Danıştay 8. Daire E.2025/2409 K.2025/3933

... vekili Av. ... tarafından, 27/10/2021-10/11/2021 tarihleri arası ... Denetim Danışmanlık ve YMM A.Ş. İstanbul Şubesi bünyesinde ve 10/11/2021 tarihinden bu yana adı geçen şirketin değişen unvanı olan ... Denetim Danışmanlık A.Ş.

İstanbul Şubesinde yapmış olduğu çalışmaların staj süresinden sayılması istemiyle yapılan başvurunun 22/05/2024 tarihli TESMER işlemiyle reddi üzerine 27/05/2024 tarihinde yapılan itiraz başvurusunun TESMER'in ... tarih ve E... sayılı işlemiyle reddedildiğinin bildirilmesine ilişkin İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına karşı açılan dava sonucunda;

uyuşmazlığın çözümünün, dava konusu işlemi tesis eden Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odalar Birliğinin bulunduğu yer İdare Mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkisinde olduğuna ilişkin İstanbul 19. İdare Mahkemesi'nin 07/02/2025 tarih ve E:2024/1969, K:2025/238 sayılı yetki ret kararı ile 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 6. maddesi,

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği'nin 9. maddesi ve TÜRMOB Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi'nin 8.2.1 ve 8.2.3. maddeleri uyarınca özel kuruluşlar bünyesinde geçen çalışma sürelerinin serbest muhasebeci mali müşavirlik stajından sayılması talebine ilişkin başvuruların ilgililer tarafından bulundukları ilin TESMER Şubesine veya Odaya yapılacağı, başvurular üzerine TESMER Şubesi veya Oda tarafından yapılacak değerlendirme ile nihai karar karar verileceği dikkate alındığında,

davacı tarafından özel kuruluş bünyesinde geçirmiş olduğu çalışma sürelerinin staj süresinden sayılması talebiyle yetkili İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşıldığından davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde yer alan genel yetki kuralı uyarınca dava konusu işlemi tesis eden Odanın bulunduğu yer idare mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu,

nitekim, Danıştay Sekizinci Dairesinin 01.04.2019 tarih ve E:2028/3211, K:2019/2427 sayılı kararında yapılan değerlendirmelerin de bu yönde olduğu gerekçesiyle verilen Ankara 3. İdare Mahkemesinin 20/03/2025 tarih ve E:2025/402 K:2025/443 sayılı yetki ret kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinde, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." hükmü yer almaktadır.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun "Staj ve staj süresinden sayılan hizmetler" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında serbest muhasebeci mali müşavirlik stajının düzenlendiği, 2. fıkrasında ise stajdan sayılan hizmetlerin neler olduğunun düzenlendiği,

bu fıkranın (ı) bendinde "Kamu kuruluşlarının veya bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerde geçen süreleri ile bu birimlerde görev yapan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirlerin gözetim ve denetiminde bunların sayısını geçmemek üzere, oda nezdinde staj dosyası açtırmış ve staja başlama sınavını kazanmış olan aday meslek mensuplarının staja başlama sınavını kazandıkları tarihten itibaren,

staj koşullarını yerine getirmeleri halinde bu hizmetlerde geçen sürelerin" staj süresinden sayılacağı hükme bağlanmıştır.

23.08.1997 tarih ve 23089 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği'nin "Staj ve Staj Süresinden Sayılan Hizmetler" başlıklı 9. maddesinde; "Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen süreler, staj süresinden sayılır ve süre bu kadar kısalır.

Buna göre;

a) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik stajı, bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında veya şirketlerinde yapılır. Staja başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve Birlik tarafından kurulan TESMER’in eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak şarttır. TESMER’in kurs ve seminerlerinde geçen ve altı ayı aşmayan süreler, staj süresinden sayılır. Kurs ve seminerlerde geçen ve altı ayı aşmayan sürelerin stajdan sayılmasına ilişkin esaslar TESMER Yönetim Kurulunca belirlenir. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h) ve (i) bentlerindeki stajdan sayılan hizmetlerde bulunanlar bu fıkra kapsamı dışındadır.

b) Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hizmet süreleri staj süresinden sayılır. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen görevin vekaleten yerine getirilmesi durumunda, vekalet süreleri staj süresinden sayılmaz.

Süreler, hizmetin yerine getirildiği kurumlarca düzenlenen hizmet cetveli ile belgelendirilir. Hizmet sürelerini gösteren belgeler, TESMER tarafından belirlenir ve TESMER ve TÜRMOB’un internet sitelerinde duyurulur. (...)" düzenlemesi, "Temel Eğitim ve Staj Merkezi" başlıklı 18.maddesinde ise; "Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği staj programlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi ile görevli bir "Temel Eğitim ve Staj Merkezi" kurar. Bu merkez; staj programlarının her yıl yenilenmesine, stajların düzenli ve disiplinli yapılmasına ve stajların denetlenmesine yönelik tedbirleri hazırlar ve odalara bildirir.

Odalar, bu merkezin taleplerine uygun staj uygulamalarının yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Temel Eğitim ve Staj Merkezi aday meslek mensuplarının mesleki yayınlarda yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri alır.

(...)

TESMER Yönetim Kurulunca gerekli görülen illerde Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubeleri açılır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubelerinin çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönerge TESMER Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulur. TESMER, stajyerlerle ilgili staj kütüğünü oluşturur." hükmü yer almaktadır.

TÜRMOB Yönetim Kurulu'nun 07.10.2016 tarihli toplantısında kabul edilen Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi'nin Staj Yapılacak İşyerleri, Stajın Yapılması ve Yöntem başlıklı 8. Bölümün "Staj Süresinden Sayılan Hizmetler" başlıklı 8.2.1. kısmında "3568 sayılı Yasa'nın 5786 sayılı Kanunla değişik 6. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h) ve (i) bentlerindeki hizmetleri yerine getirenlerin hizmette geçen süreleri staj süresinden sayılır.

Bunlardan, Staja Giriş Sınavında başarılı olma ve Temel Eğitim ve Staj Merkezinin eğitim programını (e-stajyer eğitimi) tamamlama şartı aranmaz. Stajdan sayılan hizmetlere ilişkin olarak çalışılan yerin durumuna göre açıklamalar aşağıda belirtilmiştir. Bu kapsamda başvuruda bulunacak adayların, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav dosyası ile birlikte hizmet belgelerini bulundukları ilin TESMER Şubesine / Odasına teslim etmeleri gerekmektedir.

TESMER Şubesi / Oda tarafından, başvurusu uygun bulunan adayların hizmet bilgileri TEOS'daki staj kütüğüne işlenir, sınav başvuruları yapılır. Yasa'da öngörülen lisans mezuniyeti öncesinde yerine getirilmiş hizmet süreleri stajdan sayılan hizmetler kapsamında değerlendirilmez." kuralı.

"Özel Kuruluşlarda Görev Yapanlar" başlıklı 8.2.3. kısmının 1. paragrafında, "Bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerde geçen süreleri TESMER Şubesi / Oda nezdinde staj dosyası açtırmak, Staja Giriş Sınavını kazanmış olmak ve TESMER'in Eğitim Programlarını (e-stajyer eğitimi) tamamlamaları koşulu ile staj süresinden sayılır.

(Lisans mezuniyeti öncesinde yerine getirilmiş çalışmalar stajdan sayılan hizmetler kapsamında değerlendirilmez.)". 3. paragrafında, "Bu madde kapsamında, çalışmalarını staj süresinden saydırmak isteyen adaylar, bulundukları il ya da bölgenin TESMER Şubesine / Odaya staj başvurusunda bulunur, TEOS stajyer kütüğüne kaydını yaptırır, ilgili staj giderlerini öder, Staja Giriş Sınavına katılır ve başarılı olması halinde yapmış olduğu hizmetlere ilişkin istenen belgeleri sunar.".

4. paragrafında, "Staja Giriş Sınavında başarılı olan adayın hizmetlerine ilişkin sunmuş olduğu belgeler TESMER Şubesi / Oda tarafından incelenir, uygun bulunanların hizmet süreleri staj süresinden sayılır.". 7. paragrafında, "Özel kuruluşlarda Yasa'nın 6/ı maddesine göre, stajdan sayılan hizmetlere ilişkin yapılan başvurular TESMER’in yazılı görüşü doğrultusunda karara bağlanır." kuralına yer verildiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının 27/10/2021-10/11/2021 tarihleri arası ... Denetim Danışmanlık ve YMM A.Ş. İstanbul Şubesi bünyesinde ve 10/11/2021 tarihinden bu yana da adı geçen şirketin değişen unvanı olan Güncel Bağımsız Denetim Danışmanlık A.Ş. İstanbul Şubesinde yapmış olduğu çalışmaların staj süresinden sayılması istemiyle yapılan başvurunun 22/05/2024 tarihli TESMER işlemiyle reddi üzerine 27/05/2024 tarihinde yapılan itiraz başvurusunun TESMER'in ... tarih ve E... sayılı işlemiyle reddedildiğinin bildirilmesine ilişkin İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Olayda, davacının yaptığı çalışmaların staj süresinden sayılması talebine ilişkin başvuru ile itiraz başvurusunun, İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına yapıldığı görülmekle birlikte anılan Odanın başvuruları TÜRMOB'a iletmesi üzerine başvuruların değerlendirilmesi ve reddedilmesine ilişkin işlemlerin TÜRMOB bünyesinde bulunan TESMER tarafından tesis edildiği, davacının başvurularının reddine dair İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası tarafından ayrıca nihai bir işlemin tesis edilmediği, davacı tarafından davaya konu edilen işlemin de Odanın, TÜRMOB (TESMER) tarafından tesis edilen 27/08/2024 tarih ve E.2488 sayılı işlemin bildiriminden ibaret olan ... tarih ve ... sayılı üst yazı mahiyetindeki işlemi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; her ne kadar TÜRMOB Yönetim Kurulu'nun 07.10.2016 tarihli toplantısında kabul edilen Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi'nin 8.2.3. kısmının 7. paragrafında özel kuruluşlarda Kanun'un 6/ı maddesine göre, stajdan sayılan hizmetlere ilişkin yapılan başvuruların TESMER’in yazılı görüşü doğrultusunda karara bağlanacağı belirtilmiş ise de davacının çalışmalarının staj süresinden sayılmasına yönelik isteminin reddine ilişkin nihai işlemin TÜRMOB (TESMER) tarafından tesis edildiği,

davalı İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasının davaya konu edilen işleminin davacının hukukunu etkiler mahiyette olmadığı sonucuna varıldığından 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesi gereğince dava konusu (kesin ve yürütülebilir) işlemi tesis eden merciin (TÜRMOB-TESMER) bulunduğu yer İdare Mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan Ankara 3. İdare Mahkemesinin 20.03.2025 tarih ve E:2025/402 K:2025/443 sayılı yetki ret kararında, Danıştay Sekizinci Dairesinin 01.04.2019 tarih ve E:2018/3211 K:2019/2427 sayılı kararına da atıf yapıldığı görülmekte olup Daire kararında; başka kurum ve kuruluşlarda yapılan çalışmaların staj süresinden sayılması istemiyle yapılan başvuruları karara bağlama yetkisinin Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi hükümleri çerçevesinde TESMER Şubesi veya Odasına ait olduğunun tespit edildiği,

ancak karara konu olayda, ilgilinin Mardin Ticaret ve Sanayi Odasında ifa ettiği görevin staj süresinden sayılmasına ilişkin istemin, yapılan hizmetin 3568 sayılı Kanun'un 6/2-ı bendi uyarınca stajdan sayılan hizmetler kapsamında değerlendirilemeyeceğine yönelik TESMER görüşü doğrultusunda Mardin-Şırnak Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasınca reddedildiği, dolayısıyla Oda tarafından ilgili hakkında ayrıca tesis edilen bir işlemin bulunduğu, somut olayda ise İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası tarafından, idari davaya konu edilebilir, kesin ve icrai nitelikte ayrıca bir işlemin tesis edilmediği,

bu nedenle Dairemiz kararının işbu davada emsal alınamayacağı açıktır.