Danıştay 9. Daire E.2020/5136 K.2022/4384

Dava konusu istem: Mermer ocakçılığı faaliyeti ile uğraşan davacı şirket hakkında, “beyaz blok mermer” mamulünün satış fiyatını emsallerine göre düşük tutmak suretiyle ilişkili kuruma transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıttığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak, 2016 yılı için için re'sen tarh edilen kurumlar vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımından bahsedilebilmesi için yasanın aradığı anlamda, alım-satıma konu malın emsaline nazaran göze çarpacak derecede yüksek veya düşük fiyat veya bedeller üzerinden yapılmış olduğunun emsal fiyat araştırması yapılarak ortaya konulması gerektiği, olayda ilişkili kuruma gerçekleştirilen mal satışları ile ilişkisiz kurumlara gerçekleştirilen mal satışlarının aynı kalite ve mahiyette olmadığı,

ocakta yeterli karlılık oranı üzerinden satış kabiliyeti bulunmayan blok ya da moloz mermerlerin ilişkili şirket fabrikalarına gönderilmesi amaçlandığı, ilişkili kurum fabrikasının kuruluş amacının da düşük kalitedeki blok ve moloz mermerlerin ekonomiye kazandırılması olduğu, teknik olarak Birlik mermer fabrikasında iyi fiyatlara biçilmiş mermer satışı yapılabilecek plaka üretimi yapan katrak makinesi mevcut olmadığı, plaka ve fayans mermer üretimine uygun makine techizat bulunmadığı, mevcut fabrikanın tamamen düşük kaliteli blok ve molozların değerlendirilmesine yönelik olarak tasarlandığı, satışların ara taş satışı mahiyetinde olduğu,

ilişkili kurum üretiminin 2 cm. ve 3 cm. kalınlığında basamak, döşeme ve değişik ebatlarda biçilmiş mermer üretiminden ibaret olduğu ileri sürülmesine karşın, yapılan vergi incelemesinde davacı şirketin üretim kapasitesi, kapasiteye bağlı ürün çeşit ve kalitesi, stoklardaki ürün çeşitliliği, ilişkili kurum kapasite, techizat durumu, üretim çeşitliliği,

satmış olduğu ürün cins ve çeşitliliği gibi hususlarda yerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın ve somut tespitler ortaya konulmaksızın defter ve belgeler üzerinden yapılan inceleme neticesi mükellef kurumun ilişkili ve ilişkisiz firmalara satmış olduğu beyaz blok mermerlerin benzer nitelikte olduğu sonucuna varıldığı,

vergilendirmede vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olduğu yönündeki vergileme ilkesi gereğince, kalite, üretim teknolojisi, kullanım alanları, üretim ve fiyat politikaları, girdi maliyetleri, ürün cinsi vb. hususlar göz önünde bulundurularak örtülü kazanç dağıtımına konu malın emsal bedelinin gerçek veya gerçeğe en yakın biçimde tespitinin gerektiği, bu şekilde bir tespit ve değerlendirme yapılmadığı sürece örtülü kazanca konu edildiği belirtilen malın emsaline nazaran haiz olduğu fiyatının altında veya üstünde alım-satıma konu edildiğinden bahsetmeye olanak bulunmadığı gibi,

maddi olaya hukuk kuralını uygulama yetkisine haiz yargı yerlerince emsal fiyata ilişkin gerek inceleme gerekse yargılama aşamasında ileri sürülen iddialar çerçevesinde bir değerlendirme ve araştırma yapma olanağını ortadan kaldırdığı,

bu durumda, davacının işletme yöntemi, maden sahası tenör/kalite durumu, üretim yapılan bölge üretim özellikleri, aynı pazar ortamında benzer işletmelerin satışları, alıcı konumundaki ilişkili şirketin kapasitesi, techizat durumu, üretim çeşitliliği,

satmış olduğu ürün cins ve çeşitliliği gibi hususlarda yerinde inceleme ve araştırma yapılmak ve hatta gerekmesi durumunda devlet hakkı kapsamında düzenlenen ve Maden Kanunu hükümlerine göre ilgili kurumların denetimine tabi bulunan davacının ocakbaşı satış bilgi formlarıyla varsa Enerji Tabi Kaynaklar Bakanlığı ve Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce yapılan buna ilişkin denetim ve tespitler değerlendirilmek suretiyle ilişkili ve ilişkisiz kurumlara yapılan mal satışlarının birbirine emsal mahiyette olup olmadığının somut olarak ortaya konulması gerekirken, davacı şirket adına,

eksik inceleme sonucu düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden salınan vergi ile kesilen cezada hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, tekerrür hükümleri uygulanarak arttırılan vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı şirket hakında düzenlenen vergi inceleme raporuyla, ilişkili kuruma sattığı "beyaz blok mermer" mamulü satış fiyatını düşük tutarak transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıttığı tespit edidiğinden, cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.