Danıştay 8. Daire E.2024/758 K.2025/9854

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... Mahallesi hudutları dahilinde ve uhdelerinde bulunan ...No.lu I (a) grubu maden işletme ruhsatlı saha sınırlarından aşım yapılarak ruhsat sahası dışında üretim yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 1.848.173,50-TL idari para cezası uygulanmasına dair İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın ...tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, maden ruhsatı ve hammadde üretim izin belgesi olmaksızın I-a grubu kum malzemesi çıkartıldığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 12/5 maddesi uyarınca davaya konu idari para cezası uygulandığı ancak, 3213 sayılı Kanun'da, ilgili idari para cezasının Valilikler (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları) tarafından uygulanacağına ilişkin açık bir hükmün bulunmadığı ve dava konusu idari para cezasını vermeye yetkili olan idarenin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü olduğu anlaşılmış olup,

bu durumda İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık incelendiğinde, davalı idarece sunulan bilgi, belge ve alan fotoğraflarından davacının ruhsat sahası dışında üretim yaptığının görüldüğü, ancak dava konusu idari para cezasının üzerinden hesaplandığı kaçak alım yapıldığı belirtilen kum miktarı tespitinin, davalı idarenin havadan yaptığı tespitler uyarınca elde edilen verilerin halihazır haritalara uygulanması suretiyle gerçekleştirildiğinin görüldüğü, bunun haricinde alım yapılan kum miktarına ilişkin davalı idarece ruhsatlı alanda fiziken bir incelemeye girişilmediği, fiziki inceleme neticesinde bununla ilgili tutanak tutulmadığı,

davacı tarafından yapılan kaçak kum üretimi sonucu elde edilen miktarı destekleyici harici araştırmalarda bulunulmadığı görülmekte olup, bu haliyle davalı idarece her türlü şüpheden uzak, somut, kesin, yeterli ve inandırıcı delillerle ortaya konulamamış kaçak kum alım miktarı üzerinden hesaplanan dava konusu idari para cezasında bu sebeple hukuka uyarlık, farklı bir gerekçe ile dava konusu işlemin iptaline hükmeden ilk derece mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı hakkında ruhsat alanı dışında üretim yapıldığından bahisle uygulanan para cezasının, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce belirlenen standartlara uygun yapılan ölçümlerle mevzuata uygun olarak hesaplandığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde 99.900 m²'lik alanda davacı adına I(a) grubu ...nolu maden işletme ruhsatı 09/11/2024 tarihine kadar geçerli olmak üzere düzenlenmiştir.

Orman Bölge Müdürülüğü tarafından 07/12/2021 tarihinde Silivri Orman İşletme Şefliği sınırları dahilinde bulunan maden ocaklarının kontrolü sırasında davacı uhdesindeki ... numaralı sahası bitişiğinde olan izinsiz alanda çalışma yapıldığı, (gps) ile yapılan ölçümde 1.281,64 m² alanda izinsiz kullanım bulunduğunun tespit edildiği ve ocak sorumlusu M.Ç.'nin suç zaptı tanziminde hazır bulunmadığı belirtilerek, Devlet ormanlarında izinsiz açma ve faydalanmaya yönelik suç tutanağı düzenlenmiştir.

Davalı idare tarafından ise, 08/02/2022 tarihinde 2 çevre mühendisi, bir harita mühendisi ve bir maden mühendisinin katılımı ile oluşan mahallinde tetkik heyetin tarafından davaya konu ruhsat sahasında yapılan incelemeler ve yapılan ölçümler neticesinde , ruhsat sahasının batısında bulunan ... nolu 14.720,62 m² alanlı aşımın olduğunun gözlemlendiği ve buna ilişkin tutanak düzenlenerek ve saha fotoğraflanarak tespit edilmiştir.

Söz konusu ölçümlerle davacının işletme projesinde beyan ettiği kum yoğunluğu ve zayiat dikkate alınarak toplam 23.847,40 ton kum üretimi yapıldığının belirlendiği, yıl içerisinde alınan malzeme miktarının net olmaması nedeniyle 2020 yılına ait ocak başı satış fiyatları ve ilgili yıllarda cari katsayılar üzerinden toplam 2.584.154,36­TL idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

28 Şubat 2019 tarih ve 30700 Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ( işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga) Maden Yönetmeliği'nin 54. maddesinde "Ruhsatı olmadan, başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yapıldığının Genel Müdürlükçe, il özel idaresince veya mülki amirlerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir.

Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin idari işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla beş katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta, 08/12/2022 tarihli değerlendirme tutanağında, 2 çevre mühendisi, bir harita mühendisi ve bir maden mühendisinin katılımı ile oluşan mahallinde tetkik heyeti tarafından davaya konu ruhsat sahasında yapılan incelemeler ve yapılan ölçümler neticesinde, ruhsat sahasının batısında bulunan ... nolu 14.720,62 m² alanda aşımın olduğunun gözlemlendiği ve buna ilişkin tutanak düzenlenerek ve saha fotoğraflanarak tespit edildiği,

çalışma yapılan alanda davacı şirket tarafından 2021 yılın şirkete beyan ettiği imalat haritasında söz konusu ruhsatlı sahayla ilgili olarak ... nolu ruhsat dışı alanlardan malzeme alınması sonucu oluşan (çalışılan aynaların) şevlerin gösterildiği, bu hali ile idarenin dron tekniği ile yaptığı ölçüm neticesinde şev yüksekliklerinin kot ve alansal olarak aynı olduğu tespit edilmiştir.

Söz konusu alanın geometrisi çıkarıldıktan sonra kübaj hesabı yapılarak ... nolu alandan 23.847,40 ton üretim yapıldığının, hava fotoğraflarından elde edilen İBB'nin halihazır haritaları uygulanarak ... no'lu ruhsatlı saha yapılan üretim ile eşleştirilerek İBB paftaları, Google Earth yazılımının sağladığı uydu görüntüleri ile de yapılan üretim miktarının eşleştiğinin tespit edildiği, davacı tarafından alınan malzemenin miktarına itiraz edilmediği de dikkate alındığında, üretildiği tespit olunan toplam malzeme miktarı üzerinden yapılan hesaplama (Toplam üretim x Ocakbaşı fiyat x 5 katı/12/5.madde uyarınca) sonucunda da davacıya 1.848.173,50-TL idari para cezası verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava, İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... Mahallesi hudutları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan 2009/4 No.lu I (a) grubu maden işletme ruhsat sahası dışında üretim yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 1.848.173,50-TL idari para cezası uygulanmasına dair İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istemi ile açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, her ne kadar davalı idarece sunulan bilgi, belge ve alan fotoğraflarından davacının ruhsat sahası dışında üretim yaptığı görülmekte ise de, dava konusu idari para cezasının üzerinden hesaplandığı kaçak alım yapıldığı belirtilen kum miktarı tespitinin, davalı idarenin havadan yaptığı tespitler uyarınca elde edilen verilerin halihazır haritalara uygulanması suretiyle gerçekleştirildiğinin görüldüğü, bu haliyle davalı idarece her türlü şüpheden uzak, somut, kesin, yeterli ve inandırıcı delillerle ortaya konulamadığı görülmektedir.

Bölge idare mahkemesince, yerinde keşif bilirkişi incelemesi yapılarak yukarıda aktarılan hususlar açıklığa kavuşturduktan sonra edinilen bilgiler ışığında davacının ruhsatı olmadan üretim yaptığı alanların ve alanda yapılan üretim miktarının tespiti konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, idarenin denetimi üzerine hazırlanan tetkik raporundaki belirsiz ve açıkça somut bilgilere yer verilmeksizin yapılan değerlendirmelere dayanılarak verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşü ile aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.