Danıştay 8. Daire E.2024/2788 K.2024/3012

Dava konusu istem: Şehir Plancısı olarak faaliyet gösteren davacı tarafından, ... İlçesi Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nce TMMOB Şehir Plancıları Odası'na yapılan şikayet üzerine yürütülen disiplin soruşturması sonucunda TMMOB Disiplin Yönetmeliği'nin 9. maddesinin (b) fıkrası uyarınca "4 ay süreyle serbest meslek uygulamasından men" cezası verilmesine dair TMMOB Şehir Plancıları Odası Onur Kurulunun 02.03.2022 tarihli kararının onaylanmasına ilişkin TMMOB Yüksek Onur Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 2009 yılından itibaren şehir plancısı olarak faaliyet gösterdiği, ... Belediyesi ile davacının yetkilisi olduğu ...

Planlama Şirketi arasında bazı parsellerde revizyon ve ilave imar planı yapılmasına yönelik sözlü olarak kırtasiye giderleri karşılığında anlaşma yapıldığı, planların hazırlanarak taslak halinde ve imzasız-kaşesiz olarak CD içerisinde belediyeye verildiği, planların 03.04.2013 tarihinde Belediye Meclisinde onaylandığı, daha sonra ...

Belediyesi tarafından planlarda revizyon yapılmak istenmesi üzerine davacı ile ücret mukabilinde yeni bir sözlü anlaşma yapıldığı ve davacı tarafından da bu anlaşmaya dayalı olarak 2014 yılında yeni bir revizyon imar planı yapıldığı, davacının, söz konusu iş karşılığında Belediye ile anlaştıkları ücreti alamaması nedeniyle alacağını mahkeme yoluyla tahsiline gittiği, sonrasında Belediye'nin 26.03.2018 tarihli dilekçesi ile Şehir Plancıları Odası'na davacı hakkında şikayette bulunulması üzerine,

konuyla ilgili olarak davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucunda düzenlenen 02.11.2021 tarihli soruşturma raporu üzerine davacı tarafından mevzuatta öngörülen yükümlülüklere aykırı davranıldığı, uymakla yükümlü bulunduğu TMMOB ve Oda yönetmeliklerinin ihlal edildiği, şikayete konu süreçte mesleğini ifa ederken; plan yapımı öncesinde bazı kurumlardan görüş alınmadığı, görüş alınması durumunda ise iletilen görüşler dikkate alınmadan plan hazırlandığı, teknik konularda belediyenin yanlış yönlendirildiği,

planların bir bütünü olan plan notu, plan raporu vb. dokümanlar olmaksızın imzasız ve kaşesiz şekilde plan teklifi özelliği taşımayan formatta planların belediyeye teslim edildiği, belediyenin ise bu şekilde planları onayladığı, tarım ve sulama alanlarının imara açılarak kamusal zarara sebep olunduğu, planlama işinin belediye ile yazılı bir sözleşme olmadan üstlenildiği, mesleki denetim işleminin oda yönetmeliğine aykırı şekilde yaptırıldığı, ayrıca 2011 yılında yapmış olduğu bu taslak planların oda bildiriminin yapılmaması sebebiyle mesleki denetim uygulamasına da aykırı davranıldığı,

bu ilk planlama işinde ücret alınmadan hizmet verilerek haksız rekabete sebep olunduğu, öte yandan ikinci planlama işinde ise ücret karşılığı hizmet verdiği ancak, ücret hesaplamasının 2015 yılı ücret tarifesine göre değil de 2017 yılı ücret tarifesine göre yaptırıldığı, aynı zamanda oda birim fiyatlarının altında ücretle anlaşma yapılarak haksız rekabete sebep olunduğu,

ayrıca bu planda mesleki denetime esas bildirimlerin geç yapıldığı gerekçesiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası Onur Kurulunun 02.03.2022 tarihli kararı ile TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 7/a, 8/a, 8/c ve 9-b maddelerinin ihlal edildiğinden bahisle " 4 ay süreyle serbest meslek uygulamasından uzaklaştırma" cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın TMMOB Yüksek Onur Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararı ile onaylandığının anlaşıldığı, uyuşmazlıkta, davacı tarafından yapılan ilk planın Belediye Meclisi'nce 03.04.2013 tarihinde onaylandığı,

14.04.2018 tarihinde de bu eylemi nedeniyle soruşturmaya başlanıldığı dikkate alındığında eylem tarihinden itibaren 5 yıllık soruşturma zaman aşımının dolduğu, ikinci planlama işinde ise davacı tarafından ücret karşılığı hizmet verildiği ancak, ücret hesaplamasının 2015 yılı ücret tarifesine göre değil de 2017 yılı ücret tarifesine göre yaptırıldığı, aynı zamanda oda birim fiyatlarının altında ücretle anlaşma yapılarak haksız rekabete sebep olunduğu, ayrıca bu planda mesleki denetime esas bildirimlerin geç yapıldığı yolundaki eylemlerinin ise tek başına serbest meslek uygulamasından uzaklaştırma cezasını gerektirmediği,

bu haliyle davacının fiilinin, madde hükmündeki suç tanımına uymadığı ve disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediğinin anlaşıldığı, bu durumda; davacının TMMOB Disiplin Yönetmeliği'nin 9. maddesinin (b) fıkrası uyarınca tarafına "4 ay süreyle serbest meslek uygulamasından men" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından, hukuka aykırı olan temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.

6) Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; "Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları" hakkında verilen kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; İdare Mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar dışında kalan bütün kararlarına karşı mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemesince istinaf incelemesi üzerine verilen kararlara karşı ise sadece 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde yer alan konular ile sınırlı olarak Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemelerince istinaf incelemesi üzerine verilen ve 46. madde kapsamı dışında olan kararların ise kesin olduğu görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, "4 ay süre ile serbest meslek uygulamasından men" cezası verilmesine dair TMMOB Şehir Plancıları Odası Onur Kurulu kararının onaylanmasına ilişkin TMMOB Yüksek Onur Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyiz kanun yoluna başvurulabilecek davaların tahdidi olarak sayıldığı 46. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davası" olarak nitelendirilemeyeceği açık olup meslekten çıkarılma sonucunu doğuran disiplin cezası niteliğine sahip bulunmayan dava konusu işlem hakkında açılan davanın, 2577 sayılı Kanunun m.46/1-(c) kapsamında yer almadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, temyiz istemine esas teşkil eden kararın Bölge İdare Mahkemesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlarından olduğu anlaşıldığından temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- 2577 sayılı Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: ... (d) bendinde; "Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları..." hükmüne yer verilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu ve şehir plancılığı mevzuatı hükümleri uyarınca şehir plancılığı mesleği, ''Ticari bir iş/faaliyet'' değil ise de; davacının yapmış olduğu meslek faaliyetinin, geçimini temin ettiği gelir getirici bir iş olarak pekala ticari faaliyet olarak nitelendirilebileceği, kanun metninden de benzer sonucu doğuran her türlü işlemin temyize tabi olduğu anlaşıldığından, şehir plancısı olan davacının "4 ay süre ile serbest meslek uygulamasından men" cezası ile cezalandırılmasına dair kararın da davacının ticari faaliyetinin (geçimini temin ettiği mesleki faaliyetinin) icrasını otuz günden uzun süreyle engellemesine sebebiyet verdiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu nedenle, bahse konu işlemin iptali istemiyle açılan davada temyiz yolu açık bulunduğundan, davalı TMMOB Şehir Plancıları Odasının temyiz isteminin esasının görüşülerek bir karar verilmesi gerektiği görüşü ile temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.