Danıştay 8. Daire E.2023/3600 K.2025/139

Dava konusu istem: Davacının yurt dışından almış olduğu lise diplomasına verilen denklik belgesinin, ... tarih ve ... sayılı Valilik onayı ile iptal edilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 2012-2013 eğitim öğretim yılında İzmir Bayraklı Mesleki Teknik Anadolu Lisesinden mezun olduğu, sonrasında ise 24/06/2016 tarihinde Ukrayna Lugansk İşletme ve Hukuk Fakültesi Lugansk Yüksek Eğitim Kolejinden (hukuk bölümü) lise diploması aldığı, işbu diplomaya istinaden denklik belgesi almak amacıyla başvuru yaptığı, e-Denklik modülü üzerinden Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliğinin ekinde yer alan Başvuru Formunun (EK-1) doldurulduğu,

ancak formda yer alan "Daha önce Türkiye’de öğrenim gördünüz mü?" sorusuna davacı tarafından cevap verilmemek suretiyle Türkiye'de orta öğrenim (lise) mezuniyeti bulunmasına rağmen buna ilişkin öğrenim bilgilerinin bildirilmemesi suretiyle formda eksik ve yanlış bilgilere yer verilmiş olduğu, bu haliyle davacının beyanı ve ekli belgelere göre düzenlenen denklik belgesinin, beyan edilen bilgilerin gerçeği yansıtmadığı,

daha önce lise mezuniyeti bulunduğu göz önüne alındığında, anılan hususların anlaşılması üzerine denklik belgesinin iptal edilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:...sayılı kararıyla, temyize konu kararın bölge idare mahkemelerinin temyiz edilebilecek kararları arasında yer almadığı, kesin olduğu gerekçesiyle temyiz başvurusunun incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın 20/09/2020 tarihli yazısı ile daha önceden Türkiye'de lise mezuniyeti bulunanların yurt dışında almış oldukları lise diplomalarına denklik belgesi düzenlenmeyeceğinin belirtildiği, bu tarihten önce bu yönde Talim ve Terbiye Kurulu tarafından alınan bir kararın bulunmadığı, dolayısıyla bu tarihten önce yurt dışından alınan lise diplomalarına denklik verilirken bu kararın uygulanmayacağı, denklik aşamasında davalı idarece istenen tüm bilgi ve belgelerin eksiz bir şekilde teslim edildiği, Türkiye'de lise mezuniyetinin bulunup bulunmadığını kontrol görevinin davalı idarede bulunduğu,

e-okul kayıtlarından bu hususun kolaylıkla tespit edilebileceği, Türkiye'de lise mezuniyeti bulunup bulunmadığına ilişkin sorunun cevaplanmamasının usuli bir eksiklik olmadığı, başvuru tarihinde Türkiye'de bir lise mezuniyetinin bulunmasının denklik belgesini almaya engel olduğuna ilişkin bir mevzuat hükmü bulunmadığı, sonuç olarak yurt dışı lise diplomasına verilen denklik belgesinin geçmişe yürütülen Talim ve Terbiye Kurulu kararı ile iptal edilmesinin kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğu belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra bakılmakta olan davada verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz yolu açık kararlardan olduğu anlaşıldığından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:...sayılı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair kararının kaldırılarak gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Lugansk İşletme ve Hukuk Fakültesi Lugansk Yüksek Eğitim Kolejinden (Hukuk Bölümü) mezun olarak lise diplomasını almıştır. Yurt dışında almış olduğu lise diplomasına denklik verilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunmuş ve ... tarih ve ...sayılı işlemle denklik belgesi verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulunun... tarih ve... sayılı raporu doğrultusunda ve Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının ... tarih ve E:... sayılı yazısına istinaden davacının yurt dışında eğitim gördüğü döneme tekabül eden tarihlerde hiç yurt dışına çıkmamış olması, hileli yöntemlerle diploma almış olması ve Türkiye'de ortaöğretim mezuniyeti bulunması nedeniyle yurt dışı mezuniyetine ilişkin olarak denklik verilemeyeceğinden bahisle iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İLGİLİ MEVZUAT

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 4. maddesinde "Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet, engellilik ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.", 7. maddesinde "İlköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır.

İlköğretim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar.", 8. maddesinde, "Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır.", 31. maddesinde "Lise veya dengi okulları bitirenler, yükseköğretim kurumlarına girmek için aday olmaya hak kazanır.

Hangi yükseköğretim kurumlarına, hangi programları bitirenlerin nasıl girecekleri, giriş şartları Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir." hükümlerine yer verilmiştir.

30.05.2019 tarih ve 30789 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan öğrenim belgesi ve diplomaların denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.", 3. maddesinde "Bu Yönetmelikte geçen;

c) Denklik:Yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçiliklerce açılmış okullar ile yurt içi ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan belgelerin ülkemizde hangi sınıf, alan, dal veya bölüme eş değer olduğunun tespit edilme işlemini, ç) Denklik merkezi: Yurt dışında eğitim müşavirliği veya ataşeliklerde, yurt içinde ise il ve nüfusu 250.000 ve üzerinde olan büyükşehir ilçelerindeki millî eğitim müdürlüklerinde denklik iş ve işlemlerinin yürütüldüğü birimleri,

d) e-Denklik Modülü: Denklik işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü ve bilgilerin muhafaza edildiği sistemi, g) Uzaktan öğretim: Çeşitli iletişim araçları kullanılarak yapılan ve yüz yüze olmayan öğretimi ifade eder.", 4. maddesinde "Denklik işlemi, denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin asılları ile denklik merkezlerinde e-Denklik modülü üzerinden gerçekleştirilir.

Denklik işlemi, yurt içinde milletlerarası ilköğretim ve ortaöğretim düzeyindeki özel öğretim kurumları ve büyükelçilikler tarafından açılmış okullar ile yurt içindeki ve yurt dışındaki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarından alınan karne, transkript, öğrenim belgesi, sertifika, ayrılma belgesi, süresi içinde sunulmuş geçici mezuniyet belgesi ve diploma gibi belgelerin asılları ile yapılır.

Denklik başvurusunda bulunan öğrencinin, farklı okul türlerine ait ibraz ettiği belgelere göre başarılı olduğu ders sayısı ve içeriği birlikte değerlendirilerek uygun ilköğretim ve/veya ortaöğretim okullarından birine veya bir sınıf, alan, bölüm veya dala denklik işlemi yapılır.", 5. maddesinde "Denklik işlemi için başvuruda bulunanlarca, e-Denklik modülü üzerinden Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formu (EK-1) doldurulur, aşağıdaki belgelerin aslı ve birer fotokopisi forma eklenir: ç) Mezun durumda olanlar için Apostil, Apostil olmadığı durumlarda eğitim bakanlığı,

dışişleri bakanlığı ya da büyükelçilik onaylı diploma/diploma almaya hak kazandığına dair belge. d) Denklik talebinde bulunan kişinin belgelerinin noter veya Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleri. e) Kimlik belgesi, ikamet izin belgesi, geçici koruma belgesi, uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi, uluslararası koruma statü sahibi kimlik belgesi, vatansız kişi kimlik belgesi ve pasaport belgelerinden biri.

(2) Denklik Belgesi Alacaklar İçin Başvuru Formuna eklenen belgeler başvuruda bulunanlarca sisteme yüklenir ve belgelerin asılları denklik merkezine ibraz edilir. Belgelerin sahte olması veya üzerinde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi hâlinde denklik verilmez, verilmişse iptal edilir ve ilgili hakkında Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulur." düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 2012-2013 eğitim öğretim yılında İzmir Bayraklı Mesleki Teknik Anadolu Lisesinden mezun olduğu, 24/06/2016 tarihinde Ukrayna Lugansk İşletme ve Hukuk Fakültesi Lugansk Yüksek Eğitim Kolejinden diploma aldığı, yurt dışından alınan ortaöğretim diplomasına denklik belgesi düzenlendiği, söz konusu denklik belgesi ile 2547 sayılı Kanun uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a göre yurt dışı öğrenci kontenjanından yararlanarak Hasan Kalyoncu Üniversitesine kayıt yaptırdığı,

Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığının... tarih ve ... ile ... tarih ve ... sayılı görevlendirme emirleri gereğince, Türkiye'deki bir liseden mezun olmasına rağmen online eğitim görmüş gibi yurt dışından diploma ve buna göre denklik belgesi alıp yabancı öğrenci kontenjanından yararlananlar hakkında inceleme başlatıldığı ve bunun sonucunda... tarih ve ...,... sayılı rapor düzenlendiği, anılan rapor ekinde bulunan listede; davacının yurt dışı çıkış-giriş kaydı ile yurt dışı ortaöğretim yıllarının uyumlu olmadığı, ayrıca MEB Okul Yönetimi Bilgi Sistemi (e-okul) kayıtlarına göre Türkiye'de lise eğitimi gördüğü,

Türkiye'de bir liseden mezun olması nedeniyle yurt dışı diploması için denklik verilmesinin mümkün olmadığı, yurt dışı mezuniyet diploması ve denklik belgesinin hileli yöntemlerle alındığı belirtilerek denklik belgesinin iptal edilmesi ve bu belgenin yükseköğretim tahsilinde kullanılmasının engellenmesi adına durumun Yükseköğretim Kuruluna bildirilmesi gerektiğinin değerlendirildiği, bunun üzerine, Şanlıurfa Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü işlemiyle davacıya ait Denklik Belgesinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Ortaöğretim düzeyinde bir öğrenim belgesi veya diplomaya denklik işleminin yapılabilmesi için öncelikle, diplomaya/öğrenim belgesine esas ortaöğretim sisteminin Türk ortaöğretim sistemine eşdeğer olması gerekmektedir.

Davacı tarafından her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nde uzaktan eğitim sistemi ile alınan diplomalara denklik işleminin yapılamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı iddia edilmekteyse de. Milli Eğitim Bakanlığı, yabancı ortaöğretim kurumlarından alınan diploma/öğrenim belgelerine denklik verme yetkisi olan kamu otoritesidir. İl Milli Eğitim Müdürlükleri denklik işlemini Bakanlık adına gerçekleştirmektedir.

Diploma denklik işlemleri konusunda devlete ve ulusal makamlara takdir yetkisi tanınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin amacı da, niteliksiz diplomalara ulusal düzeyde geçerlilik tanınmasının önüne geçmektir. Bu amaç için öncelikle, yurt dışında uygulanan eğitim sisteminin Türk Eğitim Sisteminde de uygulanıyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla, Yönetmeliğin amacına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Nitekim, 05/04/2023 tarih ve E:32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği'nin 13. maddesinde, bu amaç doğrultusunda açıkça düzenleme yapılarak, uzaktan öğretim yoluyla alınmış olan mezuniyet belgeleri ve diplomalara denklik işleminin yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.