Danıştay 8. Daire E.2024/1592 K.2025/7829

Dava konusu istem: İstanbul Topkapı (Ayvansaray) Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde sözleşmeli doktor öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken, hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle, sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin 01/07/2022 tarihli işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:....

İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K... sayılı kararda; mütevelli heyetinin; vakıf üniversitesinin en yüksek karar organı olduğu, yetkilerini vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticileri olan rektör ve müdürlere uygun gördüğü ölçüde devredebileceği, ancak aynı heyetin söz konusu yetkilerini mütevelli heyet başkanı veya başkan yardımcısına devredebileceğine ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişin dayanak işlem olan 07/06/2022 tarihli Üniversite Mütevelli Heyet Kararında ise, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine yönelik bir karar alınmadığı,

sadece mütevelli heyet kararıyla mütevelli heyeti başkanı ve başkan yardımcısının iş sözleşmelerini yapma ve feshetmeye yetkilendirildiği, bu haliyle davacının sözleşmesinin sonlandırılması işleminin, ilgili mevzuat uyarınca davalı Üniversite Mütevelli Heyeti tarafından alınacak bir karar veya bu heyetin yetkisini devretmek suretiyle yetkilendirdiği üniversite yöneticisi veya bir komisyon tarafından yapılması gerekmekte olup, bu prosedür işletilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline,

hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İş Mahkemelerinin görevli olduğundan davanın görev yönünden reddi gerektiği, akademik personel olan davacı ile belirli süreli iş sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin ilgili yıldaki akademik kadro ihtiyacı dikkate alınarak belirli süreli yapıldığı, idarenin sözleşmenin uzatılması hususunda takdir yetkisinin olduğu, davacının sözleşme süresinin bittiği ve görevlendirildiği derslerin programdan kaldırılmasına ilişkin planlama yapılmasından dolayı hizmetine ihtiyaç kalmadığı için sözleşmesinin uzatılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin görev itirazına karşılık davanın görüm ve çözümünde İdari Yargının görevli olduğu anlaşıldığından, davalı idarenin görev itirazı yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, İstanbul Topkapı (Ayvansaray) Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde sözleşmeli doktor öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken, hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle, sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin 01/07/2022 tarihli işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Dava konusu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden:

İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.

Buna karşın, belirli süreli iş sözleşmelerinin yenilenmemesine ilişkin işlemlerin, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi yönünde bir karar alınması gerekmektedir.

Bu aşamada, iptal kararının hukuksal sonucu olarak yetki yönünden hukuka aykırı bulunan sözleşmenin yenilenmemesi işlemi ortadan kalkmış olmakla birlikte, idare ile ilgili arasındaki belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi de bulunmamaktadır.

Bu aşamada, ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, aksi yönde değerlendirme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava, İstanbul Topkapı (Ayvansaray) Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi'nde sözleşmeli doktor öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken, hizmetine ihtiyaç kalmadığından bahisle, sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin 01/07/2022 tarihli işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez ise de; sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir.

İşlemin yetkili unsuru bakımından değerlendirilmesine gelince; davacının önceki sözleşmesi sona ermiş olduğundan ortada bir sözleşme yoktur. Bu nedenle usulde paralellik ilkesi gereği sözleşme yapılırken izlenmesi gereken usulün takibi de gerekmemektedir. İdarenin genel yazışma yetkisine sahip bir görevlisi tarafından bildirim yapılması hatta hiçbir bildirimde bulunulmaması da mümkündür.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi bitmiş olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimizden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle parasal ve özlük hak kayıplarının bulunmadığı da açıktır.