Danıştay 8. Daire E.2023/343 K.2025/7216

1)Denklik başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan, 2)Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Kırşehir Meslek Yüksekokulu'ndan ön lisans düzeyinde mezun olduğu, denklik başvurusunun yurt dışında kalış süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle reddedildiği, Sosyal Bilimler ve Mühendislik alanında Avrupa'da lisans eğitimi süresinin 3 yıl olduğu, muaf tutulan dersleri nedeniyle alması gereken dersleri 2 yıllık sürede tamamladığı, yurt dışında kaldığı sürelerin eksik hesaplandığı, ön lisans eğitimine dikkat edilmediği, kalış süresinin yeterli olduğu, dava konusu bireysel işlem ile Yönetmelik hükmünün hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Usule ilişkin olarak davanın ehliyet ve süre yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Esasa ilişkin olarak, dava konusu edilen Yönetmelik hükmünün getiriliş amacının yurt dışında öğrenim görmekte olanların öğrenime fiilen devam iradesi göstermeleri ve sadece sınav dönemleri ülkede bulunarak diploma almalarının önüne geçilmek istenilmesi olduğu, %70’lik oranın ülkemizde üniversitelerce genel kabul gören ve uygulanan oran olduğu için bu orana uygun şekilde öğrencilerin devamının arandığı, davacının ülke giriş çıkışlarının yetersiz olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Gazi Üniversitesi Kırşehir Meslek Yüksekokulu ... Bölümünden ön lisans düzeyinde mezun olan davacı tarafından, yurt dışı lisans diplomasının denklik talebini reddeden, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... üst yazı tarihli ... sayılı işlemi ile Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler başlıklı 7. maddesinin, 6. fıkrasının (d) bendinin iptali istenilmektedir.

Davacı her ne kadar Kırşehir Meslek Yüksekokulu'ndan ön lisans düzeyinde mezun olduğunu, ön lisans eğitimine dikkat edilmediğini, muaf tutulan dersleri nedeniyle alması gereken dersleri 2 yıllık sürede tamamladığını, yurt dışında kaldığı sürelerin eksik hesaplandığını ileri sürmekte ise de Yönetmelik hükmünün getiriliş amacının yurt dışında öğrenim görmekte olanların öğrenime fiilen devam iradesi göstermeleri ve sadece sınav dönemleri ülkede bulunarak diploma almalarının önüne geçilmek istenilmesi olduğu,

%70 lik oranın ülkemizde üniversitelerce genel kabul gören ve uygulanan oran olduğu için bu orana uygun şekilde öğrencilerin devamının arandığı, davacının ülke giriş çıkışlarından Ukrayna Kyiv'de 63 gün kaldığı ve lisans kazanımının mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule yönelik itirazları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

MADDİ OLAY

Gazi Üniversitesi Kırşehir Meslek Yüksekokulu... Bölümünden 12/08/1994 tarihinde mezun olan davacı, 2016 yılında Ukrayna Kyiv National University ... Mühendisliği Bölümü'ne kayıt yaptırarak, 2020 yılında mezun olmuştur. Davacı tarafından yapılan 01/07/2022 tarihli denklik başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasamızın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; 'Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir...' hükmüne, "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin 5. fıkrasında; 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.' hükmüne yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyetince 20/03/1952 tarihinde imzalanan ve 10/03/1954 tarih ve 6366 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokol'ün eğitim hakkını düzenleyen 2. maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." düzenlemesi yer almıştır.

Avrupa Konseyi, Avrupa Bölgesindeki yükseköğretim ile ilgili diploma ve derecelerin tanınması için 11/04/1997 tarihinde Unesco ile birlikte Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ni gerçekleştirmiş olup tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme olan Lizbon Tanıma Sözleşmesi, Avrupa Bölgesi'nde bir başka ülkeden alınmış olan derece ve öğrenim sürelerinin tanınmasına ilişkin usulleri belirleyen ve hukuksal bağlayıcılığı olan bir belgedir. Sözleşme, yabancı diplomaların ev sahibi ülkenin eğitim sistemi ve/veya iş sektöründeki gerçek yerinin belirlenmesine yöneliktir. Sözleşme sadece yükseköğretim değil, yükseköğretime giriş sağlayan ortaöğretim derecelerini de kapsamakta ve doğrudan akademik tanıma ile ilgilenmektedir.

28/02/2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti adına 01/12/2004 tarihinde imzalanan "Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme"nin onaylanması uygun bulunmuştur.

Anılan Sözleşme'de "Tanıma" kavramı, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde düzenlenmiş ve bir tanıma kararının, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı hususuna yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir.

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.', "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde;

'Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.' düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendi yönünden yapılan inceleme:

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde; "öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.

Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan düzenlemenin güncel hali ise, "Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.

Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70’ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dâhil edilmez. Ön lisans eğitimini Türkiye’de tamamlayan ve ön lisans derslerini saydırarak yurtdışında lisans eğitimini tamamlayanlar için Bilim Alanı Danışma Komisyonu, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesindeki (TYÇ) kazanımları ve ilgili programın Türkiye’deki ilgili mevzuat ve program kazanımlarını dikkate alarak inceleme yapar." şeklindedir.

Her ne kadar, dava dilekçesinde söz konusu madde hükmünün tamamının iptali istenilmiş ise de, davacının lisans mezunu olduğu dikkate alındığında, "öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.

Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır...,lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz." düzenlemeleri yönünden hasren incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Eğitim hakkı; yalnızca Devlet tarafından sağlanan eğitime ulaşabilmeyi ve eğitim alabilme hakkını güvence altına almaz. Aynı zamanda mezun olunan okuldan alınan diplomanın tanınması, gereklerinin kabul edilmesini de sağlar.

Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların ülkemizde geçerli olabilmesi için verilen eğitimin niteliği, süresi, eğitimi veren yükseköğretim kurumunun Türk yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığı hususları Yükseköğretim Kurulunca incelenmekte ve bu incelemenin sonucunda denklik başvurusu ile ilgili bir karar verilmektedir.

Öte yandan, eğitim hakkı her hal ve şartta, Yükseköğretim Kurulunca diploma denklik başvurularının hepsini kabul etme yükümlülüğünü doğurmaz. Özellikle eğitim seviyesi ve niteliği bakımından Türk eğitim sistemine eşdeğerliği yakın olmayan ülkelerden alınan diplomaların yurt içi kullanımının engellenmesi de Yükseköğretim Kurulu'nun görev ve yetkileri arasındadır.

Bu kapsamda, Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığının belirleyicisi olarak, başvuru sahiplerinin eğitime devam edip etmedikleri ve yurt dışında kalınan sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususlarına karine teşkil edecek şekilde objektif bir kriter olarak getirilen dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu davacının denklik talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden yapılan inceleme:

Ülkemizde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca üniversitelerde öğrenim süresine devam konusundaki takdir üniversite senatolarına bırakılmış olup, üniversite yönetmeliklerindeki düzenlemeler dikkate alındığında lisans eğitimi kazanımlarını elde edebilmek için ülkemiz fakültelerindeki genel uygulamanın; her bir yarıyıl için asgari eğitim süresinin 14 hafta/70 iş günü olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Dosyada yer alan İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünden alınan yurt dışı giriş-çıkış kayıtlarının incelenmesi neticesinde, davacının 2016-2017 güz döneminde 15 gün, 2017-2018 bahar döneminde 9 gün, 2017-2018 güz döneminde 23 gün, 2018-2019 bahar döneminde 12 gün, 2019-2020 bahar döneminde 4 gün, 2019-2020 güz döneminde 4 gün kalış süresinin bulunduğu, 2018-2019 güz döneminde ise kalış süresinin bulunmadığı, dolayısıyla her bir yarıyıl için asgari eğitim süresi olan 70 iş gününün %70'ine denk gelen 49 iş günü şartının sağlanamadığı görülmektedir.

Bu kapsamda, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendinde yer alan "öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır.

Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır...,lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz." düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ve davacının kalış süresinin yetersiz olduğu anlaşıldığından, tesis edilen bireysel işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.