Danıştay 8. Daire E.2024/3565 K.2025/1080

Dava konusu istem: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesinin 07.12.2020 tarih ve 31327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ... ilan numaralı Öğretim Görevlisi (Uygulamalı Birim) kadrosuna başvuran ve atanmaya hak kazanan davacının, 2547 sayılı Kanun'un 35/3. maddesi uyarınca mecburi hizmetinin bulunduğundan bahisle atamasının yapılmamasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

2547 sayılı Kanun'un 35/3. maddesinde düzenlenen mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmeyeceği, ancak mecburi hizmetin, eş durumu ve sağlık mazeretleri varsa başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilebileceğinin hüküm altına alındığı, davacının mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamak zorunda olduğu kurumdan müstafi sayılarak ilişiğinin kesildiği ve müstafi sayılmasına ilişkin bu işleme karşı dava açılmadığı görülmekte ise de;

olayda, davacının, mecburi hizmetini yapmakta olduğu Kafkas Üniversitesi'ndeki görevinden 14/11/2019 tarihinde istifa gibi bir nedenle iradi olarak ayrılmadığı, raporlarla sabit olduğu üzere sağlık sebebiyle görevine başlayamadığından müstafi sayıldığı, müstafi sayıldığı tarih 14/11/2019 tarihi ile başka bir kurumda öğretim görevlisi kadrosuna atanmaya hak kazandığı ve atanma başvuru dilekçesini verdiği 08/01/2021 tarihleri arasında bir yıldan fazla sürenin geçtiği, mecburi hizmet devri kapsamında davacının söz konusu görevi sağlık sebebiyle fiilen devam ettiremediği,

şayet davacı görevine devam etseydi muvafakat devri yoluyla atama işleminin gerçekleştirileceğinin açık olduğu, dolayısıyla davacının, sağlık mazeretinin kronik oluşu ile sosyal destek gerektirdiği hususları da dikkate alındığında, 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca yurt içinde yapmış olduğu lisansüstü eğitimden doğan mecburi hizmet yükümlülüğünün yeni atandığı ve Aydın ilinde olan ailesine daha yakın bir bölgede bulunan kurumda tamamlanmasına imkan tanınmayarak atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hakkaniyete ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 2547 sayılı Kanun'un 35/3. maddesinde düzenlenen mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmeyeceği, ancak mecburi hizmetin, eş durumu ve sağlık mazeretleri varsa başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilebileceğinin hüküm altına alındığı, davacının mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamak zorunda olduğu kurumdan müstafi sayılarak ilişiğinin kesildiği ve müstafi sayılmasına ilişkin bu işleme karşı dava açılmadığı,

dolayısıyla dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte halen mecburi hizmetini yerine getirme şartını sağlayamadığı, öte yandan mecburi hizmetin davalı idarede devam edebilmesi için davacının Kafkas Üniversitesinde devam eden bir görevinin olması gerektiği ancak davacının müstafi sayılması nedeniyle devam eden bir hizmetinin bulunmaması nedeniyle mecburi hizmet yükümlülüğünün davalı idarede devam etmesine hukuken olanak bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak istinafa konu karar kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idare tarafından yayınlanan ilana başvurarak başarılı bulunduğu, atamasının mecburi hizmetini yerine getirmediği gerekçesiyle yapılmamasına ilişkin dava konusu işlem ile yükseköğretim kurumlarında görev almasının süresiz olarak engellendiği, daha önce mecburi hizmetinin bulunduğu Üniversitede sağlık sorunları sebebiyle görevine devam edemediği, görevine devam edememesi sebebiyle müstafi sayıldığı, hukukta her fiile tek bir ceza verileceği, ancak kendisinin hem müstafi sayıldığı hem de mecburi hizmetini yerine getiremediği gerekçesiyle ikinci kez cezalandırıldığı,

istinaf kararında kendisinin mecburi hizmetinin bulunduğu belirtilmesine rağmen mecburi hizmetin nasıl yapılacağına ilişkin bir açıklamaya yer verilmediği, mecburi hizmetini davalı Üniversiteye atamasının yapılması sonrasında yine bu Üniversitede tamamlamak istediği, dava dosyasında bulunan sağlık raporları inceleneceğinde mecburi hizmetini yaptığı Üniversiteden sağlık sorunları sebebiyle ayrıldığının açıkça anlaşılacağı, 2547 sayılı Kanun'da da sağlık sorunlarının mecburi hizmetin başka bir üniversiteye devri için mazeret sayılacağının açıkça düzenlendiği,

buna rağmen Kanun ile tanınan bir hakkın istinaf kararı ile keyfi bir şekilde ortadan kaldırıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun "Öğretim elemanı yetiştirme" başlıklı 35. maddesinde; "(Ek fıkra: 17/8/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/26 md.) Bu mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemez. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarda alıntısına yer verilen Kanun hükmünden, yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanlarının yerine getirmek zorunda oldukları mecburi hizmetlerini sağlık mazereti ile başka bir yükseköğretim kurumunda yerine getirebilecekleri anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacının bipolar bozukluğu hastası olduğu, neredeyse bakım hastası haline geldiği, alkol bağımlılığı için tedaviye yönlendirildiğine dair 08.10.2019 tarihli psikiyatır uzmanı tarafından düzenlenen sağlık raporu ile söz konusu hastalığı sebebiyle düzenli olarak tedavi gördüğüne dair başka sağlık raporlarının bulunduğu, davacının da mecburi hizmetinin bulunduğu Kars Kafkas Üniversitesinde 02.09.2019 tarihinden 15 gün sonra göreve başlaması gerekirken bu tarihten itibaren göreve başlamadığı gerekçesiyle müstafi sayıldığı görülmektedir.

Her ne kadar davacı tarafından müstafi sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmamışsa da, dava konusu işlemin mecburi hizmetin yerine getirilmemesi sebebiyle atamama işlemi olduğu göz önüne alındığında, öncelikle davacının mecburi hizmetini yerine getirememesinde mazeretinin hukuken kabul edilip edilmeyeceğinin incelenmesi uyuşmazlığın çözümünde önem arz etmektedir.

Davacının mecburi hizmetini yerine getirdiği Kars Kafkas Üniversitesinde sağlık sorunları sebebiyle devam edemediği dosyaya sunulan sağlık raporlarında açıkça anlaşılmaktadır. 08.10.2019 tarihli sağlık raporunda yer alan, davacının neredeyse bakım hastası olduğuna ilişkin ifade de, davacının o tarihlerdeki hastalığının ciddi bir boyutta olduğunu göstermektedir.

Davacı tarafından dosyaya sunulan 27.01.2021 tarihli heyet raporunda, bipolar duygu durum bozukluğu hastalığının devam ettiği, ancak şimdiki nöbetlerinin hafif veya orta şiddetli depresyon düzeyinde bulunduğu, heyet kanaatinin ise davacının öğretim görevlisi olarak görev yapmasında sakınca bulunmadığı yönünde olduğu görülmektedir.

Bu durumda, 2547 sayılı Kanun'da mecburi hizmetin sağlık sorunları sebebiyle başka yükseköğretim kurumlarında yerine getirebileceği hükmü ile davacının sağlık sorunları sebebiyle mecburi hizmetini yerine getiremediği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının mecburi hizmetini davalı Üniversitede yapmasına imkan tanınarak atamasının yapılması gerekirken, mecburi hizmeti bulunduğu gerekçesiyle atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, istinaf kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.