Danıştay 8. Daire E.2023/701 K.2025/8780

Dava konusu istem: Davacı tarafından; uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı ruhsat sahası için yapılan süre uzatım talebinin reddedilmesine dair ... tarih ve E-... sayılı işlem ve işleme yapılan itiraz üzerine tesis edilen ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket tarafından, süresinin uzatılması talep edilen maden işletme ruhsatının süresinin bitiş tarihinin 20/09/2020 olduğu, mevzuat hükümleri çerçevesinde bu tarihin en az altı ay öncesi olan 20/03/2020 tarihine kadar süre uzatım talebinde bulunulması gerekmekte iken, bu süre geçirildikten sonra 23/07/2020 tarihinde süre uzatım başvurusu yapıldığı görüldüğünden, mevzuat hükümleri doğrultusunda tesis edilen dava konusu ... tarih ve E-... sayılı işlem ve işleme ilişkin itirazları üzerine tesis edilen ... tarih ve E-... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek-19. maddesinde genel olarak mücbir sebep hallerinin uygulanmasından bahsedildiği, sonrasında ... tarih ve E:... sayılı Bakanlık Olur'u ile maden ruhsatı başvurularını da kapsayan yükümlülüklere ilişkin olarak 01/04/2020 tarihi ile 31/09/2021 tarihleri arasında mücbir sebep halinin ilan edildiği, sonrasında bu sürenin 31/12/2020 tarihine kadar uzatıldığı, öte yandan Covid-19 hastalığı salgınına ilişkin olarak düzenlenen ve ülke çapında uygulanan 7226 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinde bir düzenleme yapıldığı, bu düzenlemeyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesinin amaçlandığı,

ancak yapılan düzenleme içeriği itibarıyla ülke çapında ortaya çıkan mücbir sebebin ilanı niteliğinde olduğu, anılan Kanun maddesiyle mücbir sebep halinin 13/03/2020 tarihi itibarıyla başlatıldığı, bu durumda 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek-19. maddesinde anlatılan ülke çapında bir mücbir sebep halinin bulunduğunun ispatı niteliğinde olup, davacı tarafından ayrıca bu durumun (mücbir sebep halinin) ispatının gerekmediği;

bu durumda yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda 13/03/2020 tarihinde mücbir sebep halinin başladığının kabulünün gerektiği, sonraki süreçte ise davalı idare tarafından mücbir sebep haline ilişkin sürelerin 31/12/2020 tarihine kadar uzatıldığı gözetildiğinde.

20/03/2020 tarihinde temdit başvuru süresi dolan davacının, 23/07/2020 tarihinde yaptığı başvurunun süresinde olduğu sonucuna varılmış olup; davacının davalı idareye yaptığı süre uzatım talebinin esas yönünden değerlendirilmesinin yapılması gerekir iken, temdit talebinin süresinde yapılmadığı belirtilmek suretiyle reddedilmesine dair dava konusu işlemde ve davanın reddi yolundaki istinaf konusu Mahkeme kararında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf konusu Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının süresinde başvuruda bulunmamasının Covid-19 salgını ile ilgili olmadığı, illiyet bağının bulunmadığı, bu durumun mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, işlemin hukuka ve mevzuata uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacının uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı ruhsat sahası için yapılan süre uzatım talebinin reddedilmesine dair ... tarih ve E-... sayılı işlem ve işleme yapılan itiraz üzerine tesis edilen ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında "İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak,

yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur.

Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır.

Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir.

Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur.

Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır.

Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır.

Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez.

Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz. " düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 26/03/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7226 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile eklenen Ek 19. maddesinde ise. "Mücbir sebeplerden herhangi birinin bulunması hâlinde Bakanlık tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak bu Kanun kapsamındaki mali yükümlülüklerin ve/veya beyanların ertelenmesi ile mali yükümlülüklerin taksitlendirilmesine karar verilebilir.

Bu takdirde mali yükümlülüklere ilişkin zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler erteleme süresince işlemez. Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi gerekir.

Bakanlık, mücbir sebep sayılan hâller nedeniyle; bölge, il, ilçe, mahal veya afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hâli ilan etmeye ve bu sürede bu Kanunda belirlenen mali yükümlülüklerden yerine getirilemeyecek olanları tespit etmeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, Erzurum ili, ... ilçesi hudutları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II (A) grubu kalsit işletme ruhsat süresinin 20/09/2020 tarihinde sona erecek olması nedeniyle davacı şirket tarafından 23/07/2020 tarihli dilekçe ile temdit projesi ve maden mevzuatı gereği istenen diğer belgelerle birlikte işletme ruhsat süresinin uzatılması talebinde bulunulduğu, bu başvurunun Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine işleme ilişkin itiraz dilekçesi ile Covid-19 hastalığının seyrinin ilerlemesi gerekçe gösterilerek temdit talebinin işleme alınmasının talep edildiği;

davalı idarenin ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile talebinin reddedildiği, işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek-19 uncu maddesi hükmüne istinaden, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca, 24/03/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 518 Sıra Nolu. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine uyumlu olarak, "Mücbir sebep gereği Madencilik için alınacak tedbirler" kapsamında alınan 17/04/2020 tarihli ve E.10581 sayılı Bakanlık Oluru ile 01/04/2020 - 30/06/2020 tarihleri arası “mücbir sebep hâli” ilan edilmiştir.

Dava konusu ruhsat süresi sonu olan 20/09/2020 tarihinden önce mevzuat gereği temdit talebine ilişkin bu tarihten en az altı ay öncesi olan 20/03/2020 tarihi veya öncesi tarihleri kapsayan Covid-19 ile ilgili olarak yayınlanmış hüküm veya Bakanlık kararının mevcut olmadığı, bu haliyle davaya konu ruhsat için “mücbir sebep hali” uygulanmasının mümkün bulunmadığı, dolayısıyla ruhsat süresi sonuna kadar yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin ertelenmesi imkanı olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, mevzuat hükümleri doğrultusunda işletme ruhsat süresi uzatım talebinin 20/03/2020 tarihi veya öncesinde verilmesi gerekmekte iken bu tarihe kadar talepte bulunulmadığından reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihaî kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.