Danıştay 8. Daire E.2023/4473 K.2025/3449

Dava konusu istem: Davacı tarafından; çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yaptığı gerekçesiyle ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu araçla, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesine aykırı bir şekilde taşımacılık yapıldığı yönünde, usulüne uygun olarak düzenlenmiş; açık, kesin ve tereddüte yer bırakmayan somut bilgi belgeler içeren, hukuken kabul edilebilir tespit tutanağı bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 27/07/2022 tarihinde yapılan denetimde davaya konu aracın durdurulduğu, yapılan denetimde araç içerisinde bulunanlar ile araç sürücüsüne sorulduğunda izin belgesiz yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, tespite ilişkin kamera görüntüsünün alındığı, 2918 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yolcu taşımacılığı yapmak isteyenlerin izin belgesi alma mecburiyetinde olduğu, davacı tarafından alınmış izin olmadığı, izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare görevlilerince, 27/07/2022 tarihinde yapılan denetimde, davacının sahibi olduğu ... plakalı araç ile ilgili belediyeden güzergah kullanımı izin belgesi alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının aynı gün düzenlenen ve davacının sahibi olduğu aracın şoförü tarafından imzalanan araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağıyla tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... seri numaralı işlemin tesis edilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.

Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği ya da davacının olayın mahiyetine ilişkin bir itirazının bulunmadığı durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir.

Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, davacının beyanı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.

Dosyada yer alan trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı ile dava dilekçesinin incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte davacının uyuşmazlığa konu yolcu taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin bulunmadığı, 27/07/2022 tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağında düzenleme tarihi, saati, yeri ile dayanak kanun maddesinin ve araç sürücüsünün imzadan imtina ettiğinin belirtildiği görülmüştür.

Bununla birlikte; davacının dava dilekçesinde ... plakalı personel servisi-ticari kullanım aracının olay tarihinde arızalı olduğu, UKAME'den izin alınması gerekirken saatin 18:25 olması nedeniyle izin almasının mümkün olmadığı, işlerin aksamaması adına mene konu ... plakalı araç ile personel servis taşımacılığı yaptığını belirterek bu aracın güzergah izin belgesi bulunmadığını ikrar ettiği, ilk derece Mahkemesinin 01/08/2022 tarihli ara kararına verilen davalı idarenin 25/08/2022 tarihli cevabında da bu araca ilişkin geçici güzergah izin belgesi başvurusu olmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Bu bakımdan, dosyada bulunan trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı ile davacının ikrarının olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemleri sakatlamayacağı açıktır.

Bu bağlamda, güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının, dava konusu işlem tarihinde tesis edilen araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı ve davacının ikrarından anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.