Danıştay 8. Daire E.2023/657 K.2025/1507

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca adına kayıtlı ... plakalı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile 6.700,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; aracın trafikten men edilmesi yönünden; emniyet görevlilerince, davacının ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yaptığının, her türlü şüpheden uzak, kesin bir şekilde belirlenmesine yönelik ve tespit tutanağı düzenlenmediği gibi ses ve görüntü kaydında da yolcu taşımacılığı yapıldığını ortaya koyan herhangi bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, davacı şirkete ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; para cezası yönünden ise;

uyuşmazlıkta, davaya konu olan idari para cezasının araç sürücüsü M.A. isimli kişiye verildiği, araç sahibi davacı şirketin kişisel, güncel ve meşru menfaatini ihlal etmediği ve davacı açısından hukuki bir sonuç doğurmadığı anlaşıldığından, davanın, araç sürücüsü hakkında verilen idari para cezasına ilişkin kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline, idari para cezası verilmesine ilişkin işlem bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların karşılıklı olarak istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yapılan denetimde davacı firmaya ait aracın ilgili belediyeden alınması gereken taşıma izin belgesinin bulunmadığı, izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları içinde personel taşıdığı, bu nedenle trafikten men cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, trafikten men cezasına ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait ... plakalı araç ile ilgili belediyeden gerekli izin / ruhsat alınmaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve aracın sürücüsü M.A'ya trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.

Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.

Dava konusu işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.

Dosyanın incelenmesinden, 08/07/2021 tarihinde yapılan denetimde davacıya ait aracın Bursa yolu Km:1 uygulama noktasında durdurulduğu, içerisinde yolcuların bulunduğu, araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı ile araç şoförü M.A. adına trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği ancak olay tutanağının düzenlenmediği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından, dava dilekçesinde "...araç yolcu taşımacılığına ilişkin her türlü bilgi ve belgeye sahip olduğu... , "...Ulaştırma Bakanlığından alınan D2 yetki belgesine kayıtlı araçlar, tarifesiz yolcu taşımacılığı yapma hakkına sahiptirler..." yönünde beyanda bulunulmuştur. Davalı idare tarafından verilen savunma dilekçesinde, davacıya ait araçta "... çalışanlarının bulunduğu" beyan edilmiştir.

Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile davalı idarenin savunmasının, olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemleri sakatlamayacağı açıktır. Davaya konu araçla yapılan personel taşımacılığı ilişkin güzergah izin belgesinin ise dosyada bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının işlem tarihinde geçerli personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.