Danıştay 9. Daire E.2021/4824 K.2023/4212

Dava konusu istem: Davacı adına, belgesiz alkol bulundurduğundan bahisle 2019/Mart dönemine ilişkin olarak re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin düzeltilmesi istemiyle yapmış olduğu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı değerlendirme raporunun akabinde davacı adına özel tüketim vergisi tarhiyatı yapıldığı, anılan tarhiyatın kaldırılması istemiyle açılan davada.

Vergi Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında; davacının iş yerinde ele geçirilen etil alkolün özel tüketim vergisine tabi olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve tarhiyatın kaldırılmasına karar verildiği, davacı tarafından özel tüketim vergisine bağlı olarak adına tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı ise dava açılmaksızın düzeltme-şikayet yoluna başvurulduğu, davacı adına yapılan özel tüketim vergisi tarhiyatının kaldırılması istemiyle açılan davada verilen kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği ve dosyanın Danıştay'da derdest olduğunun görüldüğü,

anılan yargı kararlarına göre, özel tüketim vergisi alınamayacağından katma değer vergisinin matrahını oluşturan özel tüketim vergisine tabi olmayan bir ürün nedeniyle salınan cezalı katma değer vergisinin hata kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla, davacı adına tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mükellef hakkında Tarım ve Orman Bakanlığının değerlendirme raporuna istinaden katma değer vergisi yönünden işlem yapılmak üzere takdire sevk işlemi yapıldığı, takdir komisyonu kararına istinaden davacı adına vergi/ceza ihbarnamesinin düzenlendiği ve e-tebligat yoluyla tebliğ edildiği, davacının yasal yola başvurmaması nedeniyle tarhiyatın kesinleştiği, bu nedenle davacının düzeltme şikayet başvurusunun reddedildiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, belgesiz alkol bulundurduğundan bahisle 2019/Mart dönemine ilişkin olarak re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin düzeltilmesi istemiyle yapmış olduğu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri. 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise, aynı Kanunun 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması.

118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun "Vergi sorumlusu" başlıklı 9/2. maddesinde, "Fiili ya da kaydi envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer vergisi, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranır.

Belgesiz mal bulundurdukları veya hizmet satın aldıkları tespit edilen mükelleflere, bu mal ve hizmetlere ait alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen mal ve hizmetlerin tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi, alışlarını belgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarh edilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır.

Ancak belgesiz alınan mal ve hizmetleri satanlara, bu satışlarla ilgili olarak, vergi inceleme raporuna dayanılarak katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin ceza ayrıca alıcılardan aranmaz." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mal ve hizmetlerin belgesiz olarak ticari hayattaki dolaşımının önlenmesini amaçlayan yukarıdaki Kanun maddesinin değerlendirilmesinden, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca sorumlu sıfatıyla vergi salınabilmesi için öncelikle, mükellefin, belgesiz mal bulundurduğu ya da belgesiz hizmet satın aldığının, fiili ya da kaydi envanter sırasında tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu aşamanın usulüne uygun tamamlanmasından sonra, belgesiz mal bulundurduğu veya belgesiz hizmet satın aldığı tespit edilen mükellefe, mal veya hizmete ait belgelerin ibrazı için 10 günlük bir süre verilmesi gerekli olup bu süre içerisinde alış belgesini ibraz etmeyen mükellef adına, belgesi ibraz edilmeyen mal ve hizmetlerin tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi re'sen tarh edilecek ve bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanabilecektir.

Dolayısıyla dava konusu olayda 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 9/2.maddesi uyarınca yapılan tarhiyatın sebebi belgesiz mal bulundurmak veya hizmet satın almak olup, özel tüketim vergisinin ziyaa uğratılması değildir.

Somut olayda ise davacı şirket tarafından yapılan düzeltme şikayet başvurusu; özel tüketim vergisinden hareketle katma değer vergisi matrahının bulunduğu ve özel tüketim vergisine karşı açılmış olan davanın kabul ile sonuçlandığı, bu nedenle mevzuda hata olduğu gerekçesiyle şirket adına tarhedilen ve kesinleşen katma değer vergisinin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Ancak davacı adına katma değer vergisi tarhedilirken, tarhiyatın dayanağı olarak 3065 sayılı Kanunun 9/2.maddesi uyarınca belgesiz mal bulundurma fiili gösterilmiş olup, dava konusu olayda ziyaa uğratılan özel tüketim vergisi söz konusu değildir.

Bu nedenle Bölge İdare Mahkemesince bu yönden yapılacak inceleme sonucu yeniden karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmektedir.