Danıştay 8. Daire E.2023/2270 K.2024/2061

2- … 3- … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/11/2022 gün ve E:2020/7210, K:2022/6286 sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu İstem: Dava, davacıların murisi ...'un 01.04.2013 tarihinde Zonguldak ili, Karadeniz Ereğlisi ilçesi, … köyü hudutları dahilinde orman arazisinde ağaç kesimi esnasında üzerine ağaç devrilmesi neticesinde vefat ettiğinden bahisle uğradıklarını ileri sürdükleri eş ... için 1.000,00-TL maddi ve 35.000,00-TL manevi, çocukları … ve ...'un her biri için 500,00-TL'şer maddi ve 35.000,00-TL'şer manevi, baba … ve kardeş …'un herbiri için 15.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 2.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminatın; ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti :. İdare Mahkemesince, orman kesim işinde kooperatif üyelerinin Orman idaresinin gözetim ve denetimi altında kendi nam ve hesabına çalıştıkları anlaşılmakta olup, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile ...

Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacıların murisi ...'un ölümüne neden olan olayın meydana gelmesinde, davalı idarenin hizmet kusuru niteliğinde eylem ve işlemlerinin bulunmadığı, adı geçen kişinin kusuru sonucu olayın meydana geldiği sonucuna varılmış olup, bu haliyle davalı idarenin, doğduğu ileri sürülen maddi ve manevi zararların ödenmesinden sorumlu tutulmasına hukuken olanak bulunmadığından, davacıların maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti : Davacıların temyiz başvurusu üzerine Danıştay Sekizinci Dairesince, davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle temyize konu karar hukuk ve usule aykırı bulunmuş ve kararın bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, orman kesim işinde kooperatif üyelerinin Orman idaresinin gözetim ve denetimi altında kendi nam ve hesabına çalıştıkları, bu nedenle çalışılan ormanlık alanda 6331 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı, ayrıca ilgili Orman İşletme Müdürlüğü ile dava dışı S.S.

Tarımsal Kalkındırma Kooperatifi arasında ''Vahidi Fiyat Usulü ile Kesim Şartnamesi '' imzalandığı, bu sözleşmenin istisna akdi niteliğinde olduğu, muris ... ile idare arasında yapılan hizmet akdi bulunmadığı gibi, idare ile S.S ….

Tarımsal Kalkındırma Kooperatifi arasında da alt işveren-üst işveren ilişkisi de bulunmadığı ağaç kesim işi sırasında üzerine ağaç devrilmesi sonucu hayatını kaybeden kişinin kooperatif üyesi sıfatıyla iş yaptığı, dolayısıyla dava konusu tazminat isteminin idare hukuku ilkelerine dayanılarak çözümlenemeyeceği, uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girdiği, davanın görev nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulü ile davanın görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/11/2022 gün ve E:2020/7210, K:2022/6286 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık incelendi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Zonguldak ili Karadeniz Ereğlisi ilçesi … köyünde ormanlık alandaki ağaç kesme işinin orman idaresince bölgede faaliyet gösteren kooperatifin üyesi sıfatıyla işi yapan müteveffanın kestiği ağacın üzerine devrilmesi nedeniyle ölümü ile sonuçlanan olayda orman idaresinin hizmet alanında yapılan işle ilgili gerekli tedbirleri almaması nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı olarak şimdilik 2.000 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminat talebinin kabulü istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu, 129. maddesinin beşinci fıkrasında da memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceği hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 2/1-(b) maddesinde de idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından tam yargı davasının açılabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:

a) Görev ve yetki,

b) İdari merci tecavüzü,

c) Ehliyet,

d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,

e) Süre aşımı,

f) Husumet,

g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, yönlerinden sırasıyla inceleneceği; Aynı maddenin 6. fıkrasında ise; yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; Aynı Kanunun 15. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse; 14. maddenin 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Aynı kanunun ''Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar'' başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında ise; ''görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi, usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksiklikler bulunması'' bozma nedenleri olarak belirlenmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, ormanlık alanda Alaplı Orman İşletme Şefliği tarafından şartname ile S.S. Gümeli Kooperatifine ağaç kesim işinin verildiği, ağaç kesim işi sırasında üzerine ağaç devrilmesi sonucu hayatını kaybeden kişinin kooperatif üyesi sıfatıyla işi yapmakta olduğu, davalı idare ile aralarında kamu hukuku kuralları uyarınca irdelenebilecek bir ilişki bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu tazminat isteminin idare hukuku ilkelerine dayanılarak çözümlenemeyeceği, uyuşmazlığın adli yargının görev alanına girmekte olduğu, davacılar tarafından davalı idareye yapılan başvurunun da; tazminat talebinin muhatabı, müteveffanın üyesi bulunduğu işveren sıfatında olan S.S. Gümeli Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi olduğu belirtilerek reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda dava konusu tazminat isteminin adli yargı yerlerinde açılacak davada incelenebilecek bir uyuşmazlık olması nedeniyle, davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir. Nitekim benzer nitelikteki uyuşmazlıkların, adlî yargı yerlerince incelenerek çözümlendiği de UYAP sistem kayıtlarından anlaşılmaktadır.