Danıştay 8. Daire E.2025/1411 K.2025/7995

Dava konusu istem: Denizli ili, Güney ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel nolu, ... ada, ... parsel nolu taşınmazların Devlet Ormanı olarak tahsisine ilişkin işlem/işlemlerin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Olayda, Mahkemelerinin 03/10/2024 tarihli ara kararına istinaden Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından sunulan davacı şirkete ait ... numaralı IV(a) grubu işletme ruhsatı ve işletme izni sınırlarına ilişkin bilgi ve ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu edilen ... ada, ... parsel nolu, ... ada, ... parsel nolu taşınmazların, davacın şirketin işletme ruhsatı ve işletme izni sahasında olmadığı, davacının ise dava açmaktaki menfaatinin Devlet Orman olarak tahsis edilen taşınmazların söz konusu işletme ruhsat ve izni sınırları içerisinde bulunmasına dayandırıldığı bir arada değerlendirildiğinde;

davacının, söz konusu taşınmazların "Devlet Ormanı" olarak tahsisine ilişkin işlemlere karşı dava açmasına imkan sağlayacak düzeyde kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ihlalinin söz konusu olmadığı, diğer yandan, Mahkemenin 03/10/2024 tarihli ara kararıyla, "...Dava dilekçesi ekinde sunulan imza sirkülerinin incelenmesinden, davacı şirket vekilini, vekil tayin eden şirket yetkilisinin temsil yetkisinin 28/09/2022 tarihi itibarıyla sona erdiği görüldüğünden,

güncel imza sirkülerinin ve şirketi temsile yetkili şirket yetkilisi tarafından vekil tayin edilen vekili gösterir vekaletnamenin istenilmesine" karar verilmesine rağmen güncel imza sirkülerinin ve şirketi temsile yetkili şirket yetkilisi tarafından vekil tayin edilen vekili gösterir vekaletnamenin sunulmadığı görüldüğünden, dava açıldığı tarihte yetkisiz olan şirket temsilci tarafından verilen vekaletname ile açılan davada, bu yönden de menfaat ihlali bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı Kanunu'nun 15. maddesinin 1/b bendi hükmü uyarınca davanın (menfaat) ehliyet yönünden reddin karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf kanun yoluna konu edilen ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı incelendiğinde, davanın iki farklı gerekçeyle ehliyet yönünden reddine karar verildiği görülmekte olup; bu gerekçelerin özetle.

1- "dava konusu edilen ... ada, ... parsel nolu, ... ada, ... parsel nolu taşınmazların, davacın şirketin işletme ruhsatı ve işletme izni sahasında olmadığı" yolunda olduğu, 2- "dava açıldığı tarihte yetkisiz olan şirket temsilci tarafından verilen vekaletname ile dava açılmış olduğu" yolunda olduğu, dosyaya sunulu olan vekaletname incelendiğinde ise, davacı şirketi temsilen ... tarafından 05/05/2020 tarihinde verilen vekaletname ile davanın açıldığı, söz konusu vekaletnamenin süreli olmadığı, bir başka ifadeyle, vekalet yetkisinin şirketi temsile yetkili kişinin yetki süresiyle sınırlandırılmadığı,

bu hale göre, süreyle sınırlandırılmamış vekaletnameye dayanılarak dava açılmasına hukuken bir engel bulunmadığı gibi, davacı şirketin bu hususa ilişkin bir itirazının da bulunmadığı anlaşıldığından, idare mahkemesinin istinafa konu edilen kararının yukarıda belirtilen "2" numaralı gerekçesi yerinde görülmediği, ...

İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, "dava konusu edilen ... ada, ... parsel nolu, ... ada, ... parsel nolu taşınmazların, davacı şirketin işletme ruhsatı ve işletme izni sahasında olmadığı" gerekçesi yönünden hukuka uygun olduğu, sonuç olarak kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, taşınmazların ruhsat alanı içinde olup olmadığı araştırılmadan karar verildiği; söz konusu alan işletme ruhsatı içinde olduğundan güncel ve meşru menfaatlerinin bulunduğu, maden ruhsatının 2021 yılından beri uhdelerinde olduğu, 29/12/2022 tarihinde işletme ruhsatı aldıkları 26/07/2024 tarihinde taşınmazın cinsinin orman olarak değiştiğinin fark edildiği, madencilik faaliyeti yapıldığı sürece hazine arazilerinin madencilik faaliyetine ayrılmış sayıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının sahip olduğu ruhsat alanının, dava konusu parsellerin kapsadığı alanda kalmadığı, bu nedenle işlemin davacıyı etkilemediği, bir arazinin vasıf tayinine ilişkin işlemlere dava açma yetkisinin arazi maliki veya zilyedine tanınmış bir hak olduğu, arazi üzerinde ruhsat sahibi olan bir kişi veya kurumun bu şekilde dava açma hakkı bulunmadığı, ruhsat sahibince yapılması gerekenin ruhsatın kapladığı alanda kalan ve varsa farklı vasıflara sahip araziler için ilgili kurumlardan izin alınarak faaliyete devam edilmesi gerektiği, işlemin idari işlem olarak nitelendirilmiş olmasının bu işlemin idari yargının görev alanına girdiği sonucunu doğurmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Denizli ili, Güney ilçesinde IV-a grup işletme ruhsatı ve izni bulunan davacı şirket tarafından, Denizli İli, Güney İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel nolu, ... ada, ... parsel nolu taşınmazların Devlet Ormanı olarak tahsisine ilişkin işlem/işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanun'un Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasında " Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi,

feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 5/4/1990-3622/11 md..

Değişik:10/6/1994-4001/14 md.) Ancak, davanın ihbarı (…)[23] Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/22 md.) Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun Tanımlar başlıklı 3. maddesinde "Ruhsat: (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Genel Müdürlükçe verilen belge," yi, İşletme Ruhsatı : İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi."ni, İşletme İzni : Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin." ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, ruhsat alanında kaldığı ileri sürülen taşınmazların Devlet ormanı olarak tahsis edilmesine ilişkin işlemlerin iptal edilmesi istenilmektedir.

Bu nedenle ilk derece Mahkemesince, dava dışı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden ara kararı ile davacı şirkete ait işletme ruhsatı ve işletme izninin hangi parsel/parseller sınırlarında faaliyet gösterdiğine ilişkin bilgi belgelerin sunulması istenilmiştir.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazıyla ara kararına verilen cevabıyla davacı şirketin işletme ruhsat ve işletme izni içerisinde ... ada ..., ..., ... ve ... sayılı parseller ile ... ada ..., ..., ... ve ... numaralı parsellerde faaliyet gösterildiğinin görüldüğü belirtilmiştir.

Davacı tarafından Devlet ormanı olarak tahsis edilen ... ada ...-...-... ile ... ada ... sayılı parsellerin de ruhsat alanı içinde yer aldığı, bu hususun araştırılmadan karar verildiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması istenilmiştir.

Davacının dosyaya ekli işletme izninde, davacı adına 29/12/2022 tarihinden 29/12/2032 tarihine kadar 18,64 hektarlık alanda işletme izni verildiği, ancak işletme ruhsat alanının, 1994,33 hektardan oluştuğu, işletme iznine konu taşınmazın ise hali arazi vasfında mülkiyeti Hazineye ait ... ada ... parsel olduğu görülmüştür.

Maden Kanunu'nun Tanımlar başlıklı 3. maddesinde "Ruhsat: (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde Genel Müdürlükçe verilen belge," yi, İşletme Ruhsatı : İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi."ni, İşletme İzni : Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin." ifade etmektedir.

Dolayısıyla aktif olarak madencilik faaliyeti yürütülen alana dair izin belgeleri alınmakla madencilik faaliyetine başlanabilmektedir. Bu nedenle genellikle maden işletme ruhsat alanı, maden işletme izin alanından daha geniş bir alanı kapsamakla birlikte, işletme ruhsat alanının tamamı için işletme izni alınmadıysa izin alınmayan alanlarda çalışma yapma imkanı bulunmamaktadır.

Ancak bu durum ruhsat süresi dahilinde henüz işletme izni alınmamış alanlarda çalışma yapılmayacağı anlamına gelmemektedir.

İlk derece Mahkemesince her ne kadar ara kararı ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden davacı şirketin hangi parsellerde faaliyet gösterdiğine ilişkin bilgilerin istenilmişse de, ilgili idarece belirtilen parsellerin davacının ruhsat alanının tamamına yönelik parseller mi yoksa sadece şuan faaliyette bulunulan parseller mi olduğu net olarak anlaşılamamıştır.

Bu nedenle davacının dava açma ehliyetinin olup olmadığının tespiti için, ilgili idarelerden temin edilecek işletme ruhsat sınırlarının hangi parseller içinde kaldığını gösterir bilgi/belgeler (davacının ruhsat alanının hangi ada/parselde kaldığı, paftalarının ne olduğu) ile keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacının işletme ruhsat alanı içinde Devlet ormanı olarak tahsis edilen dava konusu parsellerin yer alıp almadığının tespiti gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yapılan bu incelemelerden sonra ise davacının dava açma ehliyeti ve dava konusu edilen işlemler hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.