Danıştay 8. Daire E.2024/5405 K.2025/3620

Dava konusu istem: Davacının Van ili, Gürpınar ilçesinde bulunan Güzelsu Yatılı Ortaokulunda öğrenci olduğu dönemde, okulda bulunan öğretmeni tarafından defalarca cinsel istismara maruz kalması şeklinde meydana gelen olayda idarenin sorumluluğu bulunduğundan bahisle oluşan 2.000.000-TL manevi tazminatın olayın meydana geldiği 22/05/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacıya yönelik cinsel istismar fiillerini gerçekleştiren öğretmen H.K. hakkında ceza mahkemesinde yapılan yargılama neticesinde mahkumiyet kararı verildiği, yine söz konusu istismar eyleminin idarenin kontrol ve denetim yükümlülüğünün bulunduğu yatılı eğitim kurumunda gerçekleşmesi, istismar eylemini gerçekleştiren kişinin idare tarafından atanan ve öğretmen sıfatına haiz şahıs olması, istismar eyleminin defaatle gerçekleşmesi,

bu eylemi gerçekleştirdiği esnada kamu görevlisi sıfatıyla hareket etmesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, öğretmen H.K.'nın cinsel istismar eyleminin hizmetten ve idareden ayrılamayacak nitelikte hizmet içi kişisel kusuru oluşturduğu anlaşıldığından, sağlanan eğitim hizmetinin işleyişinde davalı idarenin kusurlu olduğu, idarenin sürekli olarak öğrencileri kontrol ve gözetim altında bulundurmakla yükümlü olduğu, olayda davalı idarenin öğrencileri kontrol etmediği, bütün bu hususların söz konusu cinsel istismar ve saldırı olayının meydana gelmesine zemin hazırlaması sonucu davacının böyle bir eyleme maruz kalması,

velilerin idareye duydukları güvene binaen yatılı olarak bıraktıkları yaşı küçük çocuklarının bu şekilde idarece denetim ve gözetim yükümlülüğü yerine getirilmemek suretiyle cinsel istismar nedeniyle travma yaşanması, olayın oluş şekli, davacının yaşı, yaşamış olduğu bu olayın davacı üzerinde bıraktığı etkinin ömür boyu sürecek olması, ülkemizin uluslararası taahhütleri, toplumumuzun söz konusu yaşananlara bakış açısı

dikkate alındığında, davacının yaşamış olduğu elem ve ızdırabın ağırlığına karşılık 1.250.000,00-TL manevi tazminatın davalı idareye başvurunun yapıldığı 07/03/2023 tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin 750.000,00 TL tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, somut olayda mağduriyet oluşmasının en büyük sorumlularının ne yazık ki bu olay nedeni ile manevi tazminat talebinde bulunan davacının anne ve babası olduğu, davacının anne ve babasının o dönemde küçük olan davacıya karşı sorumluluklarını yerine getirmedikleri, olayın çocukları üzerindeki psikolojik etkilerini gözlemleyemedikleri, diğer taraftan sapkın bir şahsın eylemlerinin hizmet kusuru oluşturmayıp, hizmetten ayrılabilen kişisel kusur oluşturduğu,

kamu personelinin taksirli ya da kasıtlı olan hizmet içindeki davranışlarının suç niteliği taşıması durumunda kusurun tamamen kişisel olarak kabul edilmesi gerektiği, suç niteliği taşıyan eylemlerin hizmet kusuru olarak değerlendirilemeyeceği, dava konusu somut olayda da pedofili olan ve bu yönde davranış sergileyen öğretmenin kendisini çok iyi gizlediği, sapkın davranışları sebebiyle cinsel istismara maruz kalan çocukların da korkularından dolayı yetkili herhangi bir okul idarecisini bilgilendirmedikleri, cinsel istismarın öğrenilememesi sebebiyle herhangi bir önlemin okul idaresi tarafından alınamadığı,

dolayısıyla yaşanan cinsel istismar olayında idareye atfedilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 332/1 maddesinde; yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği hüküm altına alınmıştır. Yargılama giderlerine hükmedilmesinin kamu düzeninden olduğu ve resen incelenmesi gerekeceğinden, bu kapsamda yapılan değerlendirmelerin aleyhe bozma yasağı kapsamı dışında olduğunun kabulü gerekmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2 nci maddesinde, yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu. 11 inci maddesinde, genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu.

15 nci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı. 16 ncı maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu. 21 inci maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği.

28 inci maddesinde ise, (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanunun, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda, esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden (Binde 68,31) oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.

İstinaf isteminin reddine karar verilen İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle nispi karar harcının tahsiline yer olmadığına dair karar verilmişse de, davalı idarenin harçtan muaf olmasının davacı olduğu davalarda söz konusu olduğu, oysa davalı olduğu davalarda haksız çıkan taraf olduğu durumlarda Mahkeme kararı sonrası yargılama harçlarının davalı idarece ödenmesi gerektiği tartışmasızdır.

492 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin yargı harçlarını ödemekle mükellef olduğunun kurala bağlanması nedeniyle, davacı tarafından dava açılırken ödenen harçlar, davanın davacı lehine sonuçlanmasıyla birlikte harç olma niteliklerini yitirerek, haksız çıkan tarafa yükletilmesi gereken yargılama giderlerinin bir parçası hâline dönüşecektir.

Aktarılan Kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç ve posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanacak nispi karar harcının ise tümüyle, haksız çıkan tarafa, başka bir deyişle davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir.

Bu durumda. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının hüküm fıkrasının "İdare Mahkemesi kararında yer alan, aşağıda dökümü yapılan harç giderinden oluşan yargılama giderlerinden davalı idarenin üzerine düşen kısmı (%62,5'lik kısmı) bakımından ise davalı idare harçtan muaf olduğundan davalı idareden tahsiline yer olmadığına,

davanın başında davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dolayı hükmedilen (1.250.000-TL) tazminat miktarı üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 85.387,50-TL nispi karar harcının davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle davalı idareden tahsiline yer olmadığına ilişkin kısmının aşağıda dökümü yapılan harç giderinden oluşan yargılama giderlerinden davalı idarenin üzerine düşen kısmı(%62,5'lik kısmı) ile davanın başında davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dolayı hükmedilen (1.250.000-TL) tazminat miktarı üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 85.387,50-TL nispi karar harcının davalı idareden tahsili için 6100

sayılı Kanun'un 339. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra Veraset ve Harçlar Vergi Dairesine müzekkere yazılması olarak düzeltilmesine" ibaresi eklenmek suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.