Danıştay 8. Daire E.2024/1958 K.2025/9129

2- ... Genel Müdürlüğü

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... Mahallesinde (davacını maliki olduğu) tapuda ... ada, ... parsel numaralı taşınmazın 40.854,02 m²lik kısmının "Mehmet Ali Baş Hususi Ormanı" adıyla malik ... tarafından 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56'ncı maddeleri kapsamında hususi orman olarak işletilmesinin uygun görülmesine ilişkin bila tarih ve ... sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı (Orman Genel Müdürlüğü) yazısı ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Bakanlık olurunun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Orman Kanunu'nun 7, 11 ve Ek 20. maddelerine yer verilerek bu düzenlemelere göre, devlet ormanları ile evvelce sınırlaması yapılmış olup da sınırlandırma sırasında orman olduğu halde orman sınırları dışında kalmış ormanların, hükmî şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların, hususi ormanların, orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde bulunan her çeşit taşınmaz malların ormanlarla müşterek sınırlarının tayini ve tespiti ile 2 nci madde uygulamaları ile ilgili olarak kadastrosu kesinleşmiş yerlerde tespit edilen fennî hataların düzeltilmesi işleri görevinin Orman Genel Müdürlüğüne verildiği,

bu konudaki orman tespiti işlemlerine karşı açılacak davaların adli yargı mahkemelerinin görev alanına girdiği, öte yandan, her ne kadar davacı tarafından orman kadastro komisyonu kararının iptali istenilmemekte ise de bakılan davanın özünün netice itibarıyla hususi orman da olsa uyuşmazlık konusu taşınmazın orman sahası olarak tespitine ilişkin olduğundan işbu davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerinin görev alanında kaldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hukuka aykırı kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, kararın onanması gerektiği savunulmuş olup, davalı Orman Genel Müdürlüğü'nce savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan davacının maliki olduğu tarla vasıflı taşınmazın tapu kaydına "hususi orman" şerhi düşülmüş, davacının bu şerhin kaldırılması talebiyle Orman Genel Müdürlüğü'ne başvurması üzerine Genel Müdürlükçe; ... tarih ve ... sayılı Bakanlık makamından alınan özellik oluru ile taşınmazın 40.854,02 m²lik kısmının "Mehmet Ali Baş Hususi Ormanı" adıyla malik... tarafından 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56'ncı maddeleri kapsamında hususi orman olarak işletilmesinin uygun görüldüğünün belirtilmesi üzerine, davacı tarafından ...tarih ve ... sayılı Bakanlık makamından alınan olurun iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 4. maddesinde ormanların mülkiyet ve idare bakımından devlet ormanları, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar ve hususi ormanlar olarak ayrıldığı.

7. maddesinde, devlet ormanları ile evvelce sınırlaması yapılmış olup da sınırlandırma sırasında orman olduğu halde orman sınırları dışında kalmış ormanların, hükmî şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların, hususi ormanların, orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde bulunan her çeşit taşınmaz malların ormanlarla müşterek sınırlarının tayini ve tespiti ile 2 nci madde uygulamaları ile ilgili olarak kadastrosu kesinleşmiş yerlerde tespit edilen fennî hataların düzeltilmesi işlerinin orman kadastro komisyonları tarafından yapılacağı, ancak, henüz orman kadastrosuna başlanılmamış yerlerde,

3402 sayılı Kadastro Kanunu hükümlerine göre belirlenen orman sınırının, orman kadastro komisyonunca belirlenen orman sınırı niteliğini kazanacağı; orman kadastro komisyonlarınca ormanların kadastrosu ve Devlet ormanlarında yapılacak 2 nci maddenin (B) bendi uygulamalarının resen, 2 nci maddenin (A) bendi uygulamaları müracaatın değerlendirilmesi ve Bakanlığın onayı ile bedelsiz olarak,

hükmî şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ve hususi ormanlarda 2 nci maddenin (B)bendi uygulamalarının ise bu ormanların sahiplerinin müracaatı üzerine bedeli karşılığında yapılacağı, Komisyonların çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği kural altına alınmış. 11. maddesinde. "Orman kadastro komisyonlarınca alınan kararlara ilişkin düzenlenen tutanak ve haritalar askı suretiyle otuz gün süre ile ilan edilir.

Bu ilan ilgililere şahsen yapılan tebliğ hükmündedir. Tutanak ve haritalara karşı itirazı olanlar; askı tarihinden itibaren otuz gün içinde kadastro mahkemelerinde, kadastro mahkemesi olmayan yerlerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemelerde dava açabilirler. İlan süresi geçtikten sonra, dava açılmayan kararlara ilişkin düzenlenen tutanak ve haritalar kesinleşir.

Orman kadastro komisyonlarınca düzenlenen tutanak ve haritaların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak Hazine hariç itiraz olunamaz ve dava açılamaz." hükümleri yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 50 ila 56. maddelerinde "Hususi Ormanlar" a ilişkin özel hükümlere yer verilmiştir.

20/11/2012 tarih ve 28473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kadastrosu Ve 2/b Uygulama Yönetmeliği'nin "Devletten başkasına ait ormanların kadastrosu" başlıklı 17. maddesinde;

"(1) Hükmî şahsiyeti haiz amme müesseseleri ormanları ile hususî ormanların orman kadastrosu bu Yönetmelikte gösterilen esaslar dahilinde Komisyonlarca resen ve bedelsiz olarak yapılır.

(2) Komisyonlarca;

a) 4785 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ve devletleştirme dışında bırakılan ormanlar,

b) 5658 sayılı Kanun uyarınca iade edilmiş ormanlar,

c) Kesinleşmiş mahkeme kararı veya Bakanlık Oluru ile teşekkül eden (Değişik ibare:RG-27/12/2013-28864) hususi ormanlar,

ç) 4785 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 13/7/1945 gününden sonra orman idaresi hasım gösterilerek açılan dava sonunda alınan tapuların kapsadığı saha içerisinde kalan ormanlar,

d) (Değişik:RG-27/12/2013-28864) Tapulu arazi içerisinde bulunan ve tabii olarak veya ekim-dikim yoluyla yetiştirilmiş ormanlar,

(Değişik ibare:RG-27/12/2013-28864) üç hektar veya daha büyük olması ve mülkiyeti esas alınmak suretiyle, hükmî şahsiyeti haiz amme müesseseleri ormanı veya hususi orman olarak sınırlandırılır.

(3) Sınırlandırmada ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yazılı ormanlarda devletleştirme tarihindeki sınırlar, (c) bendinde yazılı ormanlarda olur veya mahkeme kararındaki sınırlar, (ç) ve (d) bentlerinde zikredilen ormanlarda ise fiilî sınırlar esas alınır.

(4) Sınırların sabit ve muayyen olmaması halinde olur yazısındaki yüzölçümüne itibar olunur. Ancak yüzölçümünde belirgin bir hata var ise hatanın nereden kaynaklandığı etraflıca tutanakta belirtilmek suretiyle gerçek duruma itibar edilir.

(5) Mahkeme kararında yüzölçümü konusunda hüküm olmasına rağmen sınırların sabit ve muayyen olmaması halinde ortaya çıkan yüzölçümü farkının tecviz dışında olması halinde İşletme Müdürlüğünce açılacak tespit davası sonucuna göre işlem yapılır." hükümlerine yer verilmiştir.

04/05/2016 tarih ve 29702 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hususi Ormanlar Ve Hükmi Şahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (p) bendinde; özellik oluru, tapu ile sahipli olup 3 hektardan büyük bir orman sahasının hususi orman veya hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait orman statüsüne alınmasına ilişkin Bakanlık Oluru olarak tanımlanmış, "Hususi ormanların ve hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların tesisi, kadastrosu ve 2/B madde uygulaması" başlıklı 5. maddesinde;

"(1) Hususi ormanlar ve hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar üç şekilde tesis edilir.

a) Bakanlık Oluru ile: İşletme heyetince düzenlenen ve bölge müdürlüğünce onaylanan inceleme ve değerlendirme raporu doğrultusunda Bakanlık Makamından alınacak Özellik Oluru ile tesis edilir. Tesis edilen bu ormanlar Kanun hükümlerine tabidir.

b) Mahkeme kararı ile: Hususi ormanların ve hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların tesisine dayanak alınacak mahkeme kararının, dava konusu ormanlık alanın vasıf, sahiplilik ve tâbi olması gereken statüsü konuları bakımından irdelenmiş ve Yargıtayca onaylanmış olması, davaya orman idaresinin taraf olması gerekmektedir.

c) Orman kadastro komisyonlarının çalışması ile:

1) 9/7/1945 tarihli ve 4785 sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2 nci maddesinde sayılan ve Devletleştirme dışında bırakılan ormanlar,

2) 4785 sayılı Kanunun Ek 2 nci maddesi uyarınca iade edilmiş ormanlar,

3) Kesinleşmiş mahkeme ilamı ve Bakanlık Oluru ile tesis edilmiş hususi ormanlar ya da hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar,

4) 4785 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 13/7/1945 tarihinden sonra Orman İdaresi hasım gösterilerek açılan dava sonucunda alınan tapuların kapsadığı saha içerisinde kalan ormanlar,

5) Tapu ile sahipli arazi içerisinde bulunan ve 4785 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra tabii olarak ve ekim-dikim yoluyla yetiştirilmiş ormanlar,

üç hektardan büyük bulunmak ve tapuda gerçek ve tüzel kişiler adına kayıtlı olmak şartıyla hususi orman ya da hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait orman olarak sınırlandırılırlar.

(2) Sınırlandırmada birinci fıkranın (c) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde yazılı ormanlarda devletleştirme tarihindeki sınırlar, (3) numaralı alt bendinde yazılı ormanlarda Olur veya mahkeme ilamındaki sınırlar, (4) ve (5) numaralı alt bentlerinde yazılı ormanlarda ise fiilen orman olan sınırlar esas alınır.

(3) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen mahkeme kararı ve orman kadastro çalışmaları, Bakanlık Makamından alınacak Özellik Oluruna dayanak teşkil eder.

(4) Hususi ormanların ve hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların kadastrosu Kanunun 7 nci maddesi hükümlerine göre yapılır. Komisyonların masrafları orman idaresine, kadastro işlerine ait diğer masraflar ilgili orman sahiplerine aittir.

(5) Hususi ormanlar ve hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar, sahipleri veya bu işlemleri yapma konusunda yetkilendirilmiş mesul müdür tarafından istendiği ve her türlü giderleri ile gündelikleri peşin olarak Genel Müdürlük Özel Bütçe hesabına yatırıldığı takdirde komisyonlarca 2/B uygulaması yönünden incelemeye tabi tutulur. Orman sınırları dışına çıkarılan yerler sahiplerine intikal eder.

(6) 20/11/2012 tarihli ve 28473 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki yerler hariç olmak üzere, Kanuna göre bir defa 1 inci madde veya 2/B madde uygulaması yapılan hususi ormanda ve hükmi şahsiyeti haiz amme müessesesine ait ormanda bu maksatla yeniden çalışılamaz." hükümleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dilekçesi ekinde sunulan 27/07/2023 tarihli İnceleme Raporunda; "özellik oluru"na konu Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan davacıya ait taşınmazın orman tahdidi veya kadastrosu yapılmamış yerde kaldığı, bazı kısımlarının kazıldığı, sonradan dolgu ile düzeltildiği, hiçbir ağaç kök veya kalıntısının kalmadığı, bazı kısımlarında toprak işlemesinin yapılmadığı, kesilen ağaçların arazide bulunduğu, bir kısmının tamamen beton kaplanmış olduğu, kurutma alanı olarak kullanıldığının tespit edildiği,

davacının 11/07/2023 tarihli dilekçesine Orman Genel Müdürlüğü tarafından verilen bila tarih ve ... sayılı cevabi yazıda ise;... tarih ve ... sayılı Bakanlık makamından alınan özellik oluru ile taşınmazın 40.854,02 m2'lik kısmının "Mehmet Ali Baş Hususi Ormanı" adıyla malik... tarafından 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56'ncı maddeleri kapsamında hususi orman olarak işletilmesinin uygun görüldüğünün belirtildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; hususi ormanların, mahkeme kararı, orman kadastrosu ve Bakanlık (özellik) oluru ile kurulabileceği; özellik olurunun tapu ile sahipli olup 3 hektardan büyük bir orman sahasının hususi orman veya hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait orman statüsüne alınmasını ifade ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının iptalini istediği ... tarih ve ... sayılı özellik olurunun bir taşınmazın statüsünü değiştirmeye yönelik, tek taraflı bir işlem niteliğinde ve orman kadastro komisyonları ile Orman Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca yapılan sınırlama işleminden farklı olduğu, ayrı bir idari usulle ve Bakanlık tarafından tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın idari yargının görevinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın görev yönünden reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.