Danıştay 8. Daire E.2024/6150 K.2024/5911

İstemin konusu

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulmasının istenilmesi üzerine Dairemizce verilen 14/04/2020 tarih, E:2020/700, K:2020/1988 sayılı kesin karara yönelik yapılan bireysel başvuru sonrası Anayasa Mahkemesince verilen 12.07.2023 tarih ve 2018/35325 başvuru numaralı dosyada verilen kararla hükmedilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yönelik olarak verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Fırat Üniversitesinde öğretim üyesi olarak görev yapan davacı tarafından; 2005 yılında girdiği Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil (ÜDS-Sonbahar Dönemi) sınav sonucunun olağandışı olarak kabul edilmesi nedeniyle ÖSYM Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile eşdeğer sınava çağırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında.

Anayasa Mahkemesi'nin 12.07.2023 tarih ve Başvuru No:2018/35325 sayılı kararında; davacının da aralarında bulunduğu başvurucuların eşdeğer sınava çağrılma ve/veya çağrıldıkları sınavlara girmeme yahut bu sınavlardan düşük puan aldıkları gerekçesiyle sınav sonuçlarının geçersiz sayılmasına ilişkin işlemlere karşı dava açtıkları, dava konusu işlemler nitelik itibarıyla birbirinden farklı olsa da aralarında zorunlu bir bağ bulunduğu,

ayrıca davalara ilişkin süreçler, yargısal aşamalarda verilen kararlar yönünden farklılıklar gösterse de bu süreçler sonunda verilen kararlar sonuçları itibarıyla aynı olduğundan başvuruların bir bütün olarak değerlendirildiği, öte yandan başvurucuların iddialarının özü, doktora ya da doçentlik eğitimine başlamaları için gerekli olan yabancı dil sınavında aldıkları puanların geçersiz sayılmasına ilişkin olduğundan iddiaların bir bütün olarak Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkı kapsamında incelendiğinin görüldüğü,

öte yandan Anayasa Mahkemesince, daha önceden benzer konuda karara bağlanan ve eğitim hakkına yapılan müdahalenin idarece ve yargılama makamlarınca zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık geldiğinin ortaya konulamaması nedeniyle eğitim hakkının ihlali yönünde karar verdiği Özcan Bayrak kararına yaptığı atıf ile 6114 sayılı Kanunun 9/8. maddesinde belirtilen incelemenin sınav güvenliğine ilişkin bir işlem olduğu, sınav güvenliğine ilişkin alınacak tedbirlerin devletin yükümlülüğünde olduğu ve bu hususta takdir marjının oldukça geniş olduğu,

bununla birlikte devletin, birey nazarında hukuk güvenliği ilkesini zedeleyebilecek işlemlerden kaçınmakla yükümlü olduğu, bu doğrultuda özellikle geriye yönelik olarak yapılacak denetim işlemleri yönünden sınavın denetimine neden olan şüphenin, sınavın üstünden geçen süre, denetim sonucu ortaya çıkan olağan dışı bulguların niteliği eğitim hakkına yapılacak müdahalenin zorunlu bir sosyal ihtiyaca karşılık gelip gelmemesi noktasında yapılacak değerlendirme yönünden büyük önem arz edeceği, bu çerçevede, çeşitli güvenlik tedbirleri çerçevesinde gerçekleştirilmiş, geçerliliği uzun yıllar boyunca tüm kamusal makamlarca kabul edilmiş,

kişilere akademik yeterlilik elde etmeleri noktasında önemli hak veya menfaatler sağlamış bir sınavla ilgili olarak kişinin şüpheli sonuçlar elde ettiği yönünde ortaya atılan iddianın ciddi bir şüpheye yol açıp açmadığının tartışılması gerektiği, öte yandan, incelemeye alınan sınavın üstünden geçen sürenin de önemli olduğu, sınava ilişkin sonuç belgesinin bu süreçte sunulan kamusal makamlarca kabul edilmiş olması,

ilgilinin akademik bir derece elde etmesini sağlaması dikkate alındığında oldukça uzun zaman sonra ortaya atılan bir iddia sonucunda kişinin eş değer sınava çağrılabilmesi için bu kriterin son derece katı bir şekilde uygulanması gerektiği, basit ve soyut bir şüphenin yeterli olmadığı; başvurucunun sınavda usulsüzlük yaptığının, yapılan bir usulsüzlüğe ortak olduğunun veya sonuçlarından faydalandığı bir usulsüzlüğün yapılmasına göz yumduğuna ilişkin bulgunun somut olarak ortaya konulmasının şart olduğu yönünde ilkelere yer verildiği,

eldeki başvuruda ise Yunus Yıldırım dışındaki başvurucuların, Özcan Bayrak kararındakine benzer şekilde (sadece önceki sınavlarda aldıkları düşük puanlar ile şüpheli olduğu kabul edilen sınavda aldıkları puanlar kıyaslanarak) ÖSYM tarafından eş değer sınava çağrıldığı ve başvurucuların bir kısmı sınav sonuçlarının geçersiz sayılması nedeniyle akademik unvanlarını kaybettiği, netice olarak her bir başvurucu yönünden eş değer sınava çağrılma suretiyle başlayan, bazı başvurucular için unvanlarının geri alınması ve üniversiteden ilişiklerinin kesilmesi ile sonuçlanan eğitim hakkına yönelik müdahalenin, idarece ve yargılama makamlarınca,

zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık geldiğinin ortaya konulamadığı, eldeki başvuruda da Anayasa Mahkemesinin Özcan Bayrak kararında varılan sonuçtan ayrılmayı gerektirir bir durumun bulunmadığı gerekçesiyle Anayasa’nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verildiği,

uyuşmazlıkta, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 10/11/2017 tarihli yazısıyla gönderilen listede adı geçenlerin girdiği yabancı dil sınavları ile ilgili şaibe veya usulsüzlük araştırması yapılarak düzenlenecek rapor sonucunda bilgi verilmesi talebine istinaden sözkonusu listede adı bulunan davacı hakkında davalı idare İhbar Değerlendirme Komisyonunca yapılan inceleme neticesinde, davacının girmiş olduğu 2005 yılı KPDS İlkbahar yabancı dil sınavından 24 puan almasına rağmen aynı yıl sonbahar ÜDS yabancı dil sınavından ise 70 puan aldığı, bu durumun hayatın doğal akışına aykırı olduğu şeklinde değerlendirildiği,

bu gerekçe ile davacının 2018 yılında yapılacak herhangi bir e-YDS sınavına veya Nisan ayında yapılacak 2018 YDS İlk Bahar Dönemi sınavına eşdeğer sınav hükmünde olmak üzere çağrıldığı, buna yönelik işlemin davacıya tebliğ edilmesi üzerine ise bakılmakta olan davanın açıldığı, olayda, dava konusu eşdeğer sınava çağırma kararına dayanak alınan sebebin davalı idare İhbar Değerlendirme Komisyonu'nca 2005 yılında girdiği iki farklı yabancı dil sınavından alınan puanların kıyaslaması haricinde söz konusu 2005 yılı ÜDS Sonbahar Dönemi sınavının şaibeli bulunması ile ilgili başkaca bir bilgi ve somut gerekçe sunulmadığının görüldüğü,

bu durumda, her ne kadar 6114 sayılı Kanunun 9/8. maddesi davalı idareye sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde adayların, maliyeti Başkanlık tarafından karşılanmak üzere Yönetim Kurulu kararı ile eşdeğer sınava çağırabilmesine olanak tanıyor ve yetki veriyor ise de; anılan maddede tanınan yetkinin Anayasamızda belirlenen hukuk devleti ilkesine uygun olarak kullanılması gerektiğinin açık olduğu,

bakılan uyuşmazlıkta 2005 yılı ÜDS Sonbahar Dönemi için davacının sınav sorularını önceden ele geçirdiği veyahutta kopya çektiği ya da sınavın tümü ile ilgili soruların önceden alındığı, toplu olarak kopya çekildiği vs. gibi herhangi bir durumun bu sınav bakımından mevcut olmamasına rağmen sadece davacının daha önceden girdiği sınavlarda aldığı notlar kıyaslanarak davaya konu işlemin tesis edildiği, bu şekilde yapılan bir değerlendirme sonucu 6114 sayılı Kanunun 9/8. maddesinde tanınan yetkinin kullanılmasının hukuk devleti ve hukuki güvenlik ilkesini ihlal edeceği anlaşıldığından,

uyuşmazlığa konu eşdeğer sınava çağırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 6114 sayılı Kanunun 9/8. maddesi çerçevesinde sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanılması halinde ÖSYM Başkanlığına takdir yetkisi tanındığı, adayların eşdeğer sınava çağrılabilmeleri için sınav sonuçlarında olağandışı bulgulara rastlanılmış olmasının yeterli olduğu, bunun dışında adayların kopya çektiğine yahut kendisi yerine bir başka adayın sınava girdiğine yönelik herhangi bir tespitte bulunulmasının gerekli olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/B maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.