Danıştay 8. Daire E.2023/6181 K.2023/7962

Temyiz İsteminde Bulunan (Yargılamanın Yenilenmesi Talep Edilen Davada Davalılar Yanında Müdahil) : … Belediye Başkanlığı (… Köyü Muhtarlığı) Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davalılar) : 1- … Valiliği Vekili : Av. … 2- … Bakanlığı (… Bakanlığı) Vekili : Hukuk Müşaviri …

Karşı Taraf (Davacı) : … Mal Müdürlüğü Vekili : Av. …

İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı yargılamanın yenilenmesi talebinin incelenmeksizin reddine dair kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : … Düşüncesi : İstemin gerekçeli reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Davacı Tarsus Mal Müdürlüğü tarafından; mülkiyeti Hazineye ait Mersin ili, Tarsus ilçesi, … (…) Köyü, … parsel sayılı, 57188 metrekare yüzölçümlü taşınmazın 9.473,96 metrekarelik kısmının … Köyü köy yerleşme alanına dahil edilerek yapılan köy yerleşme planının iptali ile 980 parsel sayılı taşınmazın eski haliyle Hazine adına tesciline karar verilmesi istemiyle açılan davada … İdare Mahkemesince verilen … tarihli ve E:…, K:… sayılı iptal kararı, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen 24/12/2007 tarihli ve E:2007/1105, K:2007/7208 sayılı onama kararına yönelik karar düzeltme isteminin 27/02/2009 tarihli ve E:2008/4454, K:2009/1309 sayılı kararla reddedilmesi üzerine 07/04/2009 tarihinde kesinleşmiştir.

Davalı idareler yanında müdahil tarafından 28/07/2023 havale tarihli dilekçeyle Mahkeme kararının teknik olarak uygulanabilirliği bulunmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulmuştur.

İdare Mahkemesince, 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre, bir davada verilen karara karşı ancak davanın taraflarının kanun yollarına başvurma hakkını kullanabileceği, fer'i müdahilin ise yanında katıldığı tarafla birlikte hareket edip ondan bağımsız hareket etmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davalılar yanında müdahilin yargılamanın yenilenmesi isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde, üçüncü kişilerin, davayı kazanmasında hukukî yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla müdahil olarak davada yer alabilecekleri; 68. maddesinde, müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahilin, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebileceği, onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usûl işlemlerini yapabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 53. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise, "Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir. a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması..." kuralına yer verilmiştir.

Bakılan uyuşmazlığın özünü, tarafça kanun yoluna başvurulmaksızın, taraf yanında müdahilin kanun yoluna başvurup başvuramayacağı hususu oluşturmaktadır.

Anılan husus Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun E:2021/4 sayılı dosyasında incelenmiş olup Kurul'ca verilen 03/02/2023 tarihli ve K:2023/1 sayılı kararda; "... idari yargının kendine özgü özellikleri göz önüne alınarak konu değerlendirildiğinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapma hakkı tanınan müdahilin, yanında katıldığı taraf hakkında verilen karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabilmesinin, adil yargılanma hakkının temini bakımından gerekli olduğu neticesine ulaşılmıştır.

Öte yandan söz konusu düzenlemeler, yanında davaya katıldığı tarafın davadan ya da temyizden feragati veya vazgeçmesi yahut davayı kabul etmesi gibi aksi yöndeki iradesinin varlığı halinde müdahilin kanun yollarına başvurmasına engel teşkil etmektedir. Yani müdahilin, tarafın aksi yönde iradesinin varlığı halinde, bu iradeye aykırı ve bu iradeyle çelişen bir işlem yaparak kanun yollarına başvurma olanağı bulunmamaktadır.

Bu itibarla üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki düzenlemeler uyarınca müdahilin, yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece, karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca müdahilin tek başına yapmış olduğu kanun yolu başvurusuna ilişkin dilekçenin ilgili yargı merciince yanında katıldığı tarafa da tebliğ edilmesi ve söz konusu tarafın bilgisine sunularak kanun yolu aşamasından haberdar edilmesi gerekmektedir." gerekçesiyle müdahilin, yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde, onun işlem ve açıklamalarına açıkça aykırı olmamak şartıyla tek başına kanun yollarına başvurabileceği ve ilgili yargı merciince başvuru dilekçesinin yanında katıldığı tarafa tebliğ edilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesine karar verilmiştir.

Bu itibarla, davanın sonucundan doğrudan etkilenen müdahilin (Takbaş Köyü tüzel kişiliği adına Tarsus Belediye Başkanlığı), yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece, karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceği, aksi yorumun adil yargılanma ilkesiyle bağdaşmayacağı sonucuna varılmakla birlikte müdahil, yanında yargılamaya katıldığı tarafın rızası hilafına herhangi bir usul işlemi gerçekleştiremeyeceğinden, davanın tarafının aksi yönde iradesinin bulunması hâlinde müdahilin yargılamanın yenilenmesi isteminin incelenemeyeceği tartışmasızdır.

Dosyanın bu çerçevede incelenmesinden; davalı idareler yanında müdahilin yargılamanın yenilenmesi istemine yönelik olarak davalı Mersin Valiliği tarafından dosyaya sunulan 28/11/2023 tarihli dilekçede 'yargılamanın yenilenmesi talebi üzerine yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda taşınmazın İçişleri Bakanlığı'na (Emniyet Genel Müdürlüğü) eğitim tesisi yapılmak üzere tahsis edilmiş olması, gelinen noktada ilgili belediyeye plan yapma ve onama yetkisi verilmiş olması nedeniyle yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi gerektiği';

diğer davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından dosyaya sunulan 05/12/2023 tarihli dilekçede de, 'davanın reddini gerektiren hususların bozulması istenilen iptal kararında açıklanarak karşılanmış olduğu, ... istemin reddi gerektiği' yönünde beyanda bulunulduğu görülmektedir.