Danıştay 8. Daire E.2024/79 K.2025/9215

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plaka nolu aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu trafikten men tutanağı ile davacıya 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ceza tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından İstanbul Havalimanı Giden Yolcu katında icra edilen denetim sonucu tutulan ... tarihli tutanakta, turizm taşımacılığı yapan davacı adına kayıtlı ... plakalı araçla yol güzergah belgesi bulunmamasına karşın turistlerin yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilerek 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacıya ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve araç sürücüsü olan davacıya idari para cezası verilmesine karar verildiği anlaşılmaktaysa da, davacının,

anılan aracı izinsiz taşımacılığın tespit edildiği tarih olan ... tarihinde noterde aktedilen satış sözleşmesi ile satın alıp, gerekli olan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi, araç taşıt kartı, mesleki faaliyet belgesi gibi belgeleri ise satış sözleşmesini izleyen 10. günde edindiği, dava konusu işlemlerin dayanağı olan tutanağa bakıldığında da, yabancı uyruklu kişinin Laleli-Fatih ilçesinden alınıp, İstanbul Havalimanına götürüldüğü, ücretin araç sürücüsünün çalıştığı acentaya ödendiği,

bu haliyle yolcu taşımacılığının turizm faaliyeti kapsamında gerçekleştiği, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla her ne kadar turizm faaliyetinde kullanılan söz konusu araca ait yol güzergah belgesi bulundurulmadığı gerekçesiyle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi ve araç sürücüsü adına para cezası kesilmesine ilişkin yaptırımlar uygulanmış ise de;

denetimin yapıldığı ... tarihte aracın henüz alınmış oluşu ve gerekli izin ve kayıt/belgelerin ise aracın satış sözleşmesinden ve aynı yapılan denetim sonucu tanzim edilen davaya konu trafikten men ve idari para cezası işlemlerinden 10 gün sonra gibi makul bir süre içinde davacı tarafından belediyeden, esnaf odasından ve ilgili Bakanlıktan eş zamanlı olarak temin edildiği görülmüş olup, bu haliyle kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ise hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait ... plaka nolu aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu trafikten men tutanağı ile davacıya 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ceza tutanağının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgelerin tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyeceği gibi, hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında makul süre sınırlarını da aşacağı açıktır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; olaya ilişkin ... tarihli tutanakta belirtildiği üzere araç sürücüsünün "... plakalı aracın sürücüsüyüm ve aynı zamanda sahibiyim, aracımda bulunan yolcuları acenta aracılığıyla Laleli/Fatih'ten aldım İHL'ye getirdim, transfer ücretini acenta aldı, aracın turizm yol güzerggâh izin belgesi bitmiştir" şeklinde beyanda bulunduğu ve tutanağı imzaladığı, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte (...), davacı tarafından fiilen yapılan turizm taşımacılığına izin veren "turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin" bulunmadığı, ancak davacı tarafından denetim tarihinden 10 gün sonra,

18/07/2022 tarihinde düzenlenen ve 30/06/2023 tarihine kadar geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin temin edildiği, ilgili düzenleme uyarınca, işlemin tesis edildiği sırada belgenin olması veyahut hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında en geç aynı gün düzenlenmiş olması gereken izin belgesinin, takip eden günlerde alınması halinde makul süre sınırından bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Mahkemece her ne kadar davacıya ait turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin ... denetim tarihinden 10 gün sonra, 18/07/2022 makul sürede alındığından bahisle davacıya 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a uyarınca ceza verilemeyeceğine karar verilmişse de, Dairemizin içtihatlarına göre söz konusu belgelerin edinilmesi için makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olduğu kabul edilmiş olup, dava konusu işlem tesis edildiğinde geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin esastan reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.