Danıştay 9. Daire E.2021/2248 K.2022/4494

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2018 yılı defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporunda tarhı önerilen katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezaları için tarhıyat öncesi uzlaşmanın vaki olmaması üzerine uzlaşma tutanağında yer alan 2018/Mart-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi ile bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyadan, davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunun şirkete 15/03/2020 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşıldığı, vergi incelemesinde, davacı şirketin 2018 yılına ait yasal tasdikli envanter defteri, yevmiye defteri, ödeme kaydedici cihaz fişlerini ve 2018/Mart-Aralık dönemlerine ait faturaları ibraz etmediğinden ve sistem üzerinden yapılan sorgulamada 2018 hesap döneminde kullandığı/tasdik ettirdiği yevmiye ve envanter defterinin bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle katma değer vergisi indirimleri reddedilmiş ise de,

Mahkemelerinin 16/09/2020 sayılı ara kararıyla davacıdan, uyuşmazlık konusu döneme ait yasal defter ve belgelerin (alış faturaları vs.) ibrazının istenildiği, davacı tarafından verilen 23/09/2020 havale tarihli cevabi yazıda ara kararla istenen belgelerin vergi inceleme raporunu düzenleyen vergi müfettişine teslim edildiğinin belirtildiği, Mahkemelerinin 30/09/2020 sayılı ara kararı ile de davalı idareden, davacının söz konusu belgeleri vergi müfettişine teslim edip etmediğinin sorulduğu ve teslim edilmişse ibrazının istenildiği,

davalı idare tarafından verilen yanıt ve eklerinin incelenmesinden ise, söz konusu belgelerin Mahkemelerine sunulduğunun anlaşıldığı, bu durumda, yapılan vergi incelemesi esnasında davacı şirkete tebliğ edilen yazılar ile verilen süreler içerisinde defter ve belgelerin ibraz edildiğinin, defter ve belge ibraz etmeme halinin gerçekleşmediğinin, dolayısıyla re'sen tarh nedeninin bulunmadığının anlaşılması karşısında eksik inceleme,

araştırma ve değerlendirmeye dayalı olarak indirim konusu yapılan katma değer vergilerinin reddi suretiyle yapılan dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, mükelleflerin, ihbarname ile tebliğ edilmeden tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağında yer alan vergi ve cezalara karşı dava açtıktan sonra aynı vergi ve cezaların ihbarnameler ile tebliği üzerine mükerrer davaya sebebiyet vermemek için aynı vergi ve cezalara karşı tekrar dava açmamaları halinde tarhıyat öncesi uzlaşma tutanağında yer alan vergi ve cezalara karşı açılan davaların esastan görülmesi gerekmekte ise de, tarhıyat öncesi uzlaşma tutanağında sadece vergi ve bir kat vergi ziyaı cezasının yer aldığı,

vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri uygulanarak artırılabileceği, yine, aynı vergi inceleme raporuna istinaden bir kat vergi ziyaı cezası yanında aynı döneme ilişkin olarak uzlaşmaya konu edilemeyen üç kat vergi ziyaı cezası da kesilebileceği dikkate alındığında, dava konusu yapılabilecek vergi ve cezanın, tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağında yer alan henüz tarh ve tebliğ edilmemiş vergi ve ceza değil, vergi dairesince tarh edilerek mükellefe ihbarname ile tebliğ edilmiş ve artık miktarı belli vergi ve ceza olduğu sonucuna ulaşıldığı,

2018/Mart-Aralık dönemlerine ilişkin tekerrür hükümleri uygulanmış bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerine karşı …Vergi Mahkemesi'nde E:… ve … esas sayılı davaların açıldığı uzlaşmanın vaki olmadığına dair düzenlenen tutanakta yer alan ve henüz tarh edilerek tebliğ edilmemiş katma değer vergisine ve kesilmemiş bir kat vergi ziyaı cezalarına karşı açılan davada, idari davaya konu edebilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunmadığından, uyuşmazlığın esası incelenerek verilen Mahkeme kararında yasal isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf isteminin kabulüne, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdari davaya konu kesin ve yürütülebilir işlemin söz konusu olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararında atıfta bulunan davaların aynı rapora dayalı olarak açılan seri davalar olduğu, işbu davanın konusunun farklı döneme ait olduğu, defter ve belgelerin süresinde ibraz edildiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına, 2018 yılı defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporunda tarhı önerilen katma değer vergisi ve vergi ziyaı cezaları için tarhıyat öncesi uzlaşmanın vaki olmaması üzerine uzlaşma tutanağında yer alan 2018/Mart-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi ile bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 20. maddesinde, verginin tarhı; vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muamele olarak tarif edilmiş, "Uzlaşma Komisyonu Muamelelerinin Kesinliği" başlıklı Ek 6. maddesinde de.

Uzlaşma Komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanaklarının kesin olup gereğinin vergi dairesince yerine getirileceği, mükellef veya adına ceza kesilenlerin, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamayaçağı ve hiçbir merci'e şikayette bulunamayacağı, "Tarhiyat Öncesi Uzlaşma" başlıklı Ek 11. maddesinde.

Maliye Bakanlığının, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilerle kesilecek cezalarda (359. maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilecek vergi ve kesilecek ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilecek ceza hariç) tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verilebileceği, tarhiyat öncesi uzlaşmaya varılması halinde tutanakta tespit edilen bu husus hakkında dava açılamayacağı ve hiçbir mercie şikayette bulunamayacağı, uzlaşılan vergi üzerinden bu kanunun 112 maddesine göre gecikme faizi hesaplanacağı,

tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uzlaşmaya varılamamış olması' halinde mükellefler veya ceza muhatabı olanların verginin tarhından ve cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemeyecekleri, 378. maddesinde ise; vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemelerin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması lazım geldiği, hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki yer alan düzenlemelerin değerlendirilmesinden; uzlaşma ya da uzlaşmaya varılamama hallerinde düzenlenen uzlaşma tutanaklarının kesin olduğu, bu tutanakların gereğinin vergi dairesince derhal yerine getirileceği sonucuna varılmaktadır.

Her ne kadar 213 sayılı Kanun’un 378. maddesi, vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesini, cezanın kesilmiş olmasını öngörmüş ise de, tarhiyat öncesi uzlaşmaya varılamaması halinde tutanakta yer alan vergi ve cezalar artık duyurulması gereken ve kesin tutarlar olduğundan dolayı, uzlaşma tutanağı ilgilinin hukuki durumunu etkileyen icrai nitelikte bir işlem olduğu gibi bu suretle öğrenilen vergi ve cezalara karşı iptal davası açılabilmesi için öngörülen menfaat ihlalinin de gerçekleşmiş olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dosyanın ve aynı davacıya ait Danıştay Dokuzuncu Dairesinin E:2021/2283,2428, 2429,2285,2425,2284,2422,2424,2431,2430 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden; davacı tarafından işbu davanın açılması sonrasında uzlaşmaya konu vergi ve cezalara ilişkin ihbarnamelerin tebliğ edildiği ve 2018/Mart ila Aralık dönemlerinin her birinin ayrı ayrı dava konusu yapıldığı ve temyiz istemine konu olan bu dosyalarda da işbu davayla aynı tarihte, davanın reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi kararının, vergi ziyaı cezasının tekerrür ugulanmak suretiyle artırılan kısmı bakımından bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu kapsamda, tarhiyat öncesi uzlaşma tutanağıyla öğrenilen vergi ve cezalara karşı açılan davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekmekle birlikte, vergi yargısında asıl olanın ihbarname ile bilgi sahibi olunan vergi ve cezalara karşı dava açılması olduğundan,uzlaşmanın vaki olmaması tutanağında yer alan aynı döneme ilişkin vergi ve cezalara karşı dava açmakta menfaati kalmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davanın kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu kabul edip, mahkeme kararını kaldırarak, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunmadığından davanın incelenmeksizin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.