Danıştay 8. Daire E.2023/2657 K.2025/8004

Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın 19/11/2021 ile 19/02/2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlenen taksi çalışma ruhsatnamesinde yer alan "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresi ile anılan ibarenin dayanağı ... tarihli ... sayılı UKOME kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin 3. bölümünün "Çalışma Usul Ve Esasları" başlıklı 9. maddesinin a bendindeki "Toplu Tasıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz" ibaresinin ve aynı yönergenin "Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; " Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin 3. bölümünün "Çalışma Usul Ve Esasları" başlıklı 9. maddesinin a bendindeki "Toplu Tasıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz" ibaresi yönünden; dava konusu Yönerge'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile getirilen "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E. ... esasında dava açıldığı; anılan Mahkemenin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararıyla "davacı tarafından iptali istenilen dava konusu Yönergenin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile getirilen "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün, söz konusu bendde yer alan "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi" verilmesine ilişkin davalı idarece düzenlenen kursların;

hangi periyotlarla düzenleneceğinin yönerge kapsamında açıklığa kavuşturulmaması ve mevcut haliyle söz konusu belgeye sahip olmayan taksi şoförlerinin durumuna ilişkin bir geçiş hükmüne de yer verilmeksizin "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi" bulunmamasının yaptırıma bağlanmış olması nedeniyle, söz konusu Yönerge'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve anılan karara yapılan temyiz ve karar düzeltme başvurularının ise reddedilerek kesinleştiği, dava konusu "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün iptal edildiği,

dolayısıyla anılan hükmün dava açıldığı tarihte yürürlükte olmadığı anlaşıldığından davanın söz konusu ibareye yönelik bölümünün esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varıldığı, Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresi yönünden.

Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin 9.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendi ile getirilen "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün, söz konusu bendde yer alan "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi" verilmesine ilişkin davalı idarece düzenlenen kursların;

hangi periyotlarla düzenleneceğinin yönerge kapsamında açıklığa kavuşturulmaması ve mevcut haliyle söz konusu belgeye sahip olmayan taksi şoförlerinin durumuna ilişkin bir geçiş hükmüne de yer verilmeksizin "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi" bulunmamasının yaptırıma bağlanmış olması nedeniyle, söz konusu Yönergenin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ...

İdare Mahkemesinin E:... esasında dava açıldığı; anılan Mahkemenin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararıyla hukuka uyarlık bulunmadığından iptal edildiğinden, anılan hükmün bir devamı ve tamamlayıcı hükmü olan "Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin de iptaline karar verilmesi gerektiği, ... plakalı aracın taksi çalışma ruhsatnamesine "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresi yönünden;

davalı idare tarafından taksi çalışma ruhsatnamesinde belirtilen ibarenin dayanağının Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi olmadığı, ... tarih ve ... sayılı maddelerinin revize edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı olduğu ileri sürülmüşse de. Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile getirilen "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... esasında dava açıldığı; anılan Mahkemenin ... tarih ve E:... ve K:... sayılı kararıyla " davacı tarafından iptali istenilen dava konusu Yönergenin 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile getirilen "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmünün iptaline karar verildiği ve İdari Yargılama Usulü Kanunun 28. maddesi uyarınca anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçelere uygun olarak yönergede değişiklik yapılmadan ve idari yaptırım sonucu doğurduğu halde yönetmelik- yönerge düzeyindeki bir format dışında UKOME kararına dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."

gerekçesiyle dava konusu Yönergenin.

9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmü yönünden davanın incelenmeksizin reddine, "Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin iptaline, ... plakalı aracın taksi çalışma ruhsatnamesine "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının istinaf başvurusunun incelenmesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların, dayandığı hukuki ve kanuni gerekçeleri Dairelerince de uygun bulunan istinafa konu kararın davanın incelenmeksizin reddine yönelik kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından davacının istinaf talebinin reddi gerektiği, davalı idarenin istinaf başvurusunun incelenmesinde;

uyuşmazlık konusu olayda ... tarihli ... sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi, UKOME kararının belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından Yönerge'nin.

"Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin iptaline ilişkin kısmında davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca incelenmeksizin reddi gerektiği sonucuna varıldığından işin esasına girilerek iptal yönünde verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı,

davalı idarenin istinaf başvurusunun ... plakalı aracın taksi çalışma ruhsatnamesine "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresi yönünden ise dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden incelenmesine gelince; usulüne uygun olarak yürürlüğe girmeyen Yönerge'ye dayalı olarak bireysel işlem tesis edilemeyeceğinden iptale ilişkin Mahkeme kararının bu kısmı yönünden sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçeleriyle Yönerge'nin.

9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz." hükmü yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına yönelik davacının istinaf talebinin reddine, Yönerge'nin.

"Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin iptaline ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile bu kısım yönünden ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, davanın bu kısmının 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca incelenmeksizin reddine, ... plakalı aracın taksi çalışma ruhsatnamesine "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresi yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Büyükşehir sınırları dâhilinde taksi taşımacılığının Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi ve devamında alınan Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararları ile düzenlendiği, tüm bu düzenlemeler ışığında İstanbul sınırları dahilinde belediyeden izinli olarak yolcu taşımacılığı yapacak araçlarda şoför olarak çalışacak kişilerin toplu taşıma aracı kullanım belgesi almasının zorunlu hale geldiği, mezkur Yönerge'nin 9/a maddesinin başka bir yargı kararı ile iptal edilmesinden dolayı Yönerge'nin 10/7. maddesinin uygulamada kişiler için engelleyici niteliğinin kalmadığı,

iptale ilişkin Mahkeme kararından sonra toplu taşıma kullanım belgesinin tüm ulaşım araçlarında çalışacak şoförleri kapsayacak şekilde ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile yeniden düzenlendiği, bu kararla belgenin verilme şartları, belge düzenlenecek kişilerde bulunması gereken şartlar ile belge başvurusunda ibraz edilecek bilgi ve belgelerin açık olarak belirtildiği, idarede devamlılık ilkesi gereği, belgenin kesintisiz olarak verilmesi düzenlendiği, 09/05/2018 tarihli UKOME kararında doğrudan belediye başkanının imzası ve onayının bulunmadığı,

buna karşılık kararın kabul ve yürürlüğü ile ilgili hususlarda usule aykırılığın da bulunmadığı, Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin 5. maddesi hükmüne istinaden İstanbul Büyükşehir Belediyesi genel sekreterinin UKOME başkanı olarak görevlendirildiği, bu nedenle ayrıca belediye başkanının onayına gerek bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın 19/11/2021 ile 19/02/2021 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlenen taksi çalışma ruhsatnamesinde yer alan "araçta, sorgu sonucuna göre bu çalışma ruhsatına tanımlı olmayan şoför bulunması durumunda bu belge geçersizdir." ibaresi ile anılan ibarenin dayanağı ... tarihli ... sayılı UKOME kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin 3. bölümünün "Çalışma Usul Ve Esasları" başlıklı 9. maddesinin a bendindeki "Toplu Tasıma Aracı Kullanım Belgesi olmayan şoför çalıştırılamaz" ibaresinin ve aynı yönergenin "Taksi ve Taksi Dolmuş Şoförlerinde Aranılacak şartlar" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasındaki "Toplu Taşıma Araç Kullanım Belgesi" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı bulunup bulunmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin üçüncü fıkrasının (e) bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu ettiği ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin "Yürürlük" başlıklı 41. maddesinde; " Bu yönerge UKOME tarafından onaylandıktan sonra mahalli bir gazetede yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer." düzenlemesinin yer aldığı ve mezkur Yönerge'nin bu hüküm çerçevesinde 20/07/2009 tarihinde Bizim Gazete adlı mahalli gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği,

dava dilekçesinden davacının 19/02/2021 tarihinde, kendisi ile ilgili bireysel bir işlem tesis edilmeden, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğü nezdinde ruhsat yenileme işlemi yaptığı sırada Yönerge hükümlerinin yürürlükte olduğunun öğrenilmesi üzerine 01/03/2021 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmış olup, dava konusu düzenleyici işlemlerin yürürlüğe girdiği 20/07/2009 tarihini izleyen günden itibaren en geç 60 gün içinde dava açılması gerekirken, bu süre aşılarak 01/03/2021 tarihinde açılan davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken esası hakkında inceleme yapılarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.