Danıştay 8. Daire E.2024/6465 K.2025/315

Dava konusu istem: Niğde ili sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı işletme ruhsatının, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında alınması zorunlu olan izinlerin (ÇED, GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet ve alanın özelliğine göre diğer izinler) yasal süresi içerisinde tamamlanarak davalı idareye tevdi edilmemesi nedeniyle, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereğince işletme ruhsatının 28/12/2020 tarihi itibariyle iptal edilmesine dair Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının, ruhsat sahası kapsamında 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınmasına yönelik iradesini ortaya koymasına rağmen, kendisine atfedilemeyecek nedenden dolayı GSM iznini süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunamadığı ve dolayısıyla gerekli GSM iznini alamamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "davalı idarenin istinaf kanun yolu başvurusunun reddine" dair kararının Dairemizin 30/04/2024 tarih ve E:2022/7552, K:2024/2416 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, Maden Kanunu'nun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak,

maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu gözetildiğinde, Kanun'da belirlenen yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getiremeyen davacıya ait işletme ruhsatının, mevzuatta yer alan açık hükümler gereği iptaline dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmediğinden davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işletme ruhsatının kapsadığı alan mera vasfında olduğundan tahsis şeklinin değişikliği için Niğde Valiliği'ne defalarca yapılan başvuruların reddedildiği, bu işlemlere karşı açılan davalarda da davaların reddine karar verildiği, Kanun'un 7. maddesi kapsamında belirtilen izinlerin alınamamasında kendisine atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ruhsat yürürlük tarihinden itibaren on yıllık süre içinde Kanun'un 7. maddesi uyarınca alınması gereken izinlerin tamamlanarak Genel Müdürlüğe tevdi edilmediği, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Niğde ili sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı işletme ruhsatının 21/06/2010 tarihinde yürürlüğe girdiği, ruhsatın düzenlendiği tarihten itibaren on yıllık süre içerisinde 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında alınması zorunlu olan izinlerin (ÇED, GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet ve alanın özelliğine göre diğer izinler) yasal süresi içerisinde tamamlanarak davalı idareye tevdi edilemediği, ruhsatın düzenlendiği tarihten itibaren on yıllık süre içerisinde davalı idareye tevdi edilmeyen izinler nedeniyle, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereğince işletme ruhsatının 28/12/2020 tarihi itibariyle iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 168. maddesinde, "Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir." hükmü yer almaktadır.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110.maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin on birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacının uhdesinde bulunan S:... sayılı II-A grubu işletme ruhsatının 21.06.2010 tarihinde yürürlüğe girdiği, maden sahasına ilişkin olarak Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereği alınması gereken Mülkiyet İzni ile Gayri Sıhhi Müessese (GSM) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının sahanın bir kısmının Gümüşler Kasabası mera alanında kalması nedeniyle verilmediği, bunun üzerine bu alanlarda tahsis amacı değişikliği yapılması için Niğde Valiliği'ne başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, bu ret işlemine karşı ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasıyla dava açıldığı, Mahkemece işlemin iptaline karar veriliği, bu kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 05/02/2019 tarih ve E:2017/470, K:2019/703 sayılı kararıyla onandığı, ancak temyiz aşaması ve kararın kesinleşmesi uzun sürdüğünden bu süre içerisinde davacı tarafından mera tahsis değişikliği amacıyla Niğde Valiliği'ne tekrar başvurularda bulunulduğu bu başvuruların, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve E... sayılı, ... tarih ve ... sayılı işlemlerle reddedildiği, bu ret işlemlerine karşı ...

İdare Mahkemesi'nin sırasıyla E:..., E:..., E:... sayılı dosyalarıyla açılan davalarda Mahkemece davaların reddine karar verildiği, son olarak yapılan başvurunun Niğde Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, zorunlu yasal izinlerin belirlenen yasal sürede alınamadığından bahisle dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacı tarafından ruhsatın yürürlük tarihinden itibaren 10 yıllık süre içerisinde alınması gereken yasal izinler alınamamış olsa da, bu izinlerin tamamlanması için süresinde başvurularda bulunulduğu, mera tahsis amacı değişikliği talebinin reddine ilişkin tesis edilen işlemlere karşı ... İdare Mahkemesi'nin E:..., E:..., E:..., E:... sayılı dosyaları ile davalar açıldığı, davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmek için gerekli başvurularda bulunduğu anlaşıldığından ve gerekli izinlerin alınamamasında davacıya kusur izafe edilemeyeceği açık olduğundan, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereğince işletme ruhsatının 28/12/2020 tarihi itibariyle iptal edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.