Danıştay 8. Daire E.2023/5159 K.2025/8016

Dava konusu istem: Milli Savunma Üniversitesi Yalova Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu'nda ... olarak görev yapan davacı tarafından, görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının görevinde başarısız veya yetersiz olduğu ya da görevinde kalmasında sakınca bulunduğu ve disiplinsizliği yahut hizmetine ihtiyaç kalmadığı yönünde herhangi bir somut, kabul edilebilir ve haklı gerekçe ortaya konulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; askerlik mesleğinin yüksek derecede düzen ve disiplin isteyen, emir ve direktiflere mutlak olarak itaat gerektiren bir meslek olmasının yanında; tam güvene dayalı olarak görev yapmanın olmazsa olmaz şart olduğu hususu da nazara alındığında, Devletin egemenlik yetkilerini doğrudan veya dolaylı kullanan veya kamu otoritelerinin genel menfaatini korumaktan sorumlu, Devlete özel bir sadakat ilişkisiyle bağlı olan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapanlar yönünden özlük ve parasal haklar dışında, Devletin daha geniş takdir yetkisine sahip olduğunun kabulü gerekeceği, buna istinaden,

Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde ders vermekle görevli sözleşmeli sivil öğretim görevlisi olan davacının, sözleşme süresi sonunda sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında tesis edilen işlemin, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile, ...

İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, müvekkilinin görev yaptığı süre içerisinde bir çok başarılı çalışmalarda bulunduğu, herhangi bir disiplin cezası almadığı, müvekkilinin ilişiğinin kesildiği kadro için yeni bir alım ilanı yayımlandığı, ölçülülük ilkesinin ihlal edildiği, takdir hakkının gerekçesiz ve somutlaştırılmadan kullanıldığı, kişi yararı/kamu yararı dengesinin gözetilmediği, işlemde bulunması gereken zorunlu şartların yer almadığı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Milli Savunma Üniversitesi Yalova Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu Yabancı Diller Bölüm Başkanlığı'nda 18/11/2004 tarihinde ... olarak göreve başladığı, görev sürelerinin bitimini müteakip muhtelif tarihlerde uzatıldığı, son uzatma işleminden itibaren iki yıllık görev süresinin 18/11/2019 tarihinde sona ereceğinden bahisle Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle iki yıl için uzatma teklifinde bulunulduğu, ancak davalı idarenin ... tarihi ve ... sayılı işlemiyle mevcut sözleşme süresi sonunda görevi sona eren davacının görev süresinin uzatılmamasına karar verildiği, işbu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu'nun "Öğretim görevlileri" başlıklı 20. maddesinde.

"Astsubay meslek yüksek okullarında bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler ile öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak yer alan veya konu kapsamı itibarıyla öğretim elemanında mesleki tecrübe ve ihtisas gerektiren teorik ve uygulamalı dersler için, ilgili bilim dalında eğitim ve öğretim görmüş veya mesleki tecrübe ve bilimsel yayınları ile tanınmış asker veya sivil kişiler görevlendirilebilirler.

Asker öğretim görevlileri 926 sayılı Kanuna göre atama veya geçici görevli olarak, sivil öğretim görevlileri ise Rektörün teklifi üzerine Millî Savunma Bakanının onayı ile boş öğretim görevlisi kadrolarına atanabilir veya sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. Eğitim ve öğretimi destekleyici uygulama ve planlama faaliyetlerinde çalıştırılacak öğretim görevlilerine ders yükü verilmez." kuralı düzenlenmiştir.

20/12/2017 tarih ve 30276 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Savunma Üniversitesi Akademik Personelin Seçimi, Atanması, Görevleri ve Görevde Yükseltilmesi Yönetmeliği'nin "Öğretim görevlileri" başlıklı 11. maddesinin 9. fıkrasında ise, "Askeri öğretim görevlileri tayinle veya geçici görevli, sivil öğretim görevlileri ise iki yıl için Rektörün teklifi üzerine Bakan onayı ile atanırlar. Süreli olarak atanan sivil öğretim görevlileri atama süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların aynı yöntemle yeniden atanmaları mümkündür." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde istihdam edilecek sivil öğretim görevlilerinin görev süresinin uzatılması noktasında idarenin takdir hakkı bulunmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı ve ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği, belirtilen unsurlara uyulmaksızın kullanıldığının yargı yerlerince saptanması halinde ise, idari işlemin sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalinin gerekeceği yerleşik yargısal içtihatlardandır.

İdare hukukunda benimsenmiş bu prensiple idarenin işlemlerinde keyfiliğin, subjektifliğin önlenmesinin ve bu suretle kamu görevlilerinin daha rahat, güvenli bir statüde hizmet vermelerinin amaçlandığı şüphesizdir.

Bu bakımdan görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemin sebeplerinin de yukarıda anılan hususlar dahilinde değerlendirilmesi, yapılacak değerIendirmede kamu yararı, hizmet gerekleri gibi kriterlerin yanı sıra ilgilinin görevinde başarılı olmadığının, hizmetine ihtiyaç duyulmadığının veya görev süresinin uzatılmamasını gerektirir olumsuz durumun mevcut olduğunun somut bilgi ve belge ile tespitinin gerektiği de açıktır.

Uyuşmazlık konusu olay yukarıdaki mevzuat hükümleri ışığında değerlendirildiğinde, yükseköğretim hizmetinin niteliği gereği kamu hizmeti olduğu, davacı ile davalı idare arasındaki istihdam ilişkisinin, davalı idarenin kamu hizmetini yürüten bir kamu tüzel kişisi olması ve davacının da kamu hizmetinin yürütülmesinde görev alması nedeniyle idare hukuku alanında bulunduğu,

dolayısıyla davacının sözleşmesinin yenilenmeme nedenlerinin yükseköğretim hizmetinin sürekliliği esas alınarak bu alanda istihdam edilen öğretim üyesinin verimliliğini, çalışma güven ve huzurunu olumsuz etkilemeyecek, yürütülen hizmetin niteliğine uymayan öznel değerlendirmelere neden olmayacak kurallara dayanması gerektiği ve Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde görevlendirilen sivil akademik personelin mesleki güvencelerinin Anayasa ve 2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Devlet üniversitelerindeki akademik personel ile aynı yönde olduğu açıktır.

İdare Mahkemesinin ... tarih E:... sayılı ara kararı uyarınca dava konusu işlemin tesisine dayanak teşkil eden ve davacı hakkında yürütülen adli/idari soruşturma, disiplin safahati, sağlık durumu, görevinde yetersizliği ya da başarısızlığına ilişkin tespit, tutanak vs. her türlü bilgi ve belgenin istenilmesi üzerine davalı idarece dava dosyasına sunulan ... tarih ve ... sayılı yazı ekinde,

"...davacının göreve başladığı tarihten itibaren görevinde yetersiz ve başarısız olduğu veya bulunduğu kadronun gereklerini yerine getirmediğine ilişkin bilgi ve belge ile geçirdiği herhangi bir soruşturma veya almış olduğu disiplin cezası bulunmadığı"nın bildirildiği gibi dava dosyasında da aksi yönde başkaca bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı; kaldı ki, davacının görev yaptığı Milli Savunma Üniversitesi'nce, görev süresinin iki yıl için uzatılmasının teklif edildiği;

bununla birlikte, davacının görev süresinin sona ermesinden sonra davalı idarece Yalova Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Yabancı Diller Bölümü için iki adet öğretim görevlisi alım ilanı yapılmak suretiyle bu alandaki ihtiyacın ortaya konulduğu görülmektedir.

Bu durumda, davacının görevinde başarısız veya yetersiz olduğu ya da görevinde kalmasında sakınca bulunduğu ve disiplinsizliği yahut hizmetine ihtiyaç kalmadığı yönünde herhangi bir somut, kabul edilebilir ve haklı gerekçe ortaya konulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi biten sözleşmesinin uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimizden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.