Danıştay 8. Daire E.2024/6895 K.2025/4740

Dava konusu istem: Kosova İliria Koleji Hukuk Programından mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddine ilişkin Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ...arih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının Kosova Cumhuriyeti'nde eğitim kapsamında 563 gün bulunduğu, eğitim dönemlerinde düzenli olarak yurt dışında bulunduktan sonra, derslerinden başarılı olarak 18/04/2019 tarihinde mezun olduğu, gerek yurt dışında kalış süresinin gerekse eğitim aldığı dönemlerin, transkriptinde belirtilen ilgili dönemlere gelen kredilerin alınması için yeterli olduğu, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, Mahkemenin bu kararının davacının diplomasına doğrudan denklik verilmesi sonucunu doğurmayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusu kabul edilerek, İdare Mahkemesi kararının verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı olarak takip edilen davalar için belirlenen vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş olup, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ön lisans eğitiminde almış olduğu dersleri lisans eğitiminde saydırdığı, kazanımlarının ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarında verilen hukuk lisans diplomalarına eşdeğer sayılamayacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemine konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacının, 2010-2011 yılında Kosova İliria Koleji Hukuk Programına kayıt yaptırdığı, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programından 09/06/2014 tarihinde mezun olduğu, Adalet Ön Lisans Programında aldığı 15 ders için Kosova İliria Koleji Hukuk Programına transfer kaydının yapıldığı, 18/04/2019 tarihinde anılan programdan mezun olduğu, lisans diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasamızın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; 'Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir...' hükmüne, "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinin 5. fıkrasında; 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.' hükmüne yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyetince 20/03/1952 tarihinde imzalanan ve 10/03/1954 tarih ve 6366 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokol'ün eğitim hakkını düzenleyen 2. maddesinde; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir." düzenlemesi yer almıştır.

Avrupa Konseyi, Avrupa Bölgesindeki yükseköğretim ile ilgili diploma ve derecelerin tanınması için 11/04/1997 tarihinde Unesco ile birlikte Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ni gerçekleştirmiş olup tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme olan Lizbon Tanıma Sözleşmesi, Avrupa Bölgesi'nde bir başka ülkeden alınmış olan derece ve öğrenim sürelerinin tanınmasına ilişkin usulleri belirleyen ve hukuksal bağlayıcılığı olan bir belgedir. Sözleşme, yabancı diplomaların ev sahibi ülkenin eğitim sistemi ve/veya iş sektöründeki gerçek yerinin belirlenmesine yöneliktir. Sözleşme sadece yükseköğretim değil, yükseköğretime giriş sağlayan ortaöğretim derecelerini de kapsamakta ve doğrudan akademik tanıma ile ilgilenmektedir.

28/02/2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/02/2006 tarih ve 5463 sayılı Kanun ile Türkiye Cumhuriyeti adına 01/12/2004 tarihinde imzalanan "Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme"nin onaylanması uygun bulunmuştur.

Anılan Sözleşme de ''Tanıma'' kavramı, bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde düzenlenmiş ve bir tanıma kararının, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacağı hususuna yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (p) fıkrasında, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek görevi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir.

05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; 'Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.', "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde;

'Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi ile 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme ve 23/2/2011 tarihli ve 6165 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 16/1/2009 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasının (c) bendinde; 'Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi halinde başvuru talebi reddedilir.' hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Eğitim hakkı; yalnızca Devlet tarafından sağlanan eğitime ulaşabilmeyi ve eğitim alabilme hakkını güvence altına almaz. Aynı zamanda mezun olunan okuldan alınan diplomanın tanınması, gereklerinin kabul edilmesini de sağlar.

Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların Ülkemizde geçerli olabilmesi için verilen eğitimin niteliği, süresi, eğitimi veren yükseköğretim kurumunun Türk yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığı hususları Yükseköğretim Kurulunca incelenmekte ve bu incelemenin sonucunda denklik başvurusu ile ilgili bir karar verilmektedir.

Öte yandan, eğitim hakkı her hal ve şartta, Yükseköğretim Kurulunca diploma denklik başvurularının hepsini kabul etme yükümlülüğünü doğurmaz. Özellikle eğitim seviyesi ve niteliği bakımından Türk eğitim sistemine eşdeğerliği yakın olmayan ülkelerden alınan diplomaların yurt içi kullanımının engellenmesi de Yükseköğretim Kurulu'nun görev ve yetkileri arasındadır.

Uyuşmazlıkta, davacının Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programında aldığı 9'u hukuk dersi olmak üzere toplam 15 dersi/68 AKTS Kosova İliria Koleji Hukuk Programına transfer ettiği, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Ön Lisans Programında hiç alınmayan Eşya Hukuku dersinin de transferinin yapıldığı, transfer aşamasında derslerin kredilerinin 59 AKTS gösterildiği, transkriptte ise 92 AKTS gösterildiği, Kosova Iliria Koleji Hukuk Programından alınan derslerle birlikte toplam 240 AKTS şartının şeklen yerine getirildiği anlaşılmaktadır.

Ülkemizde Adalet ön lisans programını bitiren kişilere, belirli bir başarı sıralaması şartının arandığı Dikey Geçiş Sınavıyla hukuk lisans programlarına geçiş imkanı tanınmakta ise de, Dikey Geçiş Sınavında başarılı olarak geçiş imkanı kazanan kişilerin Adalet Ön Lisans Programında aldıkları derslerin tamamının, lisans derslerine intibakı yapılmamaktadır. Konuya ilişkin olarak davalı idarece; Selçuk Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinden alınan görüşlerde, ön lisans programında alınan derslerin kredi/içerik açısından uyumsuz olduğu belirtilmiştir.

Türk yükseköğretim sahasının egemenlik alanı dışına çıkarak, Dikey Geçiş Sınavı şartını sağlamadan ilgili üniversitenin kabul şartlarına göre kişiler, yurt dışındaki bir hukuk lisans programına yerleşerek, adalet ön lisans programlarından aldıkları dersleri sanki ilgili ülkenin hukuk sistemi ve tüm mevzuatı ülkemizle aynıymış gibi saydırarak ve olağan öğrenim süresi kısaltarak diploma sahibi olduklarından, alınan diplomalar için denklik talep edilmesinde hukuka, mevzuata, hakkaniyete ve fırsat eşitliğine uygunluk bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararıyla.

Dışişleri Bakanlığından Başkanlıklarına gönderilen... tarih ve ... sayılı yazıda, Kosova'da faaliyet gösteren İliria Koleji-İliria Royal Üniversitesi hakkında Kosova Eğitim Bakanlığına bağlı Kosova Akreditasyon Ajansı tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme sonrasında Iliria Kolejinin akreditasyon için yeterli standartları ve koşulları karşılamadığı gerekçesiyle yeni öğrenci almaya yeterli olmadığına karar verildiği, bu sebeple akreditasyonunun 21/07/2020 tarihinde sonlandırıldığı, okulun mevcut öğrencilerinin eğitime devam ettiği, 2020-2021 eğitim-öğretim yılından itibaren birinci sınıflara yeni öğrenci alınmadığı,

ancak bu tarihten sonra ülkemizde Adalet MYO bitirip anılan okulda 3. sınıfa kayıt yaptıran öğrencilerin bulunduğu, okulun resmen kapanmadığının bildirildiği, anılan yazıda ayrıca, adı geçen Üniversitenin göstermelik bir eğitim sunduğu, sadece lise diploması ve kayıt ücreti ile Türk öğrencileri kaydettiği, Türkiye'deki vakıf üniversitelerine nazaran İliria Koleji-İliria Royal Üniversitesinin ücretinin daha ucuz olduğu, Türkiye'de yükseköğrenim sınavlarını kazanamayan öğrencilerin tercih ettiği ticari amaç güden bir sektör haline geldiği,

hukuk fakültesine rekor sayıda Türk öğrenci kaydettiği ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından tanınıyor olmalarının sadece Türk öğrencileri çekmek için değil, uluslararası alanda da prestij unsuru olarak kullanıldığı tespitlerine yer verildiğinden bahisle Dışişleri Bakanlığının yazısındaki hususlar ve Kurulca mevcut tespitler ışığında, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca İliria Koleji-İliria Royal Üniversitesinin tanınmamasına karar verilmiştir.

Bu durumda, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.