Danıştay 8. Daire E.2023/4919 K.2025/3981

Dava konusu istem: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ... Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, 14/04/2022 tarihi itibarıyla bölümden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen özlük ve parasal haklarının ilişik kesme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ilk atamasının 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca yapıldığı ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı ilk ilişik kesme kararının davacının 50/d maddesi kapsamında yapılan atamasına ilişkin olduğu, sonrasında yargı kararı ile göreve dönen davacının 25/12/2017, 09/05/2019 ve 26/05/2021 tarihli Rektör olurları ile 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi kapsamında atamalarının yapıldığı ve 23/07/2020 tarihinde doktora eğitimini tamamlayan davacının 33/a maddesi kapsamında Dr. Araştırma Görevlisi olarak görevini sürdürdüğü,

ancak davacının göreve dönmesini sağlayan önceki yargı kararının bozulması ve ilk ilişik kesme kararının hukuka uygun bulunması üzerine davalı idarece bu defa dava konusu işlemle davacının 33/a statüsündeki kadrosuyla ilişiğinin kesildiği, davacının 2547 sayılı Kanun'un 33/a kadrosuna geçişinin 50/d kadrosunda bulunması sebebiyle mümkün olduğu açıksa da davacının 33/a statüsüne atanmasında idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, davalı idarece dava konusu işlemden çok önce davacının 33/a maddesi kapsamında atamasının yapılmış olması nedeniyle 50/d statüsü ile bağlantının kesildiği,

Mahkemece verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın davacının mevcut 33/a statüsü ile ilişiğinin kesilmesini gerektirmediği, hukuka aykırı bulunan işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca tazmini gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların hesaplanarak davanın açıldığı 20/05/2022 tarihinden itibaren işletilecek kanuni faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının, 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca atamasının yapıldığı, 16/01/2014 tarihinde göreve başladığı, yüksek lisans eğitimindeki azami süresini 20/01/2014 tarihinde doldurduğunun anlaşılması üzerine bu tarih itibarıyla ilişiğinin kesildiği, yargı kararıyla işlemin iptal edilmesi üzerine 16/06/2015 tarihinde davacının yeniden göreve başlatıldığı, iptal kararının Danıştay tarafından bozulması üzerine davanın reddine karar verildiği, 2577 sayılı Kanun'un 28'inci maddesi uyarınca kararın uygulanması amacıyla işlem tesis edildiği, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu kararın 2577 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca kesin karar olduğu yolunda açıklama yapılması talep edilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 29. maddesi uyarınca davacının istemi reddedilerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, 20/11/2013 tarihli Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ... Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı araştırma görevlisi alım ilanına başvurduğu ve 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca 16/01/2014 tarihinde göreve başladığı, yüksek lisans eğitimini azami süresinde tamamlayamadığından bahisle Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle kadrosu ile ilişiğinin kesildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada; ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal kararı verilmesi üzerine davacının 16/06/2015 tarihinde görevine döndüğü, iptal kararının Dairemizin 07/10/2019 tarih ve E:2015/12131, K:2019/8338 sayılı kararıyla bozulduğu, bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, yargı kararının uygulanması amacıyla ... tarih ve ... sayılı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü işlemiyle üniversite ile ilişiğinin kesildiği, anılan işlemin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 138. maddesine göre yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinde. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği, ancak; disiplin hükümlerinin saklı olduğu,

Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabileceği, Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi halinde tazminat davasının ancak ilgili idare aleyhine açılabileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuk devleti ilkesi ile idarelerin ve kişilerin belli kurallar çerçevesinde hareket etmelerini sağlayarak yaşanabilecek adaletsizliklerin ve hak kayıplarının önüne geçmek amaçlanmıştır. Sosyal hukuk devletlerinde bu mekanizmanın işleyişini sağlamaya yönelik olarak; asli unsurların başında Anayasa yer almaktadır.

Anayasal ve yasal ilkelerle bağlı kanuni idarenin varlığı ise; idarelerin yargısal faaliyet ile yasal sınırlar içerisinde hareket etmesinin sağlanması ve idarelerin hareket alanlarının hukuksal sınırlarının çizilmesiyle mümkündür. O halde idarelerin işlem ve eylemlerinin yargı denetimine tabi olması da hukuk devleti ilkesinin tabi sonucudur.

Dolayısıyla idari yargı yerlerince verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararlarının idare tarafından derhal uygulanması hukuk devleti ilkesinin doğrudan bir sonucu ve Anayasa'nın 138. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi hükümlerinin gereğidir. Bu bağlamda; idarelerin yargı kararlarının tebliğinden itibaren kararın gereği için gerekli işlemleri tesis etmek yada etmemek hususunda takdir haklarının bulunmadığı açıktır.

Uyuşmazlıkta; Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ... Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalında 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, anılan kadro ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın uygulanmasına yönelik olarak idarece 16/06/2015 tarihinde atamasının yapıldığı, devam eden yargılama neticesinde anılan davanın ret kararı ile sonuçlanması üzerine yine yargı kararının uygulanmasına yönelik olarak tesis edilen işlemle ... Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalındaki görevine son verildiği görülmektedir.

Mahkemece, davacının işlem tarihi itibarıyla 33/a kadrosunda görev yaptığından bahisle yargı kararının hukuken ve fiilen uygulanamayacağı değerlendirilmiş ise de; davacının, 2547 sayılı Kanunun 33/a maddesi kapsamında kadroya geçişinin, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Senatosu'nun 09/11/2016 tarih ve 529/2 sayılı kararıyla belirlenen "2547 sayılı Kanun'un 50/d Maddesi Uyarınca İstihdam Edilen Araştırma Görevlilerinin Anılan Kanun'un 33/a Maddesi Uyarınca Araştırma Görevlisi Kadrosuna Geçiş Başvurularında Aranacak Kriterler" uyarınca gerçekleştiği, dolayısıyla; davacının Kanun'un 50/d maddesi kapsamında görev yapıyor olmasından ötürü Kanun'un 33/a maddesi uyarınca atamasının yapıldığı tartışmasızdır.

Bir başka deyişle; -somut olayda- davacı, Kanun'un 50/d maddesi uyarınca görev yapıyor olmasaydı, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Senatosunun ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca kadro değişikliği sonucu 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi kapsamında atanmasının mümkün olmadığı açıktır.

Bu bakımdan, yargı kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu kuralı dikkate alındığında; yargı kararı gereği davacının göreviyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların hesaplanarak davanın açıldığı 20/05/2022 tarihinden itibaren işletilecek kanuni faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.