Danıştay 8. Daire E.2024/3164 K.2025/6969

Dava konusu istem: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Girne Amerikan Üniversitesi Beşerî Bilimler Fakültesi Psikoloji programı öğrencisi iken, davalı Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji programına yatay geçiş yoluyla kayıt yaptıran davacı tarafından, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesinin 6. fıkrası uyarınca sehven yapılan kaydının silinmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Türkiye'de ikamet eden davacının yurtdışında eğitim görürken, mevzuat gereği kendisine tanınan yurtiçinde eğitim görme imkanını kullanma amacı ve isteği ile ders puanlarını yüksek tutarak tüm koşulları yerine getirdiği ancak idarenin hatası nedeniyle bu imkan ve hakkını kaybettiği, üstelik yatay geçiş başvurularının yapıldığı dönemde başka üniversitelere öğrencilerin kayıt yaptırmaması nedeniyle, yatay geçiş hakkı kazandığı ancak Atatürk Üniversitesi'ne kayıt yaptırdığı için başka üniversitelere geçiş hakkının da mümkün olamayacağı, dava konusu işlemle davacının eğitim hakkının engelleneceği,

davacının hatasından veya hilesinden kaynaklanmayan, üstelik tüm şartları taşımasına rağmen davalı idarece kontenjan belirleme konusunda yeterli incelemenin yapılmamasından kaynaklanan bir husustan dolayı davacının sorumlu tutularak, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile koruma altına alınan eğitim hakkının engellenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, sehven ilgili Yönetmelik hükmüne aykırı bir işlem tesis edildiği, ancak durumun farkına varılır varılmaz bu işlemin geri alındığı, yatay geçiş sonuçlarının ilanı ile davalı idare bünyesindeki Edebiyat Fakültesi Yönetim Kurulunun kayıt silme işleminin aynı ay içerisinde yapıldığı, dolayısıyla her iki işlem arasında 1 aydan daha az bir süre mevcut bulunduğu, yerleşmiş idare hukuku kurallarına göre, idarenin açık hata olan işlemlerini her zaman geri alabilmesi olanağı bulunduğu, bu durumda, yönetmeliğin buyurucu kurallarına aykırı olarak yapılan hatalı yatay geçişle ilgili kayıt işleminin geri alınmasında hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Girne Amerikan Üniversitesi Beşerî Bilimler Fakültesi Psikoloji programı öğrencisi iken, davalı Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji programına yatay geçiş başvurusu yaptığı, ... tarihinde ilan edilen yatay geçiş başvuru sonuçlarına göre kayıt hakkı kazanan 4 asil adaydan biri olarak açıklandığı, bu ilana göre ... tarihinde davalı idareye kayıt yaptırdığı görülmektedir.

Davalı idare Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı'nın ... tarihli yazısıyla, yatay geçiş yoluyla yapılacak kayıtlarda Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesinin 6. fıkrasının dikkate alınmaksızın işlemlerin tesis edildiği, bu hususun gözden geçirilerek düzeltici işlemlerin tesis edilmesinin istendiği, bunun üzerine, davalı idare Edebiyat Fakültesi Yönetim Kurulunca, davacının ilgili yönetmelik hükmü gereği sehven yapılan kaydının silinmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7/1-e maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek" Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar arası Kredi Transferi Yapılması esaslarına ilişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. Maddesinde.

"Bu Yönetmeliğin amacı, önlisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin yükseköğretim kurumlarındaki fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulu bünyesinde yer alan diploma programları arasında veya diğer yükseköğretim kurumlarındaki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş ile çift anadal, yandal ve yükseköğretim kurumları arasında kredi aktarımında uyulması gereken usul ve esasları düzenlemektir." hükmü düzenlenmiş, "Kontenjan" başlıklı 5. maddesinde.

Farklı yükseköğretim kurumlarının diploma programları veya aynı yükseköğretim kurumu içindeki diploma programları arasında ancak önceden ilan edilen sayı ve geçiş şartları çerçevesinde geçiş yapılabilir." hükmüne yer verilmiş, ''Kurumlar arası yatay geçiş'' başlıklı 11. maddesinde; ''(1) Kurumlar arası yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır.

(2) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.

''Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş'' başlıklı 14. maddesinde; "(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir.

Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir.

Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir. (2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır.

(3) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte öğrencinin yatay geçiş yapmak istediği yükseköğretim kurumundaki diploma programının ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrenciler, yurt dışında yükseköğrenim gördüğü tüm derslerden başarı şartı aranmaksızın yatay geçiş başvurusu yapabilirler.

Bu yolla başvuran öğrencilerin yatay geçiş başvurusu üniversite senatosu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamı dışında değerlendirilir.

(4) Yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul edilmesi şartı aranır.

(5) Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir.

Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir. (6) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır.

Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır." düzenlemesi yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüye ilişkin olarak tahakkuk etmiş, kendisi yönünden kesinleşmiş, kişisel alacak niteliğine dönüşmüş ve kendine özgü lehte sonuçlar doğurmuş olmakla birlikte, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir haktır.

İdare mahkemesince, davacının hatasından veya hilesinden kaynaklanmayan, davalı idarece kontenjan belirleme konusunda yeterli incelemenin yapılmamasından kaynaklanan bir husustan dolayı davacının sorumlu tutularak, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile koruma altına alınan eğitim hakkının engellenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işleme esas yatay geçiş belgelerinin tamamının dosyaya sunulmamış olduğu, davalı Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji programı için açılan 2. sınıf yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamında davacının ve diğer başvuran öğrencilerin, yatay geçiş başvurusunda davalı idareye ibraz ettikleri belgeler araştırılarak, bütüncül bir değerlendirme yapılması, söz konusu kontenjana başvuranların yatay geçiş yoluyla geldikleri üniversiteler, sıralamaya esas not ortalamaları, davacının Girne Amerikan Üniversitesinden başvuran ikinci öğrenci olup olmadığı,

not ortalamasına göre kontenjana girip giremeyeceği yönünden bir inceleme yapılması gerektiği, bu araştırma ve inceleme neticesinde davalı idarece açıklanan yatay geçiş başvuru sonuçlarına göre 1. asil olarak açıklanan öğrencinin davacıyla aynı okuldan yatay geçiş başvurusunda bulunduğunun sabit olması halinde, dava konusu işlemin mevzuatta belirlenen aynı yükseköğretim kurumuna ilişkin kontenjan şartına açıkça aykırı olup olmadığı hususunun belirlenmesi ve idarî işlemin geri alınması müessesesi uyarınca bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, eksik inceleme neticesinde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.