Danıştay 8. Daire E.2023/3283 K.2024/935

Dava konusu istem: Yabancı öğrenci kontenjanından faydalanmak suretiyle 01/09/2020 tarihinde davalı üniversiteye kaydı yapılan davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B/b-5 bendi ile Atılım Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Kabulüne İlişkin Usul ve Esaslar Yönergesinin "başvurusu geçersiz adaylar" başlıklı 6/1-d bendi hükümlerine aykırı olarak kaydının yapıldığından bahisle Atılım Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci Dekanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile bildirilen anılan üniversitedeki öğrenci kayıt işleminin geri alınarak iptal edilmesine ilişkin Atılım Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı toplantısında alınan kararın iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının yurt dışından öğrenci kabulüne ilişkin usulden yararlanarak kayıt işlemini yaptırdığı, Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar ile yukarıda anılan davalı idare Yönergesinde 'Türkiye’deki büyükelçilikler bünyesinde bulunan okullar ile Türkiye’de bulunan yabancı liselerde öğrenimini tamamlayan T.C. veya K.K.T.C. uyruklu veya ilk uyruğu T.C. olan çift uyruklular' düzenlemesinin aynı şekilde yer aldığı, anılan niteliğe sahip olanların başvurularının kabul edilmeyeceğinin açık olduğu,

yurt dışından öğrenci kabulüne ilişkin esas ve usullere göre Türk vatandaşı olan davacının, davalı idare bünyesindeki grafik tasarım bölümüne uluslararası öğrenci olarak kabulüne imkan bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Doğumdan itibaren çifte vatandaş statüsünde olduğu, kayıt şartlarını sağladığı, kabul anlamına gelmemekle birlikte aksi yorumda olayda açık hatanın bulunmadığı, davalı idarenin Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve K.1973/14 sayılı kararında belirtilen sürede işlemin geri alınmadığı, mevzuat hükmünün hiçbir hataya mahal vermeyecek şekilde açık olmadığı, dolayısıyla bu halde dahi işlemin 60 gün içinde geri alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 5. maddesinde 'Türk vatandaşlığının doğumla veya sonradan kazanılabileceği', 7. maddesinde 'Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuğun Türk vatandaşı olduğu' kuralı yer almaktadır.

Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "B-Başvuracak Adaylar" başlıklı bölümünün b-5 maddesinde, "Türkiye’deki büyükelçilikler bünyesinde bulunan okullar ile Türkiye’de bulunan yabancı liselerde öğrenimlerini gören T.C uyruklu olan veya a maddesinin 2 numaralı bendinde tanımlanan doğumla ilk uyruğu T.C olan çift uyrukluların başvurularının kabul edilmemesi" gerektiği düzenlenmiştir.

İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır.

Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.

Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde idarenin hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, evlilik birliği içinde 06/07/2001 tarihinde Ankara'da doğduğu, annesinin Türk vatandaşı ve babasının Suriye vatandaşı olduğu, lise eğitimini Türkiye'de bulunan Suudi Arabistan Büyükelçiliği bünyesindeki bir lisede tamamladığı, yurt dışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanarak (uluslararası öğrenci olarak) 01/09/2020 tarihinde davalı idarenin grafik tasarım programına kayıt yaptığı, akabinde … tarih ve … sayılı yönetim kurulu kararıyla kayıt işleminin geri alınarak üniversite ile ilişiğinin kesildiği, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Türk Vatandaşlığı Kanunu'na göre ilk uyruğu TC olan çift uyruklu davacının, Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar uyarınca üniversiteye sınavsız kayıt hakkına sahip olmadığı, açık hata ile yapılan üniversite kaydının iptal edilmesine ilişkin işlemin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca her zaman geri alınabileceği, işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek sonucu itibariyle Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, açıklama ile kararın onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.