Danıştay 8. Daire E.2024/6028 K.2024/7661

Düşüncesi

25/10/2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğe karşı dava açma süresi içinde dava açılmadığı, dava açma süresi geçirildikten çok sonra Yönetmeliğin dava konusu maddelerinin değişiklik yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında idareye yapılan başvurunun dava açma süresini yeniden başlatmayacağı ve aynı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında dava konusu edilen düzenleyici işlemlerin uygulanmasına yönelik olarak davacı hakkında tesis edilmiş herhangi bir uygulama işleminin de bulunmadığı anlaşıldığından davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü.

HUKUKİ SÜREÇ

Dava; davacı tarafından, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari davaların açılması' başlıklı 3. maddesinde. "İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, gösterilir.

Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir.

Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur." hükmüne yer verilmiş; 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin, 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (g) bendinde yazılı hallerde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.

İdari Yargılama Usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkeleri gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir.

Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, başka bir ifadeyle, idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır.

Ayrıca birden fazla işlemin davaya konu edilmesi ya da bir işlemin birden fazla madde, fıkra veya bendinin iptalinin istenilmesi halinde söz konusu işlemler ve bu işlemlerin hangi madde veya fıkralarının iptalinin istenildiğinin tek tek sayılmak suretiyle belirtilmesi de yukarıda alıntısı yapılan düzenlemeler ile idari yargılama usulü ilkelerinin bir gereğidir.

Dava dosyasının incelenmesinden; dava dilekçesinin 'Konu' ile ''Sonuç ve Talep' kısımlarında 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin iptali istenmiştir.

Dava dilekçesinde ise Aydın ili, Kuşadası ilçesinde ikamet ettiğini bu nedenle Ukome kararından olumsuz etkilendiğine ilişkin olarak hukuka aykırılık iddialarına yer verildiği, davacı tarafından ... tarihli dilekçe ile Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvuruda bulunarak "M ve P plakalı araçların çalışma usul ve esaslarını düzenleyen UKOME Kurul Kararın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun kasten yaralama başlıklı 86. maddesi ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunun yasaklar başlıklı 14. maddesinde belirtilen suçların da karara eklenmesini talep ettiğini, davalı idare tarafından davacıya 28/05/2024 tarihinde cevap verildiğini;

yine davacı tarafından dava konusu edilen Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde değişiklik yapılması amacıyla İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulunduğu ve 12/08/2024 tarihinde Bakanlık tarafından verilen cevapta ise mevzuat düzenlemelerinde değerlendirilmek üzere talebin kayıt altına alındığı yönünde cevaplandığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin hangi maddelerinin iptalinin istenildiğinin açık ve net olarak ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, dava dilekçesine eklenen Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarihli işlemi ile İçişleri Bakanlığı'nın ... tarihli işlemlerinin de iptalinin istenip istenmediği hususuna yer verilmediği görülmektedir.

Öte yandan, dava konusu edilen 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Yürütme" başlıklı 18. maddesinde, "Bu Yönetmelik hükümlerin İçişleri, Milli Eğitim, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler ile Ulaştırma Bakanlarının birlikte yürütür." hükmü bulunduğundan, dava dilekçesinin yenilenmesi halinde davalı teşkilinde söz konusu Bakanlıklara da yer verilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

Bir başka ifadeyle; Danıştay'ın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla iptal davası açılabilmesinin ön koşullarından biri davacının objektif ve subjektif dava ehliyetinin olmasıdır.

Davacının menfaatinin tespit edilebilmesi amacıyla okul servisi kullanın çocuğunun olup olmadığı, okul servis kullanım sözleşmesi bulunup bulunmadığına dair bilgi ve belgelere de yer verilerek, dava konusu 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin hangi maddelerinin iptali istenildiği,dava dilekçesine eklenen Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarihli işlemi ile İçişleri Bakanlığı'nın ... tarihli işlemlerinin de iptalinin istenip istenmediği hususunun hiç bir tereddüte yer verilmeyecek şekilde açık ve net olarak ortaya konulması bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.