Danıştay 8. Daire E.2023/1794 K.2024/663

2- ...Kaymakamlığı VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Özel Beyaz Zambak Yetenek Geliştirme Kursu'nun işletmeciliğini yapan davacı tarafından, "Resmi açılış izni olmadan kaçak eğitim öğretim faaliyeti" yaptığının tespit edildiğinden bahisle 5442 sayılı İl İdare Kanunu uyarınca işyerinin kapatılması ile 5580 sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca brüt asgari ücretin yirmi katı (58.860,00-TL) tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:...K:...sayılı kararıyla; dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıya ait kurumda eğitim öğretim faaliyeti yapıldığını kanıtlar nitelikte öğrenci, öğretmen gibi unsurların bulunmadığı gibi kurumda eğitim-öğretim faaliyetinde bulunulduğunu ortaya koyacak somut ve net bilgi ve belgenin de bulunmadığı, yürürlükteki mevzuat hükümleri, taraflarca dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden;

davacıya ait işyerinde izinsiz eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığının her türlü şüpheden uzak, kesin ve net bir şekilde ortaya konulmaksızın, somut ve yeterli bir tespite dayanmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı tarafından çocuklara oyun oynatmak/oyun faaliyeti düzenlemek amaçlı hizmet verildiği, eğitim öğretim faaliyeti yapılmadığı, iş yeri ruhsat işlemlerinin devam ettiği beyan edilmiş ise de; davacının dava konusu işlemin dayanağı denetim öncesinde belediyeye yaptığı başvurunun iş yerinde yapılan kontrolde 3-6 yaş grubu çocuklara eğitim faaliyeti verildiğinin görüldüğü, talep edilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatını verme yetkilerinin olmadığı gerekçesiyle ...tarihli ...sayılı işlemle reddedildiği,

gerek belediyece gerekse İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce oluşturulan İzleme ve Koordinasyon Komisyonunca yapılan denetimler sonucunda yapılan tespitlerin aynı doğrultuda olduğu görülmüş olup, dosyada yer alan bilgi, belge, tutanak ve eki fotoğraflardan davacıya ait işletmede okul öncesi çocuklara yönelik eğitim öğretim faaliyetinin yürütüldüğü sonucuna varıldığı, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde davacıya ait iş yerinde izinsiz eğitim öğretim faaliyetinin yürütüldüğü sonucuna varıldığından,

dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık ve dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, ...İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kapatılmasına karar verilen işyerinde eğitim-öğretim faaliyetinin yürütülmediği, işyerinin yalnızca çocuklara oyun oynatma amacıyla kurulduğu, denetimin yapıldığı gün ise çocuklara oynatılacak zeka oyunlarının tanıtımının yapıldığı, işyerinin açılışı ve faaliyeti için gerekli tüm müraacatları yaptığı, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemişir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Mahkeme kararının Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve ...sayılı işleminin, "resmi açılış izni olmadan kaçak eğitim öğretim faaliyeti" yaptığının tespit edildiğinden bahisle 5442 sayılı İl İdare Kanunu uyarınca işyerinin kapatılmasına ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Mahkeme kararının Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ...tarih ve ...sayılı işleminin, davacıya brüt asgari ücretin yirmi katı (58.860,00-TL) tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin (i) bendinde; aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması dava şartı olarak öngörülmüştür.

6100 sayılı Kanun'un 115. maddesinde, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. ..." kuralı; 303. maddesinin 1. fıkrasında, "Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir." kuralı yer almaktadır.

Dava şartları, mahkemece davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan şartlardır. Başka bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan “kamu düzeni” ile ilgili zorunlu koşullardır.

Mahkeme, hem davanın açıldığı günde, hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarının tamam olup olmadığını kendiliğinden araştırıp, incelemek durumunda olup, bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile çözümlenmiş olması da dava şartıdır. Bu şart, olumsuz dava şartı olarak adlandırılır.

Kesin hüküm itirazı ise, davanın her aşamasında ileri sürülebilen ve mahkemenin de, davanın her aşamasında kesin hükmün varlığını kendiliğinden gözetip, varlığı hâlinde davayı kesin hüküm bulunduğundan (dava şartı yokluğundan) reddetmesi gerekir. Yine kesin hüküm itirazı mahkemede ileri sürülmemiş olsa dahi, ilk defa temyiz veya karar düzeltme aşamasında ve dahası bozmadan sonra da ileri sürülebilir.

Bu bakımdan usulü kazanılmış hakkın istisnasıdır ve tarafların iradesine de bağlı olmayan mutlak bir etkiye sahiptir. O nedenle kesin hükmün varlığının, yargılamanın bir kesiminde nazara alınmamış olması diğer bir kesiminde ele alınmasını engellemez (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6.Baskı, İstanbul 2001,C.II,s.1361vd.)

Öte yandan, kesin hükmün varlığı yönünden kararın, görevsiz yargı merci'i tarafından verilmiş olması önem taşımaz, verilen karar kesin hüküm gücü taşır.

Dava konusu idari para cezasına ilişkin Kocaeli Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 04/01/2021 tarih ve E-50722790-410.99-18763504 sayılı işlemi hakkında Kocaeli 1. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 18/10/2021 tarih ve 2021/822 Değişik İş sayılı idari para cezasının kaldırılması talebinin reddi kararına karşı davacı İbrahim Fidan tarafından itiraz edildiği, itiraz üzerine Kocaeli 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 20/10/2021 tarih ve D.İş:2021/5797 sayılı kararıyla itirazın reddine karar verilerek anılan kararın kesinleştiği görüldüğünden; verilen kesin hüküm nedeniyle para cezası yönünden davanın esasının incelenmesine hukuken imkân bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına yönelik kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.