Danıştay 8. Daire E.2023/2446 K.2023/2731

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı avukatın vekalet ilişkisi kapsamında bakmakta olduğu bir davada, istinaf aşamasında karar verildikten sonra temyiz başvurusunda bulunurken temyiz yoluna başvurma harcı eksik yatırıldığından 7 gün içinde tamamlanması gerektiğine ilişkin yazının tebliğ edildiği, eksik harcı belirtilen sürede tamamlamadığından temyiz başvurusunun reddine dair kararın verildiği ve söz konusu karara karşı yaptığı temyiz başvurusunun da reddedilerek bahse konu kararın kesinleşmesine sebebiyet verdiği iddiası ile davacı avukat hakkında şikayette bulunulması üzerine Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, ... tarih ve ... sayılı işlemle, durumun soruşturmayı gerektirir nitelikte görüldüğü gerekçesi ile davacı avukat hakkında soruşturma izni verilmesine ilişkin işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2575 sayılı Danıştay Kanununun 4575 sayılı Kanunla değişik 24. maddesinin (c) bendinde bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da çözümleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tanım" başlıklı 1. maddesinde; "Bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleri bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş genel görevli bağımsız mahkemelerdir." hükmüne yer verilmiş olup, "İdare Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği hususu düzenlenmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği belirtilerek, "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında; "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak inceleyeceği uyuşmazlıkların sayma suretiyle belirlendiği ve bunlar dışındaki bütün uyuşmazlıkların İdare Mahkemelerinin görevinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından dava dilekçesi Danıştay İkinci Dairesi Başkanlığı'na hitaben yazılmış ve davanın konusu olarak soruşturma izni kararına itiraz olarak belirtilmiş ise de, dilekçenin sonuç kısmında soruşturma izninin iptaline karar verilmesi istemine yer verilmiştir.

4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanacağı, görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tabi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümlerin saklı olduğu hükme bağlanmış.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 58. maddesinin 1. fıkrasında; avukatların, avukatlık veya Türkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında soruşturmanın, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılacağı kuralına yer verildikten sonra devamı maddelerinde de avukatlar hakkında uygulanacak özel soruşturma usulüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Avukatların soruşturma ve kovuşturma izin süreçleri ile ilgili olarak 4483 sayılı Kanun kapsamı dışında özel düzenlemelere yer verildiğinden 4483 sayılı Kanundaki usul uygulanmayacaktır. Bu durumda, avukatlar hakkında Adalet Bakanlığı tarafından Avukatlık Kanunu çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda tesis edilen idari işlemlerin iptali istemiyle ancak idare mahkemelerinde dava açılabilecektir.

Uyuşmazlıkta, davacı avukat hakkında soruşturma izni verilmesine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle idari dava açılabileceği hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, dava konusu işlemin ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere ilişkin olmadığı, uyuşmazlığın 2575 sayılı Kanun'un yukarıda değinilen 24. maddesinde sayılan ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar arasında yer almadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, 2575 sayılı Kanun'nun 24. maddesi kapsamında ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalardan olmadığı açık olan uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanunun 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, dava konusu idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, yapılan değerlendirme görev hususuna ilişkin olup, görevli İdare Mahkemesince ilk inceleme konuları açısından da ayrıca inceleme yapılması gerektiği de açıktır.