Danıştay 8. Daire E.2024/3436 K.2025/8968

Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, polis memurlarınca düzenlenen 30/04/2023 tarihli tutanakta, araç içerisinde yapılan kontrollerde ön sağ yolcu koltuğunda bir ve arka yolcu koltuğunda beş olmak üzere toplam 6 Suriye uyruklu şahsın yolcu konumunda bulunduğu, şahıslardan bir tanesinin geçici kimliğini ibraz edebildiği, diğer şahısların kimlik ibraz edemediği, EGM-Yabis üzerinden yapılan kontrollerde şahıslara ilişkin bilgilere erişilerek açık kimliklerine ulaşıldığı belirtilerek, kolluk personelleri ile yakalanan şahısların tutanağı imzaladıklarının görüldüğü;

bu durumda, davacıya ait ... plakalı araç ile belediyeden izin/ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunda tereddüt bulunmamakta olup, her ne kadar davacı tarafından aracın kiralık olduğu, kiralayan şahsın aracı üçüncü bir kişiye bilgisi dışında verdiği ileri sürülmekte ise de, davacının araç sahibi olarak, aracın belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığında kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almakla yükümlü kılındığı anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; aracın kiralandığı şahsın, aracı bilgisi dışında üçüncü bir şahsa verdiği, araçla izinsiz şekilde taşımacılık yapılmasından sorumlu tutulamayacağı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Adana Valiliği Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Büro Amirliğine bağlı ekiplerce, Düzensiz Göç ve Düzensiz Nüfus Hareketliliği ile mücadele kapsamında 30/04/2023 tarihinde Otoban içerisi, İncirlik Park Alanında yapılan denetim esnasında şüphelenilen davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın durdurulması üzerine düzenlenen Olay, Yakalama ve Kimlik Tespit Tutanağına istinaden, davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. (...)

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, Adana Valiliği Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Büro Amirliğine bağlı ekiplerce, Düzensiz Göç ve Düzensiz Nüfus Hareketliliği ile mücadele kapsamında 30/04/2023 tarihinde Otoban içerisi, İncirlik Park Alanında yapılan denetim esnasında şüphelenilen davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın durdurulması üzerine düzenlenen Olay, Yakalama ve Kimlik Tespit Tutanağında, araç sürücüsü ve yolcuların Suriye uyruklu oldukları, anılan araçla taşınan 6 Suriye uyruklu yolcudan ikisinin ülkemizde herhangi bir kaydının bulunmadığı,

dört şahsın ise geçici koruma kapsamında kaydının bulunduğu belirtilerek, tutanağın araç sürücüsü, yolcular ve görevli polis memurlarınca imzalandığı, söz konusu tutanağa istinaden davaya konu aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar ... plakalı araç davacı adına kayıtlı ise de, denetimin yapıldığı tarihte aracın, dava dışı Suriye uyruklu üçüncü kişi tarafından kullanıldığı ve araçla Suriye uyruklu 6 göçmenin taşındığının, göçmen kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yapılan denetime istinaden düzenlenen Olay, Yakalama ve Kimlik Tespit Tutanağında belirtildiği anlaşılmaktadır. Bunun yanısıra, dava konusu işlemin dayanağı olarak gösterilen Olay, Yakalama ve Kimlik Tespit Tutanağında, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığına dair herhangi bir bilgiye yer verilmediği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Büro Amirliğine bağlı ekiplerce, Düzensiz Göç ve Düzensiz Nüfus Hareketliliği ile mücadele kapsamında yapılan denetim esnasında durdurulan araçta bulunan yabancı uyruklu şahıslar hakkında Olay, Yakalama ve Kimlik Tespit Tutanağı düzenlendiği;

bir başka ifadeyle, tutanakta, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca davaya konu araç ile belediye sınırları içinde izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulduğuna dair kesin, net ve somut bir tespite yer verilmediği anlaşıldığından, anılan tutanağa istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.