Danıştay 8. Daire E.2024/1644 K.2025/8967

Dava konusu istem: Davacı kooperatif adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile kooperatif yetkilisi araç sürücüsüne 20.342,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin .. tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, her ne kadar ... plakalı araç adına düzenlenmiş çalışma izni/ruhsatı bulunmamakta ise de, davacı kooperatife ait olan ve izni bulunan ... plakalı aracın, işlem tarihinde arızalandığının ve tamirinin aynı gün saat 19.00'dan sonra bittiğinin özel servis tutanaklarından anlaşıldığı,

servis taşımacılığının yapıldığı okuldan iki öğrencinin, okul açıldığından beri ... plaka sayılı araç ve aynı şoför ile okula gidip geldikleri, 12/01/2023 tarihinde servis şoförünün aracın arızalı olması nedeniyle aynı kooperatife ait ... plakalı araç ile kendilerini almaya geldiği bilgilerini içeren yazılı beyanda bulundukları; okul müdürünün de Ortaca ilçesinde ikamet eden öğrencilerin taşıma işinin okulların açıldığı 12/09/2022 tarihinden bu yana ... plakalı araçla yapıldığı,

taşımacı kooperatif yetkilisi ve aynı zamanda servis şoförü olan kişinin 12/01/2023 tarihinde kendisine ulaşarak servis aracının arıza yaptığı, bir defaya mahsus öğrencilerin mağdur olmaması için öğrencileri yine aynı kooperatife ait ... plakalı araçla taşıyacağı konusunda bilgi verdiği hususlarını içeren yazılı beyanda bulunduğu; somut olayda çalışma izni/ruhsatı bulunmayan araç ile öğrencilerin (bir defaya mahsus olarak) taşınmasının servis aracının öngörülemeyen biçimde arızalanmasından, bir başka ifadeyle, zorunluluk hâlinden kaynaklandığı,

servis hizmetinin ve dolayısıyla öğrenciler açısından eğitim - öğretimin aksamaması için yapıldığı, aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve davacı kooperatif yetkilisi/üyesi olan araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar, İdare Mahkemesince, "çalışma izni/ruhsatı bulunmayan araç ile öğrencilerin (bir defaya mahsus olarak) taşınmasının servis aracının öngörülemeyen biçimde arızalanmasından başka bir ifadeyle zorunluluk hâlinden kaynaklandığı, servis hizmetinin ve dolayısıyla öğrenciler açısından eğitim - öğretimin aksamaması için yapıldığı dikkate alındığında tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptali yolunda hüküm kurulduğu görülmekte ise de;

bir öğrenci servis aracının arıza yapması halinde, arızalı araç yerine kullanılacak aracın da yine öğrenci servisi olarak kullanılabilecek yeterlilikte bir araç olması gerektiği, servis taşımacılığında kullanılan bir aracın arızalanması halinde yerine kullanılacak ikame aracın belirlenmesinde araç sahipleri tarafından keyfi davranılamayacağı, bir başka anlatımla, herhangi bir aracın arızalı araç yerine kullanılamayacağı, bu hususun ilgili mevzuat ve UKOME kararlarıyla belirlendiği,

kullanılacak ikame aracın da yolcu güvenliğine yönelik aranan araç yaşı, teknik donanımı, koltuk sayısı v.b. teknik şartlara ilişkin düzenlemeler yönünden ilgili idarenin iznine tabi olduğu, aksine bir kabulün, öğrenci servisi olarak kullanılacak araçlarda yolcu güvenliğine yönelik aranan teknik şartlar gibi düzenlemelerin yok sayılması suretiyle hukuka aykırılık teşkil edeceği;

somut olayda, davacı tarafından, izin belgesine sahip aracın arıza yapması nedeniyle bir başka araçla taşımacılık yapılacağı hususunun okul müdürlüğüne bildirilmesinin, kendisine bir izin verilmesi sonucunu doğurmayacağı, kaldı ki, bu iznin verilmesinde okul müdürlüğünün bir yetkisinin de bulunmadığı açık olup, davacı tarafından öğrenci taşımacılığında kullanılabilmek için teknik yeterliliği de belirsiz olan ... plakalı araç ile servis izin belgesi bulunmadan öğrenci taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; davaya konu ... plakalı araçla süreklilik arz edecek şekilde öğrenci servis taşımacılığı yapılmadığı, izinli aracın arıza yapması nedeniyle ve öğrencilerin mağdur olmaması amacıyla zorunlu olarak bir defaya mahsus davaya konu aracın kullanıldığı, polis yaka kamerası görüntülerinin tamamının değil bir kısmının dava dosyasına sunulduğu belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Muğla ili, Köyceğiz ilçesinde trafik ekiplerince yapılan denetim esnasında durdurulan davacı kooperatif adına kayıtlı ... plakalı araç ile, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile kooperatif yetkilisi araç sürücüsüne 20.342,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. (...)

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı kooperatif adına kayıtlı ... plakalı aracın, işlemin tesis edildiği 12/01/2023 tarihinde arızalanması üzerine saat 10.30'da özel servise bırakıldığı ve tamir edilmesi neticesinde aynı gün saat 19.00'da teslim alındığının servis faturalarından anlaşıldığı; o gün okul çıkışında öğrencilerin mağdur olmaması adına ikame edilen davaya konu ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ... Lisesi öğrencilerinin taşındığının tespit edildiğinden bahisle, trafik ekiplerince dava konusu işlemlerin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta; dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, arızalanan ... plakalı aracın, ...

Lisesi öğrencilerinin taşınması amacıyla alınan ve işlem tarihinde geçerli olan okul servis aracı güzergah izin belgesinin mevcut olduğu; ayrıca, okul müdürünün, Ortaca ilçesinde ikamet eden öğrencilerin okulların açıldığı 12/09/2022 tarihinden bu yana ... plakalı araçla okula gelip gittikleri, taşımacı kooperatif yetkilisi ve aynı zamanda servis şoförü olan kişinin 12/01/2023 tarihinde kendisine ulaşarak servis aracının arıza yaptığı, öğrencilerin mağdur olmaması için bir defaya mahsus yine aynı kooperatife ait ... plakalı araçla taşınacağı konusunda bilgi verdiği hususlarını içeren yazılı beyanda bulunduğu,

servis taşımacılığının yapıldığı okuldan iki öğrencinin de yine aynı şekilde, okul açıldığından beri ... plakalı araç ve aynı şoför ile okula gidip geldiklerini, 12/01/2023 tarihinde aracın arızalı olması nedeniyle servis şoförünün aynı kooperatife ait ... plakalı araç ile kendilerini almaya geldiğini belirten yazılı beyanda bulundukları anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı kooperatif adına kayıtlı ve geçerli izin belgesi bulunan ... servis plakalı aracın arızalanması sonucu öğrenci mağduriyetinin oluşmaması amacıyla, okul çıkışında öğrencilerin taşınması için davacı kooperatife ait ... plakalı aracın tahsis edildiği görülmekte olup;

izin belgeli diğer araçların okul çıkışına denk gelen denetim saatinde öğrenci taşıdığı hususu da gözönünde bulundurulduğunda, arızalanan izinli aracın yerine ikame edilen davaya konu ... plakalı araçla yapılan taşımacılığın, öğrencilerin mağdur olmaması adına, zorunluluk hali kapsamında, geçici ve bir defaya mahsus yapılan taşımacılık şeklinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından,

2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve kooperatif yetkilisi araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.