Danıştay 8. Daire E.2023/399 K.2023/7908

Dava konusu istem: Özel ... Anadolu Lisesi'nde öğretmen olarak görev yapmakta iken hakkında yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca davacının görevinden ayrılmasına ilişkin 27/10/2020 tarihli Didim Kaymakamlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının kendisi hakkında herhangi bir adli soruşturma bulunmadığı, işleme esas bilgilerin ise davacının annesi, babası ve kardeşleri hakkındaki bir takım istihbari bilgilerden kaynaklı olduğu,

haricen delillendirilmedikçe hukuki delil niteliği taşımayan istihbari mahiyetteki bilgilere dayalı olarak idarece işlem tesis edilmesi halinde, davacı aleyhine gözetilecek terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatına ilişkin böyle bir hususu ortaya koyan herhangi somut bir tespit, delil yada emarenin ortaya konmasını davalı idareden beklemenin hukuk devleti ilkesinin gereği olduğu, idarece buna ilişkin dava dosyasına bilgi sunulmadığı anlaşıldığından,

ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereğince davacı hakkında herhangi bir olumsuz bilgi olmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Anılan Mahkeme kararında; davacı hakkında istihbari bilgi dışında tespit edilecek somut bilgi ve belgeler ışığında idarenin tekrardan işlem tesis etmesine hukuken engel bir durumun bulunmadığı hususuna yer verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Eksik incelemeye dayalı olarak İdare Mahkemesince verilen iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava; Özel ... Anadolu Lisesi'nde öğretmen olarak görev yapmakta iken hakkında yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca davacının görevinden ayrılmasına ilişkin 27/10/2020 tarihli Didim Kaymakamlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; ... kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.

İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise kamu hizmetlerine ilişkin olarak idari makam ve merciler tarafından kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği re'sen hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.

Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen resen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün, hatta olayın niteliğine göre gereklidir.

Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin davacı hakkında yapılan güvenlik ve arşiv araştırmasının olumsuz olması nedeniyle tesis edildiği, Mahkemece verilen ara karar neticesinde Aydın İl Emniyet Müdürlüğünce gönderilen belgeler arasında bulunan ... tarihli ve .... sayılı yazıda davacının annesi, babası ve kız kardeşiyle ilgili tespitlere yer verildiği ve İdare Mahkemesi tarafından davalı idarece dava konusu işlemin sebep unsuruna ilişkin dava dosyasına bilgi sunulmadığı gerekçesiyle ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereğince davacı hakkında herhangi bir olumsuz bilgi olmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden anılan işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; davacının öğretmen olarak görev yapacak olması ve eğitim hizmetinin niteliği ve önemi de dikkate alındığında.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için verilecek ara kararı neticesinde davalı idarece ve diğer kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından;

eksik incelemeye dayalı olarak İdare Mahkemesince verilen iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.