Danıştay 8. Daire E.2023/2783 K.2025/4995

Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı araçla ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca anılan aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının sahip olduğu V-4 yetki belgesi ile ... şehir merkezi arasında yolcu taşımaya ehil olduğu, araçta altı kişinin bulunduğu ve ödenen ücretten anlaşılacağı üzere bu yolcuların aylık ödeme yaptıkları, bu ödemenin davacının yetki belgesine konu güzergaha ilişkin olduğu, ayrıca aylık olarak ödeme yapan yolcular dışında başka bir yolcunun da bulunmadığı, bu haliyle yolcu taşımacılığı yapıldığı, dolayısıyla izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapılmadığı anlaşıldığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının davaya konu olayı; dava dilekçesinde, "... otogarından ... ilçesine yolcu götürüyordum, yolcudan biri İskele caddesi üzerinde geç kaldığından dolayı kendisini almamı istedi, işine geç kalmasın diyerek İskele caddesi üzerinden almak zorunda kaldım." şeklinde izah ettiği, anılan durumun görüntü kayıtları ile de sabit olduğu,

davacıya ait güzergah izin belgesinin incelenmesinden 06:00-21:00 arası 20 dakikalık periyotlar hâlinde ... arası yolcu taşımacılığı yapılabileceği, ... ili sınırları içinde personel ya da öğrenci servisi taşımacılığının yapılmasına imkan veren farklı güzergah belgelerinin bulunduğu, davacının ... güzergah belgesi ile personel servisi taşımacılığı yaptığı, faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı hususunun davaya konu olayda gerçekleştiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ... şehir merkezi arasında yolcu taşımacılığı yaptığı, yolculardan birini ... caddesi üzerinde geç kaldığından dolayı İskele caddesi üzerinden aldığı, ruhsatında belirtilenin aksine yolcu almadığı, pandemi nedeniyle memurlar dışında yolcu taşımacılığı yapmadığı, aylık abonelik yapan yolcular dışında arabada başka yolcu olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı adına kayıtlı... plakalı araçla ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca anılan aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının ... şehir merkezi arasında yolcu taşıma yetkisine ilişkin ... yetki belgesine sahip olduğu, trafikten men cezasına neden olan olay anında araçta altı kişinin bulunduğu ve tüm yolcuların aylık ödeme yaptıklarını beyan ettikleri, bu ödemenin davacının yetki belgesine konu güzergaha ilişkin olduğu, ayrıca Bölge İdare Mahkemesinin 27/10/2022 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı cevapta ücretlerin aylık alınmasının taşımacılığın mahiyetini değiştirmediğinin belirtildiği görüldüğünden, davacı tarafından izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapılmadığı anlaşılmış olup, bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.