Danıştay 8. Daire E.2023/2570 K.2025/8010

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Silopi Termik Santralinin 2015 yılında devreye giren 2. ve 3. ünitelerinin ihtiyacı nedeniyle santralde kullanılan yakıt kaynaklı külün depolanması amacıyla Silopi ilçesi ... ve ...

Köyü sınırları dahilinde bulunan ormanlık sahada Katı Atık Bertaraf ve Düzenli Depolama Tesisi kurulmasına bedelli olarak izin verilmesi kapsamında izin bedelinin belirlenmesi ve belirlenen bu bedelin ödenmesinin istenilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Cizre Orman İşletme Şefliği işleminin iptali ile 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL,

2017 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.495.820,89-TL ve 2018 yılı izin bedeli için ödenen 1.583.499,30-TL olmak üzere toplam 19.709.554,00-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın, 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL'lik kısmı yönünden; davacı şirketin kurup işletmeye alacağı tesisin yenilenebilir enerji kaynağı kullanımı suretiyle elektrik enerjisi üreteceği, kullanımı için izin alınan orman arazisinde, üretim tesisinin faaliyetleri kapsamında katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesisi çalışmalarının yapılacağı,

bu çerçevede davacı şirketin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4'üncü maddesi kapsamındaki indirim ve muafiyetlerden yararlandırılması gerektiği açık olup Kanun'da kapsama giren üretim tesisleri bakımından izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksenbeş indirim uygulanacağı, orman köylüleri kalkındırma geliri, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmayacağının kurala bağlandığı, somut olayda, davacı şirketten bu bedellerin yanında "ağaçlandırma bedeli", ''teminat bedeli'' ve "nakdi teminat bedeli" de alındığı,

ancak bu bedellere ilişkin olarak Kanun'da herhangi bir indirim veyahut muafiyet öngörülmediği anlaşıldığından davanın 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL'lik kısmı yönünden tazmin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine; "davanın, 2017 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.495.820,89-TL ve 2018 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.583.499,30-TL kısmı yönünden ise;

davacı şirket tarafından, 2017 yılı arazi tahsis bedelinin 26/01/2017 tarihinde ve 2018 yılı arazi tahsis bedelinin ise 26/01/2018 tarihinde ödendiği anlaşılmakta olup, ihtirazi kayıtla yapılan bu ödemelere karşı bu tarihleri izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca idareye başvuru yapılması gerekirken, 60 günlük dava açma süresinin dolmasından sonra 04/04/2019 tarihinde yapılan bu başvurunun geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağından,

dava açma süresi dolduktan sonra idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine 20/06/2019 tarihinde açılan davanın 2017 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.495.820,89-TL ve 2018 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.583.499,30-TL'lik kısmı yönünden esasının süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle bu kısımlar yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: uyuşmazlıkta.

Mahkemesince davanın kısmen reddine, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine hükmedildiği, ancak, istinaf konusu kararın "davanın 2016 yılı izin bedeli için ihtirazı kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL'lik kısmı yönünden" yapılan değerlendirme başlığı altında açılan ikinci paragrafında; davacı şirketten tahsil edilerek Mahkeme kararı sonucu iadesi yapılmayan bedel türlerinin dosyadaki bilgi ve belgelerle uyumlu olarak ağaçlandırma bedeli, teminat bedeli ve depolama bedeli olarak belirtilmesine karşın, gerekçe kısmında söz konusu bedel kalemlerinin "ağaçlandırma bedeli", "nakdi teminat bedeli" ve "teminat bedeli" olarak belirtildiği,

buna göre mahkemece gerekçe kısmında depolama bedeli yerine sehven nakdi teminat bedeli ifadesinin kullanıldığı, dolayısıyla karar gerekçesinde nakdi teminat bedeli olarak belirtilen alacak kaleminin depolama bedeli olarak düzeltilmesi gerektiği, kararın diğer kısımlarına ilişkin olarak, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca karar düzeltilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2016 yılı için ödenen 16.630.233,00-TL kısım yönünden; mevzuatın hatalı yorumlandığı, izin-kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine %85 indirim uygulanır ifadesinin yalnızca Orman Bakanlığınca alınacak bedellere değil tüm kurumların talep edecekleri bedellerdeki indirime ilişkin olduğu, bedellerin tamamının orman izin bedelini oluşturduğu, temel bedel farkını oluşturan kalemin 12.830.215,55-TL ile depolama bedeli olduğu, isminde "izin" ibaresi geçmemesinin bu bedelin "izin bedeli" olduğu gerçeğini değiştirmediği,

idarece içinde "mevzuatta sayılan ifadeler" geçmeyen bir izin bedeli oluşturulursa mevzuatın uygulanma alanı bulamayacağı, iadelerde izin bedeline dair KDV uygulanmadığı, KDV bedelinin de iadeye konu olması gerektiği, 2017 yılı ve 2018 yılı bedelleri için.

2016 yılında hukuka aykırı olarak belirlenen izin bedelinin müteakip yıllarda otomatik katsayı ile hesaplanarak ödendiği, 2016 yılı ile 2017 ve 2018 yıllarının birbirleriyle bağlantılı olduğu, davanın süresinde açıldığının kabulü gerektiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, Silopi Termik Santralinin 2015 yılında devreye giren 2. ve 3. ünitelerinin ihtiyacı nedeniyle santralde kullanılan yakıt kaynaklı külün depolanması amacıyla Silopi ilçesi, ... ve ...

Köyü sınırları dahilinde bulunan ormanlık sahada Katı Atık Bertaraf ve Düzenli Depolama Tesisi kurulmasına bedelli olarak izin verilmesi kapsamında izin bedelinin belirlenmesi ve belirlenen bu bedelin ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Cizre Orman İşletme Şefliği işleminin iptali ile 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL,

2017 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.495.820,89-TL ve 2018 yılı izin bedeli için ödenen 1.583.499,30-TL olmak üzere toplam 19.709.554,00-TL'nin davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde "Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı,

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler:

a) Posta, telefon, telgraf, teleks ve bunlara benzer hizmetler ile radyo ve televizyon hizmetleri,

b) (Değişik: 14/3/2007-5602/10 md.) Her türlü şans ve talih oyunlarının tertiplenmesi ve oynanması,

c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar, yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi, gösterilmesi,

d) (Değişik : 16/6/2009-5904/8 md.) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar ile 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi,

e) Boru hattı ile hampetrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları,

f) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,

g) Genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri,

h) Rekabet eşitsizliğini gidermek maksadıyla isteğe bağlı mükellefiyetler suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler.

Ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.

Bu faaliyetlerin kanunların veya resmi makamların gösterdiği gerek üzerine yapılması, bunları yapanların hukuki statü ve kişilikleri, Türk tabiyetinde bulunup bulunmamaları, ikametgah veya işyerlerinin yahut kanuni merkez veya iş merkezlerinin Türkiye'de olup olmaması işlemlerin mahiyetini değiştirmez ve vergilendirmeye mani teşkil etmez.

İthalatın kamu sektörü, özel sektör veya herhangi bir gerçek veya tüzelkişi tarafından yapılması veya herhangi bir şekil ve surette gerçekleştirilmesi, özellik taşıması vergilendirmeye tesir etmez." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; İdare Mahkemesi tarafından, davanın; 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL'lik kısmı yönünden davanın reddi yönündeki kararına karşı istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmı yönünden yapılan inceleme:

İdare Mahkemesince; "...Bakılan davada; davacı şirkete, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 23/03/2004 tarihli kararı ile Şırnak İli Silopi İlçesinde kurulacak üretim tesisinde 23/03/2004 tarihinden itibaren 20 yıl süreyle üretim faaliyetinde bulunmasına karar verildiği bununla birlikte Silopi Termik Santralinin 2015 yılında devreye giren 2. ve 3. ünitelerinin ihtiyacına binaen üretim faaliyeti izin süresinin sona erdiği tarihe kadar geçerli olmak üzere (23/03/2024 tarihinde kadar) Şırnak ili Silopi ilçesi Görümlü ve Çalışkan Köyleri sınırları dahilinde 563.316,60 m2 lik ormanlık alanda,

Orman Kanunu'nun 17/3 maddesi gereğince katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesisi (kül depolama) kurulması amacıyla bedelli kesin izin verildiği, izin bedeli (ağaçlandırma bedeli, arazi izin bedeli, %3 orköy bedeli, %2 ağaçlandırma özel geliri, teminat bedeli, depolama bedeli) olarak ise davacı şirketten toplam 20.539.339,42-TL ödenmesi yönünde ...tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği,

söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkememizin 17/01/2018 tarih ve E:2016/2999, K:2018/82 sayılı kararıyla ''6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4'üncü maddesinde, 5346 sayılı Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin (...) izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanacağının hüküm altına alındığı, öte yandan bahsi geçen yönetmelikte, (...) IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinde;

tesis, ulaşım yolları ve şebeke bağlantı noktasına kadarki Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dahil enerji nakil hattı izinleri için 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4'üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedeller alınacağının belirtildiği,

ancak yönetmelikte bahsi geçen "tesis" kapsamına nelerin girdiğinin açıkça belirtilmediği görülmekle birlikte, dava dilekçesinin ekinde yer verilen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 17/03/2015 tarihli yazısında "Silopi Termik Santralinin kül ve cüruf depolama sahasının da santralin mütemmim cüzü olduğu değerlendirilmektedir." şeklinde ibarenin yer aldığı,

bununla birlikte ilgili yönetmelikte 21/01/2017 tarihinde yapılan düzenleme ile "(...)termik santralin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için gereken alanlar dâhil verilen izinler için 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 4 üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedeller alınır." ifadesine yer verilerek söz konusu duruma bu yönüyle de açıklık getirildiği görüldüğünden,

kül ve cüruf depolama sahasının da davacı şirkete ait tesisin içerisinde yer aldığı değerlendirilerek 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4'üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedel alınması gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı'' gerekçesiyle ''dava konusu işlemin iptaline'' karar verildiği, davacı tarafından davalı idareye yapılan 04/04/2019 tarihli başvuru dilekçesiyle ihtirazi kayıtla ödenen 20.539.339,42-TL ve söz konusu tutara işlemiş gecikme faizi ile birlikte toplam 22.193.496,62-TL bedelin iadesinin talep edilmesi üzerine,

davalı idare tarafından arazi izin bedeli olarak alınan bedelden %85 oranında indirim uygulanmak suretiyle hesaplanan bakiye 1.554.712,35-TL bedelin, %3 orköy bedeli olarak alınan 2.405.130,55-TL bedelin, %2 ağaçlandırma erozyon kontrol geliri (fon bedeli) olarak alınan 1.603.420,36-TL bedelin yatırıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 18/06/2019 tarihinde davacı şirketin hesabına yatırıldığı, ağaçlandırma bedeli, teminat bedeli ve depolama bedelinin ise iade edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden; davacı şirketin kurup işletmeye alacağı tesisin yenilenebilir enerji kaynağı kullanımı suretiyle elektrik enerjisi üreteceği, kullanımı için izin alınan orman arazisinde, üretim tesisinin faaliyetleri kapsamında katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesisi çalışmalarının yapılacağı, bu çerçevede davacı şirketin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4'üncü maddesi kapsamındaki indirim ve muafiyetlerden yararlandırılması gerektiği açık olup Kanun'da kapsama giren üretim tesisleri bakımından izin, kira,

irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksenbeş indirim uygulanacağı, orman köylüleri kalkındırma geliri, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmayacağı kurala bağlanmıştır.

Somut olayda, davacı şirketten bu bedellerin yanında "ağaçlandırma bedeli", ''teminat bedeli'' ve "nakdi teminat bedeli" de alındığı, ancak bu bedellere ilişkin olarak Kanun'da herhangi bir indirim veyahut muafiyet öngörülmediği anlaşıldığından davanın 2016 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 16.630.233,70-TL'lik kısmı yönünden tazmin talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır." gerekçesine yer verilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; davacının 04/04/2019 tarihli başvuru dilekçesiyle ihtirazi kayıtla ödenen 20.539.339,42-TL ve söz konusu tutara işlemiş gecikme faizi ile birlikte toplam 22.193.496,62-TL bedelin iadesinin talep edilmesi üzerine, davalı idare tarafından arazi izin bedeli olarak alınan bedelden %85 oranında indirim uygulanmak suretiyle hesaplanan bakiye 1.554.712,35-TL bedelin, %3 orköy bedeli olarak alınan 2.405.130,55-TL bedelin,

%2 ağaçlandırma erozyon kontrol geliri (fon bedeli) olarak alınan 1.603.420,36-TL bedel olmak üzere toplam 5.563.263,26-TL bedelin yatırıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 18/06/2019 tarihinde davacı şirketin hesabına yatırıldığı görülmüş ise de, söz konusu bedeller davacı tarafından idareye ödenirken hesaplanan KDV tutarı ile beraber ödendikleri ve fakat idarece davacıya iade yapılırken KDV tutarlarının davacıya iade edilmediği görülmüştür.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu hükümlerine göre tahsil olunan KDV tutarının, asıl alacağın mütemmimi niteliğinde olduğu değerlendirildiğinden, davacının başvurusu üzerine davacı tarafından yatırılan tutarların mevzuatta öngörülen yüzdelik diliminin davacıya iadesi yapılırken, asıl tutarla birlikte yatırılan söz konusu KDV tutarlarının da davacıya iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; İdare Mahkemesi tarafından, davanın; 2017 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.495.820,89-TL ve 2018 yılı izin bedeli için ihtirazi kayıtla ödenen 1.583.499,30-TL kısmı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi yönündeki kararına karşı istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmı yönünden yapılan inceleme:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.