Danıştay 8. Daire E.2025/4187 K.2025/6727

Dava konusu istem: Milli Savunma Üniversitesi ... Astsubay Meslek Yüksek Okulu bünyesinde sözleşmeli öğretim görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, sözleşme süresinin sonunda sözleşmesi yenilenmeyerek görev süresinin uzatılmamasına ilişkin Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali ile statü dışında kaldığı dönemlerde yoksun kaldığı tüm özlük ve parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ara kararına binaen sunulan ve 03/02/2020 tarihinde Mahkeme kaydına giren cevabi yazıda "..davacı hakkında yürütülen herhangi bir idari/adli soruşturmanın bulunmadığı, herhangi bir disiplin cezası almadığı, sağlık yönünden herhangi bir sıkıntısının bulunmadığı, görevinde yetersiz ya da başarısız olduğunu gösterir herhangi bir bilgi/belge yahut görüşün bulunmadığı,

yine davacının ilişiğinin kesildiği 18/11/2019 tarihini müteakip Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü Yabancı Diller Bölümü öğretim görevlisi kadrosu için 11/12/2019 tarih ve 30975 sayılı Resmi Gazetedeki ilan ile öğretim görevlisi alımı planlandığı, alım süreci sonunda 1 öğretim görevlisinin görevine başladığı, 17/12/2020 tarihli ilan ile de bahsi geçen kadro için yeniden ilana çıkıldığı, sürecin hali hazırda devam ettiğinin... " bildirildiği gibi dava dosyasında da aksi yönde başkaca bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı;

kaldı ki davacının görev yaptığı Milli Savunma Üniversitesi'nce, görev süresinin iki yıl için uzatılmasının teklif edildiği; bununla birlikte, davacının görev süresinin sona ermesinden sonra davacı ile aynı branşta görev yapmak üzere Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü Yabancı Diller Bölümü öğretim görevlisi kadrosu için 11/12/2019 tarih ve 30975 sayılı Resmi Gazetedeki ilan ile öğretim görevlisi alımı planlandığı, alım süreci sonunda 1 öğretim görevlisinin görevine başladığı, 17/12/2020 tarihli ilan ile de bahsi geçen kadro için yeniden ilana çıkıldığı,

sürecin hali hazırda devam ettiği bu durumun da davacının görev yaptığı branştaki ihtiyacı ortaya koyduğu görülmektedir.

Bu durumda, davacının görevinde başarısız veya yetersiz olduğu ya da görevinde kalmasında sakınca bulunduğu ve disiplinsizliği yahut hizmetine ihtiyaç kalmadığı yönünde herhangi bir somut, kabul edilebilir ve haklı gerekçe odaya konulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının (maddi kayıpların) dava açma tarihi olan 23/12/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bir kamu görevine açıktan veya yeniden atama ve/veya sözleşme yapmak konusunda idarelere takdir yetkisinin tanınmış bulunduğu, idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, mevzuat hükümleri uyarınca Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde sivil öğretim görevlisi olarak istihdam edilen personelin sözleşmesinin süresi sonunda kendiliğinden sona ereceğil sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda ise idareye takdir yetkisi tanındığı,

askerlik mesleğinin yüksek derecede düzen ve disiplin isteyen, emir ve direktiflere mutlak olarak itaat gerektiren bir meslek olmasının yanında tam güvene dayalı olarak görev yapmanın olmazsa olmaz şart olduğu hususu da nazara alındığında, Devletin egemenlik yetkilerini doğrudan veya dolaylı kullanan veya kamu otoritelerinin genel menfaatini korumaktan sorumlu, Devlete özel bir sadakat ilişkisiyle bağlı olan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapanlar yönünden özlük ve parasal haklar dışında, Devletin daha geniş takdir yetkisine sahip olduğunun kabulü gerekeceği, buna istinaden,

Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde ders vermekle görevli sözleşmeli sivil öğretim görevlisi olan davacının, sözleşme süresi sonunda sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında tesis edilen işlemin, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden davacının parasal haklarının tazmini isteminin de reddi gerektiği gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, istinaf kararının gerekçesiz olduğu, salt takdir yetkisinin gerekçe olarak gösterilemeyeceği, 15 yıldır aynı kurumda ders verdiği dikkate alınmadan karar verildiği, çalışma hayatının sona erdirildiği, memuriyetten çıkarma ile eş değer olan işlemin denetiminde salt takdir yetkisinden hareketle karar verilmemesi gerektiği, Danıştay içtihatlarının iptal yönünde olduğu, verimsiz ya da başarısız olduğuna dair bir tespit bulunmadığı, Meslek Yüksekokulu ve Rektörlükçe uzatma talep edildiği, bunun da başarılı ve verimli olduğunu gösterdiği, yeni alım ilanı bulunduğu, hizmete ihtiyacın açık olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Milli Savunma Üniversitesi ...

Astsubay Meslek Yüksek Okulu bünyesinde 18/11/2004 tarihinde sivil öğretim görevlisi olarak göreve başladığı, görev sürelerinin bitimini müteakip muhtelif tarihlerde uzatıldığı, son uzatma işleminden itibaren iki yıllık görev süresinin 18/11/2019 tarihinde sona ereceğinden bahisle Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle iki yıl için uzatma teklifinde bulunulduğu, ancak Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle mevcut sözleşme süresi sonunda görevi sona eren davacının görev süresinin uzatılmamasına karar verilmesi üzerine,

anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun 3'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının (h) bendinde 'Öğretim görevlisi: Ders vermek ve uygulama yaptırmakla yükümlü öğretim elemanı” şeklinde tanımlanmış.

25'inci maddesinde "Harp okullarında bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler ile öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak yer alan veya konu kapsamı itibarıyla öğretim elemanında mesleki tecrübe ve ihtisas gerektiren teorik ve uygulamalı dersler için, ilgili bilim dalında eğitim ve öğretim görmüş veya mesleki tecrübe ve bilimsel yayınları ile tanınmış asker veya sivil kişilerin görevlendirilebilecekleri;

sivil öğretim görevlilerinin Rektörün teklifi üzerine Millî Savunma Bakanının onayı ile boş öğretim görevlisi kadrolarına atanabilecekleri veya sözleşmeli olarak çalıştırılabilecekleri...”, 40'ıncı maddesinin 3'üncü fıkrasında "Harp okullarında görevlendirilen sivil öğretim elemanlarının özlük haklarının, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre verileceği;

istihdam esasları yönetmelikte belirlenmiş olan harp okullarında atamalı veya sözleşmeli olarak görevli öğretim elemanlarına, disiplin ve cezai hükümler ile bu Kanunda düzenlenmemiş diğer hak ve yükümlülükler açısından Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli sivil memurlara uygulanan mevzuat hükümlerinin tatbik edileceği" kurala bağlanmıştır.

20/12/2017 tarihli ve 30276 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Savunma Üniversitesi Akademik Personelin Seçimi, Atanması, Görevleri ve Görevde Yükseltilmesi Yönetmeliği'nin 11'inci maddesinin 1'inci fıkrasında "Üniversitenin akademik birimlerinde atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim, öğretim ve uygulamaları için kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve/veya eserleriyle tanınmış asker veya sivil kişiler görevlendirilebilirler. sivil öğretim görevlileri iki yıl için, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması müspet sonuçlandığı takdirde,

bu Yönetmelik ile belirlenen esaslara uygun olarak seçilir ve Rektörün teklifi üzerine Bakan onayı ile boş öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler." hükmüne, aynı maddenin 9'uncu fıkrasında "...sivil öğretim görevlileri ise iki Rektörün teklifi üzerine Bakan onayı ile atanırlar. Süreli olarak atanan sivil öğretim görevlileri atama süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.

Bunların aynı yöntemle yeniden atanmaları mümkündür. " hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde istihdam edilecek sivil öğretim görevlilerinin görev süresinin uzatılması noktasında idarenin takdir hakkı bulunmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı ve ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği, belirtilen unsurlara uyulmaksızın kullanıldığının yargı yerlerince saptanması halinde ise, idari işlemin sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalinin gerekeceği yerleşik yargısal içtihatlardandır.

İdare hukukunda benimsenmiş bu prensiple idarenin işlemlerinde keyfiliğin, subjektifliğin önlenmesinin ve bu suretle kamu görevlilerinin daha rahat, güvenli bir statüde hizmet vermelerinin amaçlandığı şüphesizdir.

Bu bakımdan görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemin sebeplerinin de yukarıda anılan hususlar dahilinde değerlendirilmesi, yapılacak değerIendirmede kamu yararı, hizmet gerekleri gibi kriterlerin yanı sıra ilgilinin görevinde başarılı olmadığının, hizmetine ihtiyaç duyulmadığının veya görev süresinin uzatılmamasını gerektirir olumsuz durumun mevcut olduğunun somut bilgi ve belge ile tespitinin gerektiği de açıktır.

Uyuşmazlık konusu olay yukarıdaki mevzuat hükümleri ışığında değerlendirildiğinde, yükseköğretim hizmetinin niteliği gereği kamu hizmeti olduğu, davacı ile davalı idare arasındaki istihdam ilişkisinin, davalı idarenin kamu hizmetini yürüten bir kamu tüzel kişisi olması ve davacının da kamu hizmetinin yürütülmesinde görev alması nedeniyle idare hukuku alanında bulunduğu,

dolayısıyla davacının sözleşmesinin yenilenmeme nedenlerinin yükseköğretim hizmetinin sürekliliği esas alınarak bu alanda istihdam edilen öğretim üyesinin verimliliğini, çalışma güven ve huzurunu olumsuz etkilemeyecek, yürütülen hizmetin niteliğine uymayan öznel değerlendirmelere neden olmayacak kurallara dayanması gerektiği ve Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde görevlendirilen sivil akademik personelin mesleki güvencelerinin Anayasa ve 2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Devlet üniversitelerindeki akademik personel ile aynı yönde olduğu açıktır.

Uyuşmazlıkta; davacı hakkında yürütülen herhangi bir idari/adli soruşturmanın bulunmadığı, davacının herhangi bir disiplin cezası almadığı, sağlık yönünden herhangi bir sıkıntısının bulunmadığı, görevinde yetersiz ya da başarısız olduğunu veya bulunduğu kadronun gereklerini yerine getirmediğini gösterir herhangi bir somut tespitin bulunmadığı, davacının görev yaptığı Milli Savunma Üniversitesince, görev süresinin iki yıl için uzatılmasının teklif edildiği;

bununla birlikte, davacının görev süresinin sona ermesinden sonra davacı ile aynı branşta görev yapmak üzere Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü Yabancı Diller Bölümü öğretim görevlisi kadrosu için 11/12/2019 tarih ve 30975 sayılı Resmi Gazetedeki ilan ile öğretim görevlisi alımı planlandığı, alım süreci sonunda 1 öğretim görevlisinin görevine başladığı, 17/12/2020 tarihli ilan ile de bahsi geçen kadro için yeniden ilana çıkıldığı, sürecin hali hazırda devam ettiği bu durumun da davacının görev yaptığı branştaki ihtiyacı ortaya koyduğu görülmektedir.

Bu durumda, davalı idarenin takdir yetkisini hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olarak kullanmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiş olup, aksi yönde verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesi gereğince söz konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden (23/12/2019) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerekmektedir.

KARŞI OY

(X)-İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi biten sözleşmesinin uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılamıyoruz. Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle davacının parasal hak kayıplarının ödenmesi isteminin de reddi gerektiği açıktır.