Danıştay 8. Daire E.2024/5952 K.2025/4750

Dava konusu istem: Kosova AAB Koleji Hukuk Programından mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddine ilişkin Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının Girne Amerikan Üniversitesi Adalet Bölümündeki ön lisans diploması bağlamında almış olduğu 94 AKTS kredilik 13 dersi AAB Kolejindeki öğrenimine saydırdığı, 28/02/2019-27/06/2021 tarihleri arasında AAB Kolejde eğitim gördüğü, davacının eğitimine karşılık gelen derslerinin önemli bir kısmını (35 dersin 13'ünün) Türkçe dilinde ve Türk Hukukunda aldığı,

yurt dışındaki üniversiteden alınmış olan hukuk lisans diplomasının da önemli oranda Türk hukuk sistemine göre ön lisans programında alınan bu derslere dayandığı dolayısıyla diploma ve eklerinde belirtildiği gibi Kosova hukukuna yönelik ve o ülke dilinde bir örgün eğitimin söz konusu olmadığı, saydırılan dersler arasında Ceza Hukuku dersinin İş Hukuku dersi olarak 10 AKTS kredi ile saydırıldığı, ön lisans dersinin lisans dersi olarak saydırılmasının eğitim öğretimin kalitesi bakımından şüphe yarattığı, davacının yurt dışında bulunduğu sürenin toplam 404 gün olduğu, eğitime 6 dönem devam etmesi gerektiği hâlde 5 dönemde mezun edildiği,

eğitim dili, süresi, kalitesi ve yeterliliği noktasında da şüpheye düşüldüğü, öğrenim süresi boyunca 404 gün ilgili ülkede kalmış olsada 6 dönem devam etmesi gerektiği koşulunu sağlamadığı, hukuk alanındaki kazanımları elde edebilmesi için eğitim-öğretim devam süresinin yetersiz olduğu, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusu kabul edilerek, davacının denkliğini talep ettiği diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programı hukuk alanında lisans derecesinde olup, söz konusu programın Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olduğu, davalı idarece yapılan tespitlerin, davacının mezun olduğu programın, Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre denk sayılmamasını değil SYBS ile giderilebilecek nitelikteki yetersizliğini ortaya koyduğu, davacının yurt dışındaki yükseköğretim kurumunda 5 yarıyıl eğitim aldığı,

bu süre içerisinde ilgili ülkede kalış süresinin (49x5)= 245 olması gerektiği, davacının ilgili ülkede kalış süresinin ise 404 gün olduğu, eğitim süresi içerisinde sadece bir dönem (2019-2020 eğitim-öğretim döneminin bahar yarılında, bu dönem Covid salgınına denk gelmektedir) %70 devam zorunluluğu (49 gün) şartını sağlamadığı,

bu eksikliğin dikkate alınmaması gerektiği, yurt dışındaki kalış süresi dikkate alınarak hukuk alanındaki eğitim kazanımlarını elde edebilmesi için eğitime devam süresinin yetersiz olduğundan söz edilemeyeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ön lisans eğitiminde almış olduğu dersleri lisans eğitiminde saydırdığı, kazanımlarının ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında verilen hukuk lisans diplomalarına eşdeğer sayılamayacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemine konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, bakılmakta olan davada verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca temyiz yolu açık olduğundan, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, kararın kesin olduğuna ilişkin kısmı kaldırılarak, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacının, 2013-2014 yılında Kosova AAB Koleji Hukuk Programına kayıt yaptırdığı, Girne Amerikan Üniversitesi Adalet Yüksekokulundan 01/06/2016 tarihinde mezun olduğu, Adalet Ön Lisans Programında aldığı 13 ders için Kosova AAB Koleji Hukuk Programına transfer kaydının yapıldığı, 27/06/2021 tarihinde anılan programdan mezun olduğu, lisans diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasamızın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. Maddesinde; 'Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir...' hükmüne, "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin 5. fıkrasında; 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.' hükmüne yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyetince 20/03/1952 tarihinde imzalanan ve 10/03/1954 tarih ve 6366 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokol'ün eğitim hakkını düzenleyen 2. maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." düzenlemesi yer almıştır.

Avrupa Konseyi, Avrupa Bölgesindeki yükseköğretim ile ilgili diploma ve derecelerin tanınması için 11/04/1997 tarihinde Unesco ile birlikte Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ni gerçekleştirmiş olup tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme olan Lizbon Tanıma Sözleşmesi, Avrupa Bölgesi'nde bir başka ülkeden alınmış olan derece ve öğrenim sürelerinin tanınmasına ilişkin usulleri belirleyen ve hukuksal bağlayıcılığı olan bir belgedir. Sözleşme, yabancı diplomaların ev sahibi ülkenin eğitim sistemi ve/veya iş sektöründeki gerçek yerinin belirlenmesine yöneliktir. Sözleşme sadece yükseköğretim değil, yükseköğretime giriş sağlayan ortaöğretim derecelerini de kapsamakta ve doğrudan akademik tanıma ile ilgilenmektedir.

28/02/2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti adına 01/12/2004 tarihinde imzalanan "Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme"nin onaylanması uygun bulunmuştur.

Anılan Sözleşme'de "Tanıma" kavramı, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde düzenlenmiş ve bir tanıma kararının, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı hususuna yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir.

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir." "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde.

"Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.' düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (c) bendinde; 'Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi halinde başvuru talebi reddedilir.' hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Eğitim hakkı; yalnızca Devlet tarafından sağlanan eğitime ulaşabilmeyi ve eğitim alabilme hakkını güvence altına almaz. Aynı zamanda mezun olunan okuldan alınan diplomanın tanınması, gereklerinin kabul edilmesini de sağlar.

Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların ülkemizde geçerli olabilmesi için verilen eğitimin niteliği, süresi, eğitimi veren yükseköğretim kurumunun Türk yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığı hususları Yükseköğretim Kurulunca incelenmekte ve bu incelemenin sonucunda denklik başvurusu ile ilgili bir karar verilmektedir.

Öte yandan, eğitim hakkı her hal ve şartta, Yükseköğretim Kurulunca diploma denklik başvurularının hepsini kabul etme yükümlülüğünü doğurmaz. Özellikle eğitim seviyesi ve niteliği bakımından Türk eğitim sistemine eşdeğerliği yakın olmayan ülkelerden alınan diplomaların yurt içi kullanımının engellenmesi de Yükseköğretim Kurulu'nun görev ve yetkileri arasındadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Girne Amerikan Üniversitesi Adalet Yüksekokulunda aldığı 9'u hukuk dersi olmak üzere toplam 13 dersi/94 AKTS Kosova AAB Koleji Hukuk Programına transfer ettiği, Kosova AAB Koleji Hukuk Programından alınan derslerle birlikte toplam 240 AKTS şartının şeklen yerine getirildiği anlaşılmaktadır.

Ülkemizde Adalet ön lisans programını bitiren kişilere ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) meslek yüksekokullarının son sınıf öğrencileri ile mezunlarına belirli bir başarı sıralaması şartının arandığı Dikey Geçiş Sınavıyla hukuk lisans programlarına geçiş imkanı tanınmakta ise de, Dikey Geçiş Sınavında başarılı olarak geçiş imkanı kazanan kişilerin Adalet Ön Lisans Programında aldıkları derslerin tamamının, lisans derslerine intibakı yapılmamaktadır. Konuya ilişkin olarak davalı idarece; Selçuk Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinden alınan görüşlerde, ön lisans programında alınan derslerin kredi/içerik açısından uyumsuz olduğu belirtilmiştir.

Dikey Geçiş Sınavı şartını sağlamadan ilgili üniversitenin kabul şartlarına göre kişiler, yurt dışındaki bir hukuk lisans programına yerleşerek, adalet ön lisans programlarından aldıkları dersleri sanki ilgili ülkenin hukuk sistemi ve tüm mevzuatı ön lisans eğitiminin alındığı ülkeyle aynıymış gibi saydırarak ve olağan öğrenim süresi kısaltarak diploma sahibi olduklarından, alınan diplomalar için denklik talep edilmesinde hukuka, mevzuata, hakkaniyete ve fırsat eşitliğine uygunluk bulunmamaktadır.

Bu durumda, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.