Danıştay 8. Daire E.2023/3562 K.2024/4711

Dava konusu istem: Davalı idare bünyesindeki Diş Hekimliği Fakültesi'ne Yurtdışı'ndan Yurtiçine Yatay Geçiş ile kaydolarak eğitim gören davacının; yurtdışında kalmış olduğu sürede örgün olarak diş hekimliği eğitimi alamayacağından bahisle kaydının silinerek fakülteden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Diş Hekimliği Fakültesi Yönetim Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; aralarında davacının da bulunduğu 15 öğrencinin Rusya Drujba Naradov Üniversitesi'nde öğrenci olduğunun ilgili üniversite tarafından davalı idareye gönderilen ... ve ... gelen evrak yazıda belirtildiği, ilgili Üniversiteden alınan transkrip ve teyit yazılarıyla davacının ilgili üniversitede öğrenim gördüğünün sabit olduğu, davacıya ait transkript incelendiğinde davacının derslere katılmaması nedeniyle herhangi bir dersten başarısız sayıldığına dair hiçbir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulamadığı, bununla birlikte;

gerek Yönetmelik hükümlerinde, gerekse Yükseköğretim Kurulu'nun dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere almış olduğu 27.05.2020 tarihli Yürütme Kurulu kararında ilgililerin yatay geçiş öncesinde belli bir süre ilgili ülkede bulunmaları gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye veya şarta yer verilmediği,

bu kapsamda davalı idarece yalnızca ilgili mevzuatta öngörülen şartlara ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılabileceği, davacının derslere katılıp katılmadığını (devam durumunu) takip etme yükümlülüğünün ilgili dönemde öğrenim gördüğü üniversiteye ait olduğu, davacının söz konusu okulda sınavlara girerek eğitimine devam ettiği, öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının sahte belgelerle yatay geçiş yaptığı, binlerce öğrencinin eğitim hakkını gasp eder şekilde yapılan yatay geçiş işleminin hukuken himaye edilemeyeceği, Rusya Drujba Naradov Üniversitesi (RUDN) Diş Hekimliği Fakültesinde eğitim aldığı 2017-2020 tarihleri boyunca yaklaşık olarak her ay, toplam 1-8 (genellikle 2-3 gün) yurtdışında bulunduğu, 2017 yılında toplam 10 gün, 2018 yılında toplam 20 gün, 2019 yılında toplam 28 gün, 2020 yılında toplam 6 gün yurt dışında kaldığının tespit edildiği, yurt dışında kalmış olduğu toplam sürede örgün diş hekimliği eğitimi almasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Rusya Drujba Naradov Üniversitesi (RUDN) Diş Hekimliği Fakültesi 3. sınıf öğrencisi iken 2020-2021 eğitim öğretim yılı güz yarıyıl döneminde, 19.08.2020 tarihinde İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi'ne yatay geçiş başvurusunda bulunmuştur.

Yapılan incelemeler neticesinde davacının yatay geçiş başvurusu İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Yönetim Kurulu kararıyla kabul edilerek davacının 2. sınıfa intibakı yapılmıştır.

Davacının kaydının yapılması sonrasında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın 19.03.2021 tarihli yazısı ile "İlk 1000'de yer alan Ukrayna'daki bazı yükseköğretim kurumlarının, yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt işlemleri sonrası ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarımıza yatay geçiş yaptığı, (...) yapılan tüm yatay geçiş işlemlerinin incelenerek herhangi bir usulsüzlüğün tespiti durumunda yatay geçiş işlemlerinin iptal edilmesinin ve Kuruma bilgi verilmesinin" üniversite rektörlüklerine bildirilmiştir.

Bunun üzerine İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından davacının yurt dışı giriş çıkış kayıtları Emniyet Genel Müdürlüğü'nden istenilmiş, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü yazısı ile davacının yurt dışı giriş çıkış kaydının incelenmesinden; 2017 yılında 10 gün, 2018 yılında 20 gün, 2019 yılında 28 gün ve 2020 yılında 6 gün yurt ışında bulunduğunun tespit edilmesi üzerine davacının yurt dışı giriş çıkış kayıtlarından örgün eğitim şartını sağlamadığının görüldüğü gerekçesiyle İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla davacının okul kaydının silinmesine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" kenar başlıklı 3. maddesinin "Yüksek öğretim eğitim türleri" alt başlıklı (u) bendi şöyledir:

"u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim - öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir.

(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür.

(2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türüdür.

(3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim - öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar.

(4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türüdür. "

Aynı Kanun'un "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" kenar başlıklı 44. maddesinin (b) fıkrası şöyledir:

"Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;

öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması;

diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. "

24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ''Kurumlar arası yatay geçiş'' başlıklı 11. maddesi şu şekildedir:

''(1) Kurumlar arası yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır.

(2) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.

Aynı Yönetmeliğin ''Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş'' başlıklı 14. Maddesi şu şekiledir:

"(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir.

(2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır.

...

(7) (Ek:RG-21/12/2019-30985) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar belirleyebilir."

Yönetmeliğin "Özel durumlarda yatay geçiş'' başlıklı Ek 2. maddesi şu şekildedir:

''Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.''

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 27/05/2020 tarihli toplantısında; 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesi uyarınca, "2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;

"2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50'sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine,

3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2'inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine,

6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına,

10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına," karar verilmiştir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında; "Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan incelemeler neticesinde COVID-19 Küresel Salgını süresince öğrencilerin mağduriyetini önleyici alınan kararların suistimal eidldiği, usulsüz yatay geçişlerin yapılmış olduğu ve bunların 'özellikle Ukrayna’da bulunan bazı yükseköğretim kurumları üzerinden' yapıldığının tespit edildiği,

Kayıt ve yurt dışından yatay geçiş için Yükseköğretim Kurumları Sınavında (YKS) başarı sıralaması şartı aranan tıp, eczacılık, hukuk gibi programlara yurt dışından yatay geçiş yapacak kişilerde Dünya Üniversite Sıralamalarında ilk 1000 içinde yer alan yükseköğretim kurumlarında okuyanlar için bu başarı sırası aranmadığı söz konusu sıralamalarda ilk 1000’de yer alan Ukrayna’daki bazı yükseköğretim kurumlarının, 'yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt işlemleri sonrası ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yaptığının anlaşıldığı,

Tüm bu hususlarla ilgili olarak 'öğrenci yatay geçişlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi ve ivedilikle gerekli belgelerin tamamlatılması; belgeleri uygun olmaksızın veya eksik belgeleri tamamlatılmaksızın usulsüz yatay geçiş yapmış veya yurt dışından öğrenci kabul kontenjanı çerçevesinde usulsüz alınmış öğrenciler ile ilgili olarak mevzuat hükümleri gereğince kayıt işlemlerinin iptal edilmesi’ gerektiği belirtilmişir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; Rusya'da bulunan Drujba Naradov Üniversitesi (RUDN) Diş Hekimliği Fakültesi 3. sınıf öğrencisiyken 2020-2021 eğitim öğretim yılında Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans Ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik uyarınca yatay geçiş yapan davacının, yurt dışı giriş çıkış kayıtlarının incelenmesinden, örgün eğitim şartını sağlamadığının tespiti üzerine öğrencilik kaydının iptal edildiği görülmektedir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 27.05.2020 tarihli toplantısında kabul edilen kararında, sadece 2020-2021 güz döneminde uygulanmak koşuluyla; dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasının aranmamasına karar verildiği,

Drujba Naradov Üniversitesi'nin dünya üniversite sıralamalarında ilk 1000 içinde yer aldığı, dolayısıyla üniversiteye kayıt olduğu yıldaki ÖSYS/YKS puanına bakılmayacağı açıktır.

Bununla birlikte, devletin yatay geçiş işlemlerinde geniş bir takdir yetkisinin bulunduğu dikkate alınmalıdır. Mevzuatta yatay geçişe ilişkin usul ve esasları belirlemek yetkisi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na verilmiş ve Kurum tarafından bu yetki kapsamında 29/05/2020 ve 19/03/2021 tarihli kararlar alınmıştır.

Ülkemizde diş hekimliği fakültelerinin örgün eğitim verdiği açıktır. 2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan eğitime ilişkin usul ve esaslar ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda ülkemizdeki diş hekimliği fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü de olmadığı gibi, bu alanda uzaktan vb. eğitim de verilmediği anlaşılmaktadır.

Davacının eğitim gördüğü ülke olan Rusya'ya sadece sınavlar için gittiği gerek kendi beyanı ile gerekse de dosyaya sunulan yurt dışı giriş ve çıkış belgesinden anlaşılmaktadır. Diğer yandan; 05/06/2024 tarihli Danıştay Sekizinci Daire Ara Kararı'na Dışişleri Bakanlığı tarafından verilen 09/09/2024 tarihli cevapta, davacının Rusya'da eğitim aldığı üniversitenin diş hekimliği fakültesinde 2017 yılından 20/03/2019 tarihine kadar örgün eğitim verildiği, bu tarihten sonra Covid-19 pandemisi nedeniyle uzaktan eğitime geçildiğinin belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, ülkemizde diş hekimliği fakültelerinin uzaktan eğitim yoluyla eğitim vermediği hususu ile davacının yurt dışında eğitim aldığı Drujba Naradov Üniversitesi'nde de örgün eğitim verildiği açık olduğundan, davacının örgün eğitim şartını sağlamadan yurt dışından ülkemizde bulunan diş hekimliği fakültelerine yatay geçiş yapılamayacağına dair mevzuat hükmüne rağmen davalı idarece açık hataya düşülerek yapılan öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Davacı her ne kadar ülkemizde uzaktan eğitimin mevcut olduğu, yurt dışında yaşayan herhangi bir kişinin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında uzaktan eğitimle eğitim öğretim görebildiği ve güncel mevzuatta ülkede bulunma süresine ilişkin hüküm bulunmadığını iddia etmekte ise de; 2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan eğitime ilişkin usul ve esasların ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda ülkemizdeki diş hekimliği fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü de olmadığı gibi, bu alanda uzaktan vb. eğitim de verilmediğinden davacı iddialarına itibar edilmemiştir.

Bu durumda yatay geçiş hakkı olmayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.