliliğin artırılması amacıyla; lisans programından mezun olduktan sonra yüksek lisans ve doktora programlarının tamamlanmasını hedefleyen bir akademik meslek olan araştırma görevlisi kadrolarına başvurabilmek için 35 yaşını doldurmuş olmamak şartı aranmasının öngörüldüğü belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun maddesi ve Kanun gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden, araştırma görevlisi kadrosuna atanmak için getirilen yaş şartının ilk defa atanacaklar açısından geçerli olduğu, sözleşmelerin yenilenmesinde ise herhangi bir yaş şartının öngörülmediği anlaşılmaktadır.

2547 sayılı Kanun'da yer alan bu şart 03/03/2022 tarihinde yapılan Yönetmelik değişikliği ile Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Naklen Veya Açıktan Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında da düzenlenmiştir.

Yapılan düzenlemede otuz beş yaş şartının araştırma görevlisi kadrosuna yapılacak başvurularda giriş sınavının yapıldığı yıl itibarıyla aranacağı ifade edilerek, yaş şartının ancak ilk defa araştırma görevliliği kadrolarına atanacaklar açısından aranacağının açıkça belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, araştırma görevlisi kadrosunda görev yapan davacının, otuz beş yaşını doldurduğu gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Bu itibarla, davacının süresi biten sözleşmesinin uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.