Danıştay 8. Daire E.2025/1283 K.2025/4066

Dava konusu istem: Ticari taksi sahibi olan davacı tarafından, İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin almış olduğu ... tarih, ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın konusunun; her ne kadar dava dilekçesinde ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının iptali istemi olarak gösterilmiş ise de; dilekçenin içeriğinde "Taksi duraklarında çalışacak olan taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Odası tarafından belirlenmesi ve güncellenmesi" nin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürüldüğünden dava konusu işlem,

... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul kararı ile kabul edilen İBŞB Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nin "Dolmuş Duraklarının Tesisi İçin Gereken İşlemler" başlıklı 18. maddesinde yer alan "UKOME tarafından yerleri ve sayıları belirlenmiş olan taksi duraklarında çalışacak taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından belirlenip güncellenir" şeklindeki düzenleme olarak alındığı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde ile sayılan büyükşehir belediyesinin görev ve sorumluluklarının aynı Kanun'un 9. maddesi ile UKOME'ye devredildiği,

bu nedenle münhasıran büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yapılan ticari taksi taşımacılığı konusunda taksi duraklarında çalışacak taksileri belirleme yetkisinin de Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'ne ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği,

... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul kararı ile kabul edilen "İBŞB Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi"nin "Dolmuş Duraklarının Tesisi İçin Gereken İşlemler" başlıklı 18. maddesinde yer alan "UKOME tarafından yerleri ve sayıları belirlenmiş olan taksi duraklarında çalışacak taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından belirlenip güncellenir" şeklindeki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

Daire Kararının özeti: Dairemizin 24/11/2023 tarih ve E:2019/5335, K:2023/6391 sayılı kararıyla.

2016 yılında hazırlanan, belediye başkanı tarafından onaylanan ve ilan edilen UKOME kararına davacı tarafından 14/08/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesinin mümkün olmadığı, davacı tarafından, dava konusu UKOME kararının İzmir Valiliği Ticaret İl Müdürlüğüne yapılan başvuru cevabı ile öğrenildiği ileri sürülse de, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde dava konusu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında bir uygulama işleminin tesis edilmiş olması gerektiği,

davacı tarafından Ticaret İl Müdürlüğüne yapılan başvurunun dava açma süresini canlandıran, dava konusu işleme dayanılarak oluşturulan bir uygulama işlemi niteliğinde olmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu düzenlemenin ilan edilip edilmediğinin sorulmasına yönelik 14/03/2024 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevabın dosyaya sunulması sonrasında bozma kararına uyulmayarak davaya konu İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla yapılan yönerge değişikliğinin, mahallindeki gazete ve diğer yayın yollarıyla ilan edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı açıklaması eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmesi, istinaf başvurularının reddi yönünde karar verilmiştir.

Davalı idarenin Bölge İdare Mahkemesi kararını temyiz etmesi üzerine dosya Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na gönderilmiş, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 17/10/2024 tarih, E:2024/1436, K:2024/2346 sayılı kararı ile Bölge İdare Mahkemesi kararının ısrara ilişkin kısmının onamasına, dosyanın esası hakkında karar verilmek üzere de dosyanın Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davanın konusunun "... tarih, ... sayılı UKOME kararının iptali istemi olduğu, ancak Mahkemenin taleple bağlılık ilkesine aykırı hareket ederek ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının da iptaline karar verdiği, Mahkemenin yetki aşımında bulunduğu, davacının taksici esnafı olduğu, uzun yıllardır ilgili Yönerge kapsamında çalıştığı, birinci savunma dilekçesi ile süre aşımı itirazında bulunulduğu, itirazlarının dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Öte yandan, dava konusu işleme yönelik ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:... K:... sayılı davanın reddine yönelik kararının ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih E:... K:... sayılı kararı ile kısmen iptaline ilişkin kararın, Dairemizin 24/11/2023 tarih E:2019/7504 K:2023/6392 sayılı kararı ile kısmen gerekçeli onandığı görülmüştür.

Bu durumda, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen karar neticesi itibarıyla hukuka uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yukarıda belirtilen açıklama ile onanmasına ve temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kesin olarak, 28/04/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

(X)- Dava, taksicilik yapan davacı tarafından, İzmir Şoförler Odasının ticari taksi yer tahsisi ve durak belirlenirken hakkaniyet ve eşitlik kurallarına uymadığı, noter huzurunda kura çekimi yapılması gerektiği, bu konudaki cari uygulamanın hangi dayanak ve kıstaslarla yürütüldüğüne ilişkin 16/05/2018 tarihli İzmir Valiliği Ticaret İl Müdürlüğüne yapılan müracaata, 06/07/2018 tarihinde verilen cevap üzerine ... tarih ve ... sayılı UKOME kararından haberdar olduğunu ileri sürerek ... tarih ve ... UKOME kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden. İdare Mahkemesince, "Davanın konusu; her ne kadar dava dilekçesinde ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının iptali istemi olarak gösterilmiş ise de; dilekçenin içeriğinde "Taksi duraklarında çalışacak olan taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Odası tarafından belirlenmesi ve güncellenmesi"nin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürüldüğünden dava konusu işlem,

... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul kararı ile kabul edilen "İBŞB Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi"nin "Dolmuş Duraklarının Tesisi İçin Gereken İşlemler" başlıklı 18. maddesinde yer alan "UKOME tarafından yerleri ve sayıları belirlenmiş olan taksi duraklarında çalışacak taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından belirlenip güncellenir" şeklindeki düzenleme olarak alınmıştır." açıklaması ile ... tarih ve ... sayılı UKOME Genel Kurul kararı ile kabul edilen "İBŞB Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi"nin "Dolmuş Duraklarının Tesisi İçin Gereken İşlemler" başlıklı 18. maddesinde yer alan "UKOME tarafından yerleri ve

sayıları belirlenmiş olan taksi duraklarında çalışacak taksilerin İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından belirlenip güncellenir" şeklindeki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesi tarafından da istinaf başvurularının reddine karar verildiği görülmüştür.

Hukuk sistemimizde "Taleple Bağlılık İlkesi" geçerlidir. Nitekim, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine göre; "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü yer almaktadır.

Bu durumda İdare Mahkemesi tarafından davacının talebini aşar şekilde dava konusu işlemin esası genişletilerek dava konusu edilmeyen ... tarih ... sayılı UKOME kararı ile getirilen ticari taksilerin yer tahsisine ilişkin Taksi-Dolmuş Yönergesinin ilgili maddesinin iptalinde hukuka uygunluk bulunmadığından Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.