Danıştay 8. Daire E.2024/1052 K.2025/10092

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı araç ile yetki belgesi olmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi gereğince söz konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. 16/12/2021 tarihinde yapılan trafik denetiminde, davacıya ait araç ile ilgili belediyeden çalışma izni ve ruhsatı alınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, davacı tarafından ilgili belediyeden alınmış bir çalışma izni veya ruhsatının dosyaya sunulmadığı,

dava konusu aracın belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış olmaması ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının da bulunmaması nedeniyle davacıya Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uygulanarak işlem tesis edilmesi gerektiğinin açık olduğu anlaşıldığından davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; olay günü düzenlenen tespit tutanağında sürücü harici araçta bulunan ve ifade verebilecek olan öğrenci hostesinin beyanına yer verilmediği, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının olay sırasında düzenlenen tespit tutanağında tam mahiyetiyle ortaya konulmadığı, davacıya ait aracın ticari amaçla kullanıldığına ilişkin hukuken kabul edilebilir bilgi, belge ya da CD kaydının da olmadığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak istinaf başvurusunun kabulüne; mahkeme kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

16/12/2021 tarihinde yapılan trafik denetiminde davacıya ait ... plakalı araç ile belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın özel eğitim kurumuna özel eğitim öğrencisinin taşındığının tespit edilmesi üzerine davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine yönelik Diyarbakır İl Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.

İdari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının şekli eksikliğinin, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.

Dosyanın incelenmesinden, 16/12/2021 tarihinde yapılan denetimde davacıya ait araç durdurulduğunda, araç içerisinde özel eğitim öğrencisi ve araç hostesinin bulunduğunun tespit edildiği, tanzim edilen tutanakta, yolcu isim ve soyisim bilgisinin bulunduğu, şoför beyanına göre öğrenci taşıma ruhsatının olmadığı ve taşıma işinin sadece bir günlük yapıldığının ve karşılığında ücret alınmadığı hususlarının belirtildiği, Araç Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma Tutanağı'nın bulunduğu, bu tutanakta şoför T.G'nin imzasının yer aldığı görülmüştür.

Öte yandan davaya konu araç için ilgili belediyeden alınmış bir çalışma izni veya ruhsatının dosyada bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca denetim anında tespit edilen özel eğitim öğrencisin, davacının uzman fizyoterapist olarak çalıştığı özel eğitim kurumuna eğitim verilmek maksadıyla götürüldüğü dava dilekçesinden anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacıya ait araç ile ilgili belediyeden çalışma izni ve ruhsatı alınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, davacı tarafından ilgili belediyeden alınmış bir çalışma izni veya ruhsatının dosyaya sunulamadığı, dava konusu aracın belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış olmaması ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının da bulunmaması nedeniyle davacıya Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uygulanarak işlem tesis edilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.