Danıştay 8. Daire E.2024/5925 K.2025/267

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerden davacının yargılama giderlerini ödeyebilecek durumda olmadığı anlaşıldığından adli yardım isteminin kabulüne karar verilerek işin gereği görüşüldü.

HUKUKİ SÜREÇ

Dava; Milli Eğitim Bakanlığı'nın 16.08.2024 tarihli, E.35427624-010.06-112084007 sayılı 2024-2025 Eğitim ve Öğretim Yılı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline İlişkin İş ve İşlemler konulu Genelgesi'nin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Davaların Açılması" başlığını taşıyan 3. maddesinde; davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin belirtileceği; dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği; dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı; 15/1-d maddesinde ise; 14. maddenin 3/g bendinde yazılı hallerde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği, belirtilmiştir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun velayete ilişkin düzenlemelerin yer aldığı "Altıncı Ayırım" bölümünün 335. maddesinde, "Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velâyeti altındadır. Yasal sebep olmadıkça velâyet ana ve babadan alınamaz. Hâkim vasi atanmasına gerek görmedikçe, kısıtlanan ergin çocuklar da ana ve babanın velâyeti altında kalırlar." hükmü, 336. maddesinde, "Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar.

Ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse hâkim, velâyeti eşlerden birine verebilir. Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir." hükmü, 342. maddesinde, "Ana ve baba, velâyetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler." hükmü yer almaktadır.

İdari Yargılama Usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkesi gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir.

Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, bir başka ifadeyle; idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır.

Ayrıca birden fazla işlemin davaya konu edilmesi ya da bir işlemin birden fazla madde, fıkra veya bendinin iptalinin istenilmesi halinde söz konusu işlemler ve bu işlemlerin hangi madde veya fıkralarının iptalinin istendiğinin tek tek sayılmak suretiyle belirtilmesi de yukarıda alıntısı yapılan düzenlemeler ve idari yargılama usulü ilkelerinin bir gereğidir.

Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinin birinci sayfasında "dava nedeni" ve " dava konusu" kısmında Milli Eğitim Bakanlığı'nın 16.08.2024 tarihli, E.35427624-010.06-112084007 sayılı 2024-2025 Eğitim ve Öğretim Yılı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline İlişkin İş ve İşlemler konulu Genelgesi'nin tümüyle iptal edilmesinin istendiği, dilekçenin ikinci sayfasında yer alan "talep" kısmında ise anılan Genelge'nin tümünün iptaline karar verilmesi istemi tekrar belirtildikten sonra bu Genelge'ye dayanak teşkil eden Milli Eğitim Bakanlığı'nca 2024-2025 Eğitim ve Öğretim yılında uygulamaya konulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli isimli uygulamanın da tümden iptalinin talep edildiği görülmektedir.

Bu haliyle, davacının, Milli Eğitim Bakanlığı'nın 16.08.2024 tarihli, E.35427624-010.06-112084007 sayılı 2024-2025 Eğitim ve Öğretim Yılı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline İlişkin İş ve İşlemler konulu Genelgesi yanında, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın 23/05/2024 tarihli 20 sayılı kararı ile kabul edilen ve 27/05/2024 tarihli Bakan Olur'u ile yürürlüğe giren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı'nın da iptalinin isteyip istemediği noktasında tereddüt oluşmuş olup, davaya konu edilen işlemlerin açık ve dilekçenin bütününde uyumlu olacak şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Diğer yandan, davaya konu edildiği belirtilen 16.08.2024 tarihli, E.35427624-010.06-112084007 sayılı 2024-2025 Eğitim ve Öğretim Yılı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline İlişkin İş ve İşlemler konulu Milli Eğitim Bakanlığı Genelgesi'nin uygulayıcı, yönetici ve eğitimcilere yönelik hazırlandığı ve 22 (yirmi iki) maddeden oluştuğu görülmekte olup, söz konusu düzenleyici işlemin tamamının iptali isteniyorsa anılan düzenlemenin davacının menfaatini ne şekilde ihlal ettiği, her bir madde yönünden hukuka aykırılık iddiaları ayrı ayrı gösterilerek belirtilmelidir.

Ayrıca, davanın, davacı tarafından kendi adına asaleten açıldığı; ancak dosyaya sunulan belgelerde davacının 11. sınıfta öğrenim gören ... isminde bir çocuğunun bulunduğu görülmekte olup; bu davayı çocuğunun eğitim ve öğrenim hakkı kapsamındaki menfaatlerini korumak için açmış ise, yukarıda yer alan 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 335 ve 336. maddelerinin amir hükmü gereği ergin olmayan çocuğun, ana ve babasının velâyeti altında olduğu dikkate alındığında; evlilik birlikteliği devam etmekte ise;

davanın anne ve baba tarafından velayeten açılması gerektiği ya da açılan davaya annenin muvafakat verdiğini gösteren dilekçenin eklenmesi veyahut da ortak hayata son verilmiş veya ayrılık hâli gerçekleşmişse ...'in velayetinin babasına ait olduğunu gösteren mahkeme kararının davanın yenilenmesi halinde dosyaya ibrazı gerekmektedir.

Bu durumda; 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uyarlılık bulunmadığı sonucuna ulaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.