Danıştay 8. Daire E.2024/2980 K.2025/1650

Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez ilçesi ... Köyü sınırları içerisinde kain S:... sayılı davacının uhdesinde bulunan mermer sahasının 2017 yılı ruhsat bedellerinin %70'lik kısmına isabet eden tutarın ödemesine yönelik tesis edilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Çorum ili, Merkez ilçesi Çalıca Köyü sınırları içerisinde bulunan S:... sicil numaralı II-B grubu işletme ruhsatlı saha için davacıya 17/04/2007 tarihinde 10 yıl geçerli işletme ruhsatı verildiği, ruhsat sahasının mahallinde tetkiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı makam oluru ile görevlendirilen heyetçe gerekli incelemelerin yapıldığı ve 28/05/2013 tarihli rapor düzenlendiği,

söz konusu raporla, davacının ruhsat tarihinden itibaren üç yıllık süre içerisinde yapmış olduğu toplam üretim miktarının ( 2007-2012 yılları arası 180 m³ ) projede beyan edilen ( 2000 m³ ) bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olduğu tespit edilmesine karşın raporun düzenlendiği tarihte yürürlükte olan 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 12. fıkrasında yer alan emredici hüküm uyarınca davalı idare tarafından üretim miktarına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının denetim raporunun davalı idareye sunulduğu tarih itibarıyla teminatının irat kaydedilerek ruhsatının re'sen iptal edilmesi gerekirken buna ilişkin yükümlülük ve

sorumluluğunu yerine getirmeyen davalı idarenin, daha sonraki yıllara ilişkin ruhsat bedellerini yatırmadığından bahisle davacıya ayrıca külfet yüklemesi olanaklı olmadığından, 2017 yılı ruhsat bedelinin %70'lik kısmının ödenmesi istemine yönelik dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine 2577 sayılı Kanunun 45/6. maddesi uyarınca kesin olarak karar verilmiştir.

Anılan kararın davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı ile, temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 19/12/2023 tarih ve E:2020/3524, K:2023/7402 sayılı kararı ile uyuşmazlık için temyiz kanun yolunun açık olduğu gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Dosyadaki usuli işlemler tamamlandıktan sonra temyiz incelemesinin yapılabilmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, işletme ruhsat sahasının 2013 yılında denetim programına alındığı ancak ruhsat sahibi şirket tarafından katılım sağlanmadığından denetim yapılamadığı, üretim beyanlarına ilişkin Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası kapsamında da denetim yapılamadığından değerlendirme yapılamadığı, ruhsatın 2016 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması nedeniyle 25/05/2017 tarihi itibarıyla iptal edildiği, 2016 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması nedeniyle daha önce yazılan yazıların tebliğ edilemediği, 15/02/2017 tarihli yazı ile tebliğ edildiğinden 2017 yılı işletme ruhsat bedelinin tahakkuk ettiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, davalı idarece ruhsatının 01/01/2014 tarihinden geçerli olmak üzere iptal edildiği, 2014 yılında iptal edilen ruhsat için 2017 yılına dair ruhsat borcu olamayacağı, temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çorum ili, Merkez ilçesi ... Köyü sınırları içerisinde kain S:... sayılı davacının uhdesinde bulunan mermer sahasının 2017 yılı ruhsat bedellerinin %70'lik kısmına isabet eden tutarın ödemesine yönelik tesis edilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmü, aynı Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrasında " Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere, geriye doğru üç yıllık dönemlerde yaptığı toplam üretim miktarı projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30’undan daha az olması durumunda ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu fıkra kapsamında beş yıl içerisinde iki defa idari para cezası uygulanması halinde ruhsat iptal edilir. Yılların belirlenmesi, takvim yılı hesabına göre yapılır.

Dönemlerin hesaplanmasında, işletme izninin verildiği yıl ile üretime ilişkin tespitin yapıldığı yıl dikkate alınmaz. Ancak mücbir sebepler, beklenmeyen haller veya Genel Müdürlük tarafından kabul edilen işletme projesi ve termin planına göre madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve/veya dekapaj için geçirilen süreler, projede beyan edilen yıllık üretim miktarı ile orantılı olarak dikkate alınır.

Bu fıkrada geçen idari para cezası hariç diğer oranları iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye ve ruhsat türlerine göre farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Çorum ili Merkez ilçesi sınırlarında bulunan S:... sayılı işletme ruhsatı için 2017 yılı ruhsat bedelinin %70'ine isabet eden miktarın istenilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, İlk derece Mahkemesince dava konusu ruhsatın 2007-2012 yılları arasında az üretim yapıldığından Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca resen iptal edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davacının uhdesinde bulunan ... sayılı ruhsat 2016 yılı işletme ruhsat bedeli ödenmediğinden bahisle 25/05/2017 tarihinde iptal edilmiş, ruhsatın iptal tarihi itibarıyla da 2017 yılı ruhsat bedeli tahakkuk ettiğinden bahisle dava konusu işlemle 2017 yılının ruhsat bedelinin %70 tutarındaki kısmı idarece talep edilmiştir.

Davacının sahasının 24-27/05/2013 tarihleri arasında denetim programına alındığı, mahallinde tetkike davacı tarafından katılım sağlanmadığından denetim yapılamadığı, bu konuda Genel Müdürlükten ... tarih ... sayılı olur alındığı, ilgili olurda, üretim miktarlarının ruhsat sahibi tarafından beyan edilen üretimler olduğu, denetim yapılamaması nedeniyle yapılan üretim beyanlarının doğru olup olmadığı hususunda tespit yapılamadığından, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca işlem yapılamadığı, Maden Kanunu'nun 18/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun ile değişikliğe uğradığı,

ruhsat iptali yaptırımı yerine idari para cezası yaptırımının yürürlüğe girdiği, ruhsat sahasında yapılan bir sonraki denetimin 09/11/2017 tarihinde yapıldığı tespit edildiğinden o dönemde yürürlükte olan haliyle Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası hükmü gereği davacıya idari para cezası uygulandığı anlaşılmıştır.

Davalı idarece 2013 yılında dava konusu ruhsat sahası denetiminin davacı tarafından katılım sağlanmadığından denetlenemediği, 6592 sayılı Kanun ile de Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrasında yer alan ruhsat iptali yaptırımının idari para cezası yaptırımı olarak değişikliğe uğradığı ve bu aşamadan sonra davacının ruhsatının anılan madde uyarınca resen iptal edilemeyeceğinin açık olduğundan, dava konusu işlem ile 2017 yılı ruhsat bedelinin %70'lik kısmına tekabül eden miktarın istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.