Danıştay 8. Daire E.2023/5260 K.2025/4696

Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/5 maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 1.823,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; trafikten men işlemi yönünden, 31/08/2022 tarihinde davacı tarafından sunulan beyan dilekçesi ile davaya konu ... plakalı aracın, 28/06/2022 tarihli satış sözleşmesi ile ...'ye satıldığı ve buna ilişkin noter onaylı satış sözleşmesinin sunulduğu,

davaya konu aracın mülkiyet durumunun değiştiği, bu durumda, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca davanın niteliği ve hukuksal sonuçları itibarıyla aracın yeni maliki tarafından takibe konu edilebilme olasılığı dikkate alındığında, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar bu işlem ve uyuşmazlığın bu kısmı yönünden dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği;

idari para cezası yönünden ise, olayda, müeyyide gerektiren fiili her türlü kuşkudan uzak bir biçimde ortaya koyan, olayın ispatına yarar, bir başka deyişle karar tutanaklarını tevsik edici herhangi bir tespit/denetim tutanağı bulunmadığı gibi, davacının bu eylemi işlediğini somut şekilde ortaya koyabilen görsel kayıt v.b. başkaca bir doneye de rastlanılmadığı gözönüne alındığında, ispat vasıtalarıyla ortaya konulmadan, somut tespite dayalı tesis edilmeyen idari para cezası işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davaya konu aracın trafikten geçici men işlemi yönünden 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca,

davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına, davacıya verilen idari para cezasına dair işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu idari para cezası işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına kayıtlı ... plakalı araca ait güzergah izin belgesinin süresinin dolduğu halde yenilenmediğinden bahisle, davalı idarece, tespit tutanağı düzenlenmeksizin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/5 maddesi uyarınca davacıya 1.823,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin olarak tesis edilen... tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Bakılan uyuşmazlıkta; davacı tarafından, adına kayıtlı ve aynı zamanda sürücülüğünü yaptığı ... plakalı araca ait güzergah izin belgesinin süresinin dolduğu halde yenilenmediğinden bahisle, davalı idarece, tespit tutanağı düzenlenmeksizin, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi uyarınca davacıya 1.823,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bunun yanısıra, dava dilekçesinde davacı tarafından; aracının evrak eksikliği nedeniyle trafikten men edildiği, artık servis yapmayı bırakacağı ve aracını satacağı, aracının evraklarını tamamlayamadığının belirtildiği; işlem tarihinde geçerliliği olan güzergah izin belgesinin dava dosyasına ibraz edilmediği, ayrıca, ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatının süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklamanın yer aldığı idari para cezası tutanağının davacı tarafından imzalandığı görülmektedir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işleme dayanak tespit tutanağının düzenlenmediği görülmekte ise de; denetim esnasında trafik ekiplerine, işlem tarihinde geçerliliği olan güzergah izin belgesi ibraz edilmediği, ayrıca dava dilekçesi ve ekinde bu durumun aksini ispata yarayacak ve izin belgesinin bulunduğuna dair herhangi bir belgenin dava dosyasına sunulamadığı gibi davacının eksik evrakları tamamlayamadığını ikrar ettiği;

bunun yanı sıra, ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatının süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklamanın yer aldığı idari para cezası tutanağının davacı tarafından imzalandığı, buna göre, uyuşmazlık konusu ihlal karşılığında, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi kapsamında uygulanan idari para cezası işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, davacının güzergah izin belgesi süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığı açık olduğundan, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.