Danıştay 8. Daire E.2023/3321 K.2025/8925

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Karaman ili, Merkez ilçesi dahilinde bulunan İR:... sayılı maden sahası için yapılan 14/09/2020 tarihli ek pasa alanı izni verilmesine yönelik başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:...

K:... sayılı kararında; davacı şirketin mevcut işletme ruhsat süresinin 03/02/2026 tarihine kadar olduğu, davacının hazırlattığı proje ve ekleri ve görüş yazısıyla birlikte usulüne uygun olarak davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin, Konya Orman Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan heyetçe hazırlanan izin raporunda maden tesis izni verilmesinde raporda belirtilen konulara uyulduğu taktirde ormanlık alanda pasa saha izni verilmesinde sakınca olmadığı belirtilmesine rağmen davacı şirketin talebini somut ve teknik bir tespit ortaya koymaksızın reddettiği, öte yandan,

söz konusu sahanın madencilik faaliyetinin tamamlanmasının ardından rehabilite edilemeyeceği yönünde somut, objektif ve bilimsel verilere dayalı bir inceleme yapıldığının ortaya konulmadığı, davacı şirketin hali hazırda söz konusu alanda izne ve ruhsata dayalı olarak mermer üretimi yaptığı, davacı şirketin faaliyeti kapsamında doğayı ve ormanları tahrip ettiğine ya da çevreye zarar verdiğine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı, mevzuata uygun olmak kaydıyla doğal kaynakların çıkarılarak toplum ihtiyaçlarına sunulmasında kamu yararı mevcut olduğu,

davacı şirketin talebinde de mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, orman sahasının orman olarak kalmasının asıl olduğu, madencilik faaliyeti yapılacaksa üstün kamu yararının ispat edilmesi gerektiği, bu ispatın da bilirkişi incelemesi ile yapılması gerektiği, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Karaman İli, Merkez İlçesi dahilinde bulunan İR:... sayılı maden sahası için yapılan 14/09/2020 tarihli ek pasa alanı izni verilmesine ilişkin başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7/4. maddesinde; ".... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmüne yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu’nun dava konusu işlem tarihindeki haliyle 16. maddesinde. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...)(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir." hükümleri yer almaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verileceği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı.

273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu. 279. maddesinde bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı.

281. maddesinde mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği. 282. maddesinde ise hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin, Karaman ili, Merkez ilçesi sınırları içerisinde İR:... ruhsat numaralı II-B grubu mermer ocağı işletme ruhsatı ve işletme izni bulunduğu, mevcut işletme ruhsat süresinin 03/02/2026 tarihine kadar olduğu,

söz konusu sahada 20.513,21 m² alanda ek pasa alanı izni verilmesi istemiyle başvuru yaptığı, Konya Orman Bölge Müdürlüğü tarafından oluşturulan heyetçe hazırlanan izin raporunda maden tesis izni verilmesinde raporda belirtilen konulara uyulduğu taktirde ormanlık alanda pasa saha izni verilmesinde sakınca olmadığı belirtilmesine rağmen anılan başvurunun sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğü ve izin verilmesinde kamu yararı görülmediği gerekçesiyle... tarih ve E:... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Mahkemece davacının talebinin somut ve teknik bir tespit ortaya koymaksızın reddedildiği, söz konusu sahanın madencilik faaliyetinin tamamlanmasının ardından rehabilite edilemeyeceği yönünde somut, objektif ve bilimsel verilere dayalı bir inceleme yapıldığının ortaya konulmadığı, davacı şirketin hali hazırda söz konusu alanda izne ve ruhsata dayalı olarak mermer üretimi yaptığı, davacı şirketin faaliyeti kapsamında doğayı ve ormanları tahrip ettiğine ya da çevreye zarar verdiğine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı,

mevzuata uygun olmak kaydıyla doğal kaynakların çıkarılarak toplum ihtiyaçlarına sunulmasında kamu yararı mevcut olduğu, davacı şirketin talebinde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiş ise de belirtilen hususlar yönünden Mahkemece Çevre, Orman ve Maden Mühendislerinden oluşacak bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle konunun açıklığa kavuşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.