Danıştay 8. Daire E.2025/2043 K.2025/3821

Dava konusu istem: "Konuşma Zamanı Dil ve Konuşma Merkezi" adlı işyerinde 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle davacının 268.290.-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile işyerinin kapatılmasına dair ... ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin Milli Eğitim Bakanlığının iznine ve denetimine tabi olduğu, izin alınmadan eğitim öğretim faaliyetinin yapılması halinde işyerinin kapatılacağı ve para cezası uygulanacağı, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde engelli bireylere yönelik destek eğitimi hizmeti verileceği, bu eğitimin de Bakanlıkça onaylanmış bir eğitim programı ile verilmesinin mümkün olduğu,

bu merkezlerde destek eğitimi almaları uygun görülen bireylere verilen eğitim yanında engelli bireylerin eğitimine aktif bir biçimde katılımını sağlamak için aile eğitimi ve danışmanlığı hizmeti de verileceği, davacıya ait işyerinde özel eğitime ihtiyaç duyan çocuklara dil ve konuşma bozuklulukları terapisi yapılmak suretiyle izinsiz olarak özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti verildiğinin sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Sağlık Bilimleri Fakültesinden mezun olan sağlık personellerince ergoterapi hizmeti verildiği, anılan hizmetin eğitim öğretim kapsamında değerlendirilemeyeceği, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerekiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacıya ait işyerinde izinsiz eğitim ve öğretim faaliyeti yapıldığının fotoğraflar ve tutanak ile sabit olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Davacı tarafından; sahibi olduğu işletmede sunulan ergoterapi hizmetinin Milli Eğitim Bakanlığının denetim ve gözetimi altında bulunan eğitim öğretim faaliyeti olarak nitelenemeyeceği, sunulan hizmetin, Sağlık Bakanlığının uhdesinde bulunan sağlık hizmeti niteliğinde olduğu, nitekim; Sağlık Bakanlığınca hazırlanan ve 29/03/2025 tarih ve 32856 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik hükümleriyle bu hususun açıklığa kavuşturulduğu ileri sürülmektedir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak,

çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak ifade edilmiş olup.

03/01/2025 tarih ve 32771 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel öğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleriyle "Dil, konuşma ve ergoterapi merkezi" adı altında kurum türü ihdas edilerek kurum tanımı genişletilmiş ve Dil, konuşma ve ergoterapi merkezi, bireylerin iletişim becerilerinin ve konuşma akıcılığının geliştirilmesi, yaş, cinsiyet ve kültüre uygun ses özelliklerinin kazandırılması,

bulundukları çevreye yönelik uyumlarının artırılması ve toplumsal katılımlarının sağlanması amacıyla dil ve konuşma ile ergoterapi alanında bireysel ve grup eğitimi verilen özel öğretim kurumları olarak tanımlanmıştır.

Öte yandan.

29/03/2025 tarih ve 32856 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelikte; bu Yönetmeliğin amacının, sağlık meslek mensuplarının serbest meslek icrası için açacakları sağlık meslek hizmet birimleri ile bu birimlerin tıbbi ve teknik standartları, açılmaları, faaliyetleri, denetimleri ve kapatılmaları ile ilgili usul ve esasları düzenlemek olduğu, Yönetmeliğin,, sağlık meslek hizmet birimlerini ve bu birimlerde çalışan sağlık meslek mensupları ile diğer personeli kapsadığı, Yönetmelik kapsamındaki sağlık meslek mensubunun;

klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ve iş ve uğraşı terapistini (ergoterapist) olarak tanımlandığı, Yönetmelik uyarınca sağlık meslek hizmet biriminin açılabilmesi için ruhsat belgesi alınmasının zorunlu olduğu ve ruhsat başvurusunun Yönetmelik EK-1’de yer alan belgelerle İl Sağlık Müdürlüğüne yapılacağı kurala bağlanmıştır.

Yukarıda yer alan düzenlemelerden görüldüğü üzere; yükseköğretim kurumlarının Sağlık Bilimleri Fakültelerinden mezun olan ergoterapistlerin, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde, eğitim öğretim faaaliyeti kapsamında, "Dil, konuşma ve ergoterapi merkezi" adı altında faaliyette bulunmak istemeleri halinde.

İl/İlçe Milli Eğitim müdürlüklerine yapılacak başvuru üzerine, 5580 sayılı Kanun uyarınca şartların sağlanması halinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alabilecekleri.

Sağlık Bakanlığı bünyesinde, sağlıklı bireylere ve hastalara 1219 sayılı Kanunda ve 22/05/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte yer alan sağlık meslek mensubunun mesleki yetkileriyle sınırlı olarak, sağlık meslek mensubu sıfatıyla; mesleklerini serbest olarak icra ettikleri özel sağlık kuruluşu açarak sağlık hizmeti sunmak istemeleri halinde ise.

İl Sağlık Müdürlüğüne yapılacak başvuru üzerine, ilgili Yönetmelikte aranan şartların sağlanması durumunda ruhsat verilebileceği açıktır.

Bir başka ifadeyle, meri mevzuat uyarınca; ergoterapistlerce sunulan hizmetin; "Dil, konuşma ve ergoterapi merkezi" adı altında sunulması halinde; eğitim öğretim hizmeti kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığının; "sağlık meslek hizmet birimi" adı altında sunulması halinde; sağlık hizmeti kapsamında, Sağlık Bakanlığının uhdesinde olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak; uyuşmazlığa konu işlem tarihi itibariyle yukarıda yer alan düzenlemelerin bulunmadığı; özel eğitim gerektiren bireylerin konuşma ve dil gelişim güçlüğü, ses bozuklukları, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal veya davranış problemlerini ortadan kaldırmak ya da etkilerini en az seviyeye indirmek, yeteneklerini yeniden en üst seviyeye çıkarmak, temel öz bakım becerilerini ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarının "özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi" adı altında 5580 sayılı Kanun'a tabi olduğu dikkate alındığında; davacıya ait merkezde konuşma ve dil gelişim güçlüğü çeken bireylere hizmet verildiği sabit olduğundan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; kurumun, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını ifade edeceği, 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 4. fıkrasında; ''Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir.

Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır.

İdari para cezası verilen bu kişilerin kurum açmak üzere başvurmaları hâlinde, verilen bu para cezasının ödendiğinin veya 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil edilmiş ve/veya taksitlendirilmiş ya da özel kanunlara göre yapılandırılmış olup taksitlendirildiğinin belgelendirilmesinden sonra başvurusu işleme alınır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; ülke içerisinde gerek resmi gerekse özel eğitim kurumları ve bu kurumların faaliyet alanları ve kurumlarca verilen eğitime ilişkin denetim ve gözetim yükümlülüğü Milli Eğitim Bakanlığın görev ve yetki alanına girmekte olup; eğitim alanında kamu hizmetinin sunumuna yönelik olarak, Milli Eğitim Bakanlığı'nın kendi görev ve yetki alanı içerisinde kalan faaliyetlere yönelik her zaman düzenleme yapabileceği ve çerçevede Bakanlığa bağlı kurumları ve/veya Bakanlığa bağlı olamamakla birlikte yapılan faaliyet itibariyle Bakanlığın görev ve yetki alanında kalan işlerle iştigal eden her gerçek ve tüzel kişiyi her zaman denetleyebileceği ve bazı yaptırımlara tabi tutabileceği izahtan varestedir.

Dolayısıyla; gerçek ve tüzel kişilerce sunulacak eğitim öğretime ilişkin her türlü faaliyet Bakanlığın izni ve/veya onayına bağlıdır.

Öte yandan, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek 13. maddesinde;

"...

İş ve uğraşı terapisti (Ergoterapist)

a) Bireyin ev, iş ve okul ortamlarında fonksiyonel potansiyelini değerlendirerek performansını en üst düzeye çıkarmak ve çevreye uyumunu sağlamak için önerilerde bulunur.

b) Bireylerin hastalık ve engellilik sonucu ortaya çıkan fonksiyonel sınırlılıklarını değerlendirir, günlük faaliyetlerini ve mesleklerini sürdürecek uygulamaları yapar.

c) Hastaların duygusal, psikososyal, gelişimsel ve fiziksel yeterliliklerini mesleği ile ilgili ölçüm ve testleri kullanarak değerlendirir.

ç) Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığı sağlamaya yönelik yöntemler ile araç-gereçleri belirler ve kullanımını öğretir.

(...)

e) Duyu algı motor bütünleşme eğitimini ve bu alanlarda iş ve uğraşı terapisi uygular.

f) Kişilerin topluma katılımını etkileyen kişisel çevresel ve aktivite performansına ait engelleri değerlendirir.

...

Tabipler ve diş tabipleri dışındaki sağlık meslek mensupları hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunarak tedavi planlayamaz ve reçete yazamaz. Sağlık meslek mensuplarının iş ve görev ayrıntıları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde çalışma şartları, iş ve görev tanımları; sertifikalı eğitime ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almakta olup; anılan hüküm uyarınca, sağlık Bakanlığınca Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün...tarih ve E-... sayılı yazısında, serbest meslek icrasında bulunan ve Bakanlıkça sağlık mesleği olarak tanımlanmış olan dil ve konuşma terapistlerinin, ergoterapisletin görev aldığı danışmanlık hizmeti veren merkezin İl Sağlık Müdürlüğü tarafından denetiminin yapılacağı gerekli mesleki yetki ihlalleri yapmalarının tespitinde ise İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te belirtilen yetkili idarece takip yapılacağı ifade edilmiştir.

Uyuşmazlıkta; dil ve konuşma terapisti olan davacının Çorlu Belediyesinden aldığı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile "Danışmanlık Bürosu" faaliyet konulu olarak işletilen "Konuşma Zamanı Dil ve Konuşma Merkezi" isimli kurumun sahibi olduğu, şikayet üzerine 20/12/2023 tarihinde Çorlu Kaymakamlığınca davacıya ait işyerinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan ... tarihli ve E-... sayılı inceleme raporunda; çocuklara yönelik oyun ve etkinlik alanının bulunduğu, dil ve konuşma terapisi yapılmak suretiyle izinsiz eğitim - öğretim faaliyeti yapıldığı tespitlerine yer verildiği,

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3. maddesi ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca izinsiz eğitim ve öğretim faaliyetinden bulunulduğundan bahisle işyerinin kapatılmasına ve davacının idari para cezası ile tecziyesine karar verilmiştir.

Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; işlem tarihi itibarıyla Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik uyarınca davacıya ait işletmede sunulan hizmetin Sağlık Bakanlığının denetim ve gözetimi altında yürütülmesine yönelik mevzuat hazırlama çalışmalarının devam ettiği ve işlem tarihi itibariyle açık düzenlemelerin bulunmadığı görülmekte ise de; davacıya ait işletmede sunulan ergoterapinin, sağlık hizmeti olduğu ve bu hizmetin sunumunda görevli personelin hekim dışı diğer sağlık personeli olarak tanımlandığı,

anılan personelin yeterliliğine ilişkin denetim ve gözetim yetkisinin Sağlık Bakanlığı'nın uhdesinde olduğu, hizmetin sunumuna yönelik gerekli şartları sağlamayan iş yerleri hakkında mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulanmasının ise. İl Sağlık Müdürlüklerinin denetimi üzerine gerçekleşeceği anlaşılmaktadır.

Nitekim.

29/03/2025 tarih ve 32856 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelikte; bu Yönetmeliğin amacının, sağlık meslek mensuplarının serbest meslek icrası için açacakları sağlık meslek hizmet birimleri ile bu birimlerin tıbbi ve teknik standartları, açılmaları, faaliyetleri, denetimleri ve kapatılmaları ile ilgili usul ve esasları düzenlemek olduğu, Yönetmeliğin,, sağlık meslek hizmet birimlerini ve bu birimlerde çalışan sağlık meslek mensupları ile diğer personeli kapsadığı, Yönetmelik kapsamındaki sağlık meslek mensubunun;

klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ve iş ve uğraşı terapistini (ergoterapist) olarak tanımlandığı, Yönetmelik uyarınca sağlık meslek hizmet biriminin açılabilmesi için ruhsat belgesi alınmasının zorunlu olduğu ve ruhsat başvurusunun Yönetmelik EK-1’de yer alan belgelerle İl Sağlık Müdürlüğüne yapılacağı kurala bağlanmıştır.

Bu itibarla; 5580 sayılı Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle tesis edilen uyuşmazlığa konu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.