Danıştay 8. Daire E.2024/5344 K.2025/377

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Madencilik Taah. ve Tic. A.Ş. 2- ... Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirketler tarafından, ... sicil numaralı maden ruhsatı sahibi ... İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketince ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile Maden Yönetmeliği'nin 79. maddesinin 11. fıkrası gereğince yapılan hisse devri onay başvurusunun uygun bulunmamasına dair Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıların hisse pay devri işlemi konusunda Maden Yönetmeliği'nin 79. maddesinin 11. fıkrası uyarınca işlem yapılması talebinin, salt "2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve bu Genelge kapsamında Bakanlık Oluru ile yürürlüğe giren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonunun Usul ve Esasları çerçevesinde oluşturulmuş olan komisyonumuz tarafından yapılan değerlendirme sonucunda uygun olmadığına karar verilmiştir." ibaresine yer verilerek hiçbir somut ve hukuki gerekçeye yer verilmeden reddedilmesine ilişkin dava konusu Komisyon kararının davacı şirkete ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca kurulan Taşınmaz Komisyonunun dava konusu işlemi tesis etme yetkisinin bulunduğu, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, idarenin üzerinde tasarruf yetkisi Anayasa hükmü ile belirlenen madenlere ilişkin olarak takdir yetkisi kapsamında işlem tesis etmesinin mevzuata uygun olduğu, pay devri taleplerinin Bakanlık onayına sunulduğu, nihai kararın Bakanlık tarafından verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Merkez ilçesi dahilinde bulunan ... erişim numaralı II-(a) grubu işletme ruhsat sahasında faaliyet gösteren davacı ... İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketinin ortaklık yapısında değişiklik yapılarak hisse payı devri ile diğer davacı ... Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ortaklık oluşturulduğu, ortaklık yapısındaki değişikliğin 23/11/2022 tarihli Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde tescil ve ilan edildiği, bunun üzerine ...

İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından ... tarih ve ... sayılı dilekçe ve ekindeki ilgili evraklar ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne başvurularak hisse payı değişiklikleri için gereğinin yapılmasının talep edildiği, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli yazısı ile davacı ...

İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketine Maden Yönetmeliği'nin 79. maddesinin 11. fıkrası doğrultusunda Bakanlık iznine yönelik işlem sürecinin başlatıldığı bilgisinin verildiği, daha sonra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonunun 08/08/2023 tarih ve 2 sayılı kararı ile davacı şirketlerin söz konusu talebinin uygun olmadığına karar verildiği, anılan Komisyon kararının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile aynı gün davacıya bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği.

"Taşınmaz mallara ve kamu idarelerine ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu;

''Davalarda Genel Yetki'' başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında ise, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, Manisa ili, Merkez ilçesinde bulunan II-(a) grubu işletme ruhsat sahasında faaliyet gösteren davacı ... İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketinin ortaklık yapısında değişiklik yapılarak hisse payı devri ile diğer davacı ... Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile ortaklık oluşturulduğu, söz konusu ortaklık yapısındaki değişikliğe/hisse pay devrine izin verilmesi için Maden Yönetmeliği'nin 79. maddesinin 11. fıkrası doğrultusunda Bakanlığa başvuruda bulunulduğu görülmektedir.

Dairemizin istikrarlı şekilde verilen çok sayıda kararında (Dairemizin E:2024/3978, E:2023/341, E:2022/4859 sayılı dosyaları) madenlerin taşınmaz olarak nitelendirilmesi konusunda duraksama bulunmayıp, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmaz mallara ve bu taşınmazlarla ilgili haklara ilişkin olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir.

Bununla birlikte, uyuşmazlığın taşınmaz mallarla ilgili 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde 1. fıkrasında sayılan tahsis, ruhsat ve benzeri mevzuatın uygulanmasından doğan bir işlemden kaynaklanmaması, dolayısıyla özel yetki kuralının uygulanamayacak olması hallerinde ise (Dairemizin E:2021/1592, E:2021/1935 sayılı dosyaları) uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir.

Bu halde, Dairemizce, yetkili yargı yerinin belirlenmesinde söz konusu uyuşmazlığın madenle/taşınmazla olan bağının gözetildiği açıktır.

Dava konusu olayda, her ne kadar davacı ... İnşaat Madencilik Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketinin Manisa ilinde bulunan maden ruhsatını işletmekte olduğu ve hisse devrine ilişkin uyuşmazlığın taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olan ... İdare Mahkemesince karara bağlandığı görülmekte ise de, uyuşmazlığın özelliği gereği, hisse devrinin taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından, dolayısıyla madenin kendisinden kaynaklanmadığı, şirketin ortaklık yapısındaki değişikliğe ilişkin olduğu, hisse devrinin de Maden Kanunu uyarınca Bakanlık iznine bağlandığı ve yapılacak değerlendirmenin doğrudan madene ilişkin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Kaldı ki, hisse devrini gerçekleştirecek şirketin birden fazla ilde maden ruhsatı sahibi olmasının da ihtimal dahilinde olduğu gözetildiğinde, bu hallerde uyuşmazlığın hangi madenin bulunduğu yerdeki mahkemece çözümleneceği sorununun ortaya çıkacağı tabiidir.

Bu durumda, uyuşmazlıkta, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrasının uygulanma imkanı bulunmadığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, genel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrasına göre, dava konusu olan idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.