Danıştay 8. Daire E.2024/642 K.2025/7689

Dava konusu istem: Dava, davacıya ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E..., K... sayılı kararda; dava konusu araç ile Bursa ilinden İstanbul Havaalanı'na yapılan taşımacılığın, 2918 sayılı Kanun hükmünde ifade edilen, "belediye sınırları dahilinde" yolcu taşınması niteliğinde olmadığından, yapılan yolcu taşımacılığı şehirlerarası taşımacılık (Bursa/İnegöl - İstanbul arası) niteliğinde olduğundan, tespit edilen eylemin belediye sınırları içerisinde izinsiz yolcu taşımacılığı olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Sivil Trafik Ekipler Amirliğine bağlı görevlilerce İstanbul Havalimanı ana giriş bölümünde, ... plaka numaralı ticari taksiyle Ulaştırma Bakanlığının 29/12/2020 tarih ve 17236356/010.06.02-2020/11-73379 sayılı genelgesi uyarınca izin verilen güzergah dışında yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca bahse konu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin tesis edilen işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin "Araçlara ilişkin tanımlar" başlıklı (c) bendinde; taksi: "Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en çok 9 oturma yeri olan, insan taşımak için imal edilmiş bulunan ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen şekilde muayenesi ve damgası yapılmış ücret hesaplama yöntemine uygun tarife yüklenmiş ve tip onayı alınmış taksimetre ile yolcu taşıyan M1 sınıfı ticari motorlu araçtır" şeklinde tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için öncelikle bahse konu ticari taksi taşımacılığın niteliğinin ne olduğunun ve nereden nereye yapıldığının belirlenmesi, Ticari taksilerin yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırları dışına tek yönlü olarak yolcu götürebilmelerine ilişkin mevzuat bakımından herhangi bir sınırlamanın var olup olmadığının ortaya koyulması gerekmektedir.

Bu duruma ilişkin olarak Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 07/11/2016 tarih ve "Ticari Taksi" konulu 83177 sayılı yazısında ticari taksilerin yetkili olduğu belediye sınırları dışına taşıma yapılmasına ilişkin herhangi bir yasal düzenlemenin mevcut olmaması nedeniyle yasal düzenleme yapılıncaya kadar şehir içi taksilerinin, yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırlarından,

bu sınırların dışındaki herhangi bir noktaya tek yönlü olarak yolcu taşınması ile tarihi ve turistik özelliği bulunan yerleri ziyaret eden yolcuların bu yerlere gittikleri taksilerle yeni bir vasıtaya ihtiyaç duymadan geldikleri yere geri dönmelerinin uygun olacağının belirtildiği,

yine İçişleri Bakanlığının 25/03/2019 tarih ve "Ticari Taksi" konulu 62002 sayılı yazısında taksilerin yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırları dışına tek yönlü yolcu götürmeleri durumunda A türü yetki belgesi olmaması nedeniyle cezai işlem uygulanması sonrası kendilerine yapılan başvuru neticesinde verilen cevapta, Ulaştırma Bakanlığının yukarıda yer verilen yazısında belirtilen şekilde uygulamanın devam ettirileceği açıklanmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, trafikten men edilen dava konusu... plaka sayılı araca ait, Bursa Büyükşehir Belediyesince düzenlenmiş Taksi Çalışma Ruhsatnamesinin bulunduğu; aracın sürücüsü tarafından imzalanan dava konusu işleme dayanak 12/08/2022 tarihli tutanakta ticari taksi ile araçta bulunan yolcuyu İstanbul Esenler Otogarından alıp İstanbul Havalimanına getirdiği 550-TL ücret aldığını, aracın belediye ruhsatı bulunmadığını beyan etmiş ise de;

ticari araç (taksi) sahibi davacı tarafından 12/08/2022 tarihli tutanakta yolcu olarak kimlik ve pasaport bilgilerine yer verilen yolcunun çağrı üzerine Bursa ili İnegöl İlçesinde bulunan Morrıan Otelden alınarak İstanbul Havalimanına götürüldüğü iddia edilmiş olup, bu iddiasını aynı gün söz konusu otelden alınan 12/08/2022 tarihli fatura ile ispatlandığıdan, maddi olayın İstanbul Esenler Otogarında alınan yolcunun İstanbul Havalimanına getirilmesi veya Havaalınından yolcu alınması olmayıp İnegöl Morrıan Otelden alınan yolcunun İstanbul Havalimanına getirilmesi olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda verilen mevzuat hükümlerinin dosyadaki bilgi belgeler ile birlikte değerlendirilmesinden, mevzuata uygun olarak Bursa Büyükşehir Belediyesinden alınmış izinle ticari taksi olarak faaliyet gösteren davacının bu eyleminin, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın yolcu taşımacılığı yapmak olarak değerlendirilemeyeceği, öte yandan ticari taksilerin ruhsat sahibi olduğu belediye sınırlarından almış oldukları müşterilerini il sınırları dışına taşıyamayacağına ilişkin herhangi bir sınırlamanın mevzuatta bulunmadığı hususu da dikkate alındığında, dava konusu işlemde bu gerekçe ile hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.